Practicing with SCERT Kerala Syllabus 7th Standard Hindi Textbook Solutions Unit 5 Chapter 2 हाथियों की रहगुज़र Hathiyon Ki Rahguzar Questions and Answers Notes improves language skills.
Class 7 Hindi Hathiyon Ki Rahguzar Question Answer
Hathiyon Ki Rahguzar Question Answer Class 7
SCERT Class 7 Hindi Unit 5 Chapter 2 Question Answer Kerala Syllabus हाथियों की रहगुज़र
प्रश्न 1.
सड़क और जंगल के बीच डिवाइडर बनाने का उद्देश्य क्या है ?
റോഡിനും വനത്തിനു ഇടയിൽ ഡിവൈഡർ ഉണ്ടാക്കുന്നതിന്റഎ ഉദ്ദേശ്യം എന്താണ്?
उत्तर :
सड़क डिवाइडर एक अनिवार्य हिस्सा है, जो टकराव और अन्य दुर्घटनाओं को रोकने में मदद करते हैं। यह जंगल के बीच बनाने का उद्देश्य यह है कि इससे जानवरों को अनावश्यक रूप से सड़क पर आने से रोकने में मदद मिलती है ओर जानवरों और वाहनों को किसी भी खतरे से बचाया जा सकता है।
റോഡ് ഡിവൈഡറുകൾ ഒരു അനിവാര്യ ഘടക മാണ്. കൂട്ടിയിടികളും മറ്റ് അപകടങ്ങളും തട യാന് ഇത് സഹായിക്കുന്നു. ഇത് വനങ്ങളുടെ ഇടയിൽ ഉണ്ടാക്കുന്നതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം ഇതാണ്. മൃഗങ്ങൾ അനാവശ്യമായി റോഡിൽ ഇറങ്ങു ന്നത് തടയാനും മൃഗങ്ങൾക്കും, വാഹന ങ്ങൾക്കും യാതൊരുവിധ അപകടം ഉണ്ടാകാതി രിക്കാനും ഇത് സഹായിക്കുന്നു.
प्रश्न 2.
“बच्चे तो बच्चे ठहरे।” इससे आपने क्या
കുട്ടികൾ കുട്ടികളാണ് – ഇതിൽ നിന്ന് എന്താണ് മനസ്സിലാക്കുന്നത്?
उत्तर :
हाथियों के झुंड में सरदार हाथी और बड़े हाथियों ने बच्चों को अपने बीच में खड़ाकर चारों तरफ से उन्हें घेर रखा था। लेकिन हर दूसरे मिनट पर कोई न कोई बच्चा घेरा तोड़कर बाहर निकल जाता था। बड़े हाथी उसे पकड़कर घेरे में ले आते।
ആനക്കൂട്ടത്തിൽ സർദാർ ആനയും മറ്റ് മുതിർന്ന ആനകളും തന്റെ കുട്ടികളെ നടുവിൽ നിലത്തി നാലുവശത്ത് നിന്നും ചുറ്റപ്പെട്ടു നിൽക്കുന്നു. എന്നാൽ ഓരോ മിനിറ്റിലും ചില കുട്ടികൾ വൃത്തം തകർത്ത് പുറത്തേക്ക് വലിയ ആനകൾ അവരെ പിടിച്ചു കൊണ്ട് ആ വലയത്തിലേക് വരും.
प्रश्न 3.
सरदार हाथी ने चारों तरफ एक गोल चक्कर क्यों लगाया ?
എന്തിനാണ് സർദാർ ആന വട്ടം കറങ്ങിയത്?
उत्तर :
सरदार हाथी हाथियों के झुंड का नेता होता है । हाथियों के झुंड को पानी पीने के लिए गंगा नदी के किनारे जाना पड़ता है । रास्ते में अपने झुंड को कोई खतरा तो नहीं है यह जानने के लिए ही सरदार हाथी ने चारों तरफ एक गोल चक्कर लगाया।
സർദാർ ആനയാണ് ആനക്കൂട്ടങ്ങളുടെ നേതാ വ്. ആനക്കൂട്ടങ്ങൾക്ക് വെള്ളം കുടിക്കുന്നതി നായി ഗംഗാ നദിയുടെ തീരത്ത് പോകേണ്ടതു. വഴിയിൽ എന്തെങ്കിലും അപകടങ്ങൾ തന്റെ ആനക്കൂട്ടങ്ങൾക്കുണ്ടോ എന്നറിയാൻ വേണ്ടിയിട്ടാണ് സർദാർ ആന നാല് വശത്തും വട്ടം കറങ്ങിയത്.
प्रश्न 4.
“ इतनी संजीदगी और धीरज के साथ अपना फर्ज निभाते किसी को नहीं देखा था। किसी इनसान को भी नहीं ।” क्या आप इससे सहमत है ?
“ഇത്രയും ഗൗരവത്തോടെയും ക്ഷമയോടെയും ഒരു മനുഷ്യൻ പോലും തന്റെ കർത്തവ്യം നിർവഹിക്കുന്നത് കണ്ടിട്ടില്ല. നിങ്ങൾ ഇതി നോട് യോജിക്കുന്നുണ്ടോ?
उत्तर :
हम इससे पूरी तरह सहमत है। क्योंकि सरदार हाथी ही इस हाथी झुंड के नेता है। वह अपनी झुंड के हाथियों के प्रति बहुत सुरक्षात्मक है। उनका कर्तव्य है कि वह आगे चलकर उन्हें भोजन और पीने के लिए पानी दें और यह सुनिश्चित करें कि उन्हें कोई खतरा न हो। ഞങ്ങൾ ഇതിനോട് പൂർണ്ണമായും യോജിക്കു ന്നു. കാരണം സർദാർ (മുഖ്യ) ആനയാണ് ഈ
ആനക്കൂട്ടത്തിന്റെ നേതാവ്. അവൻ തന്റെ കൂട്ട ത്തിൽ ആനകളെ വളരെ കാര്യമായി സംരക്ഷി ക്കുന്നു. അവർക്ക് വെള്ളം കുടിക്കാനും ഭക്ഷണം കഴിക്കാനുമായി അവർ പോകുമ്പോൾ മുൻപേ നടന്ന് അവർക്ക് യാതൊരു വിധ അപകടവും ഇല്ല എന്ന് ഉറപ്പ് വരുത്തുന്ന കടമ അവന്റേതാണ്.
सही वाक्य चुनकर लिखें।
ശരിയായ വാക്യം തിരഞ്ഞെടുത്തെഴുതുക.
युवक ने हाथियों का वीडियो बनाया ।
യുവാവ് ആനകളുടെ വീഡിയോ ദൃശ്യം എടു ത്തു.
- हथिनी और छोटे बच्चे ने आसानी से डिवाइडर पार किया।
പിടിയാന തന്റെ ചെറിയ ആനക്കുട്ടിയുടെ കൂടെ എളുപ്പത്തിൽ ഡിവൈഡർ കടന്നു. - बच्चों की सुरक्षा के लिए हाथियों ने झुंड
കുട്ടികളുടെ സുരക്ഷയ്ക്കു വേണ്ടിയാണ് ആന ക്കൂട്ടം കൂടി നിൽക്കുന്നത്. - सरदार हाथी ने अपने कुनबे को सुरक्षित रखा।
മുഖ്യ ആന തന്റെ കുടുംബത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നു. - कुनबा पानी पीने के लिए चला गया।
കുടുംബം വെള്ളം കുടിക്കുന്നതിനായി പോയി. - सरदार हाथी झुंड से अलग चला गया।
മുഖ്യ ആന ആനക്കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് വേറിട്ടാണ് നടന്നത്.
उत्तर :
युवक ने हाथियों का वीडियो बनाया ।
बच्चों की सुरक्षा के लिए हाथियों ने झुंड बनाया।
सरदार हाथी ने अपने कुनबे को सुरक्षित रखा।
कुनबा पानी पीने के लिए चला गया।
‘और’ का प्रयोग
‘और ‘ एक योजक है जो दो शब्द या दो वाक्य को जोड़ता है।
जैसे ” हमें सुबह और शाम दोनों वक्त टहलना चाहिए।”
संस्कृत भाषा में व, वा, यथा, तथा, इव, एवं – यह सभी समानार्थक शब्द हैं।
अंग्रेज़ी में ‘and’ कहते हैं और मलयालम में ‘உ०’ कहते हैं।
जैसे, Reena and Teena are playing. റീനയും ടീനയും കളിക്കുന്നു.
‘ और ‘“ എന്നത് രണ്ട് വാക്കുകളെ അല്ലെങ്കിൽ രണ്ട് വാക്യങ്ങളെ തമ്മിൽ യോജിപ്പിക്കാനായി ഉപയോഗി ക്കുന്നു.
ഉദാഹരണമായി, ഞങ്ങൾക്ക് രാവിലേയും വൈകു ന്നേരവും നടക്കാൻ പോകണം.
സംസ്കൃതഭാഷയിൽ व, वा, यथा, तथा, इव, एवं ഇതെല്ലാം ഇതിന്റെ സമാനാർത്ഥങ്ങൾ തരുന്ന വാക്കുകളാണ്.
ഇംഗ്ലീഷിൽ ‘and’ എന്നും മലയാളത്തിൽ “ഉം’ എന്നാണ് പറയുന്നത്.
रेखांतिक अंश पर ध्यान दें ।
അടിവരയിട്ട ഭാഗം ശ്രദ്ധിക്കുക.
- केरल और तमिलनाडु की सीमा पर बसे जंगल की बात है।
കേരളത്തിന്റെയും തമിഴ്നാടിന്റേയും അതിർത്തി യിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന വനത്തെക്കുറിച്ചാണ്. - हथिनी और उसका बड़ा बच्चा आसानी से
डिवाइडर पार कर गए।
പിടിയാനയും അതിന്റെ കുട്ടിയും വളരെ പെട്ടെന്ന് തന്നെ ഡിവൈഡർ കടന്നു.
चित्र देखें, नमूने के अनुसार सूचनापट तैयार करें।
ചിത്രം കാണാം, മാതൃക അനുസരിച്ച് നോട്ടീസ് ബോർഡ് തയ്യാറാക്കാം.
उत्तर :
सावधान, हाथियों के सड़क पार करने की जगह है।
ജാഗ്രത പാലിക്കുക, ആനകൾ റോഡ് മുറിച്ചു കടക്കുന്ന സ്ഥലമാണ്.
- आग, मत जलाओ।
തീ കത്തിക്കരുത്. - जंक फूड न खाएँ।
ജങ്ക് ഫുഡ് കഴിക്കരുത്. - जानवरों को कुछ न खिलाएँ ।
മൃഗങ്ങൾക്ക് ഒന്നും കഴിക്കാൻ കൊടുക്കരുത്. - सीधे आगे नहीं ।
നേരേ മുമ്പിൽ അല്ല.
विवरण तैयार करें।
വിവരണം തയ്യാറാക്കാം.
आपने भी यात्रा के दौरान कई दृश्य देखें होंगे। ऐसे किसी दृश्य का विवरण तैयार करें ।
യാത്രയ്ക്കിടയിൽ നിങ്ങളും പല രംഗങ്ങളും കണ്ടിട്ടുണ്ടാകാം. ഇതുപോലെയുള്ള ഒരു രംഗം വിവരിക്കുക.
उत्तर :
जयपुर की यात्रा
पिछले वर्ष मैं अपने विद्यालय की ओर से जयपुर धूमने गया । हम पचास बच्चे थे व पाँच अध्यापिकाएँ हमारे साथ थीं। बड़ी खुशी खुशी हमारी बस शाम को पाँच बजे जयपुर केलिए रवाना हुई। हमें कहा गया कि सुबह पाँच बजे तक हम लोग जयपुर पहुँच जाएँगे । ऐसे ही बस चली ऐसा लगा कि जैसे मनचाही मराद पूरी होने जा रही हो। हमने खूब खेल खलने व नाच गाना शुरु कर दिया। अध्यापिकाएँ भी बड़े आनंद भाव से हमारा साथ दे रही थीं। हमने नौ बजे अपने -अपने खाने के डिब्बे खोले और मज़े से सब अपने मनपसंद भोजन का आनंद लेने लगे। फिर अध्यापिकाओं ने कहा कि हमें थोड़ी देर आराम करना चाहिए । लेकिन हमें चैन कहाँ । हमने फिर अंताक्षरी खेलनी प्रारंभ कर दी। रात को दो बज गए लेकिन किसी की आँखों में नींद न थी । लगभग तीन बजे के करीब एकदम सुनसान जंगल में भरतपुर के पास अचानक हमारी बस का टायर पंचर हो गया । न चाहते हुए भी बस रोकनी पड़ी। हम सब डर गए थे। अचानक दो लुटेरे बस में चढ़ आए। उन्होंने हम सबसे नगदी बटोर ली। हम व हमारी अध्यापिकाएँ सभी डर गए। टायर के ठीक होते ही हम अपनी यात्रा शुरी की । यह मेरे जीवन की एक अविस्मरणीय यात्रा है।
കഴിഞ്ഞ വർഷം എന്റെ സ്ക്കൂളിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് ഞാൻ ജയ്പൂർ സന്ദർശിക്കാൻ പോയി, ഞങ്ങൾ 50 കുട്ടികളും അഞ്ച് അദ്ധ്യാപകരും ഞങ്ങളോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു. വളരെ സന്തോഷത്തോടെ ഞങ്ങളുടെ ബസ് വൈകുന്നേരം 5.00 മണിക്ക് ജയ്പൂരിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. പുലർച്ചെ 5 മണിക്ക് ജയ്പൂരിലെത്തും എന്നാണ് ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞത്. ബസ് സ്റ്റാർട്ട് ചെയ്തപ്പോൾ തന്നെ ആഗ്രഹം സഫലമാകാൻ പോകുന്ന പോലെ തോന്നി. ഞങ്ങൾ ഒരുപാട് കളി കൾ കളിക്കാനും, നൃത്തം ചെയ്യാനും, പാട്ട് പാടാനു മൊക്കെ തുടങ്ങി. അദ്ധ്യാപകരും ഞങ്ങളോടൊപ്പം വളരെ സന്തോഷത്തോടെ കൂടി. 9 മണിയോടുകൂടി ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ ഭക്ഷണപൊതികൾ തുറന്നു. എല്ലാവരും അവരവരുടെ പ്രിയപ്പെട്ട ഭക്ഷണം ആസ്വ ദിക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ അദ്ധ്യാപകർ ഞങ്ങളോട് ഇനി കുറച്ച് നേരം വിശ്രമിക്കാനായി പറഞ്ഞു. എന്നാൽ ഞങ്ങൾക്കെവിടെ സമാധാനം? ഞങ്ങൾ പിന്നേയും അന്താക്ഷരി കളിക്കാനായി തുടങ്ങി. രാത്രി രണ്ടുമണിയായിട്ടും ആരുടേയും കണ്ണുകളിൽ ഉറക്കം വന്നില്ല. ഏകദേശം 3 മണി ആയപ്പോഴേക്കും ഭരത്പൂരിനടുത്ത് പൂർണ്ണമായും, വിജനമായ വന ത്തിൽ, ഞങ്ങളുടെ ബസിന്റെ ടയർ പെട്ടെന്ന് പഞ്ചറാ 01. ഞങ്ങൾക്ക് ആഗ്രഹമില്ലാഞ്ഞിട്ടും ബസ് നിർത്തേണ്ടി വന്നു. പെട്ടെന്ന് രണ്ട് കവർച്ചക്കാർ ബസിൽ കയറി ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് പണം വാങ്ങി. ടയർ നന്നാക്കിയ ഉടനെ തന്നെ ഞങ്ങൾ യാത്ര തുടങ്ങി. ഇതെന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഒരു അവിസ്മരണീയമായ യാത്ര ആയിരുന്നു.
परखें, अपन् विवरण में।
വിവരണത്തിൽ പരീക്ഷിക്കാം.
उत्तर :
| शीर्षक लिखा है। | ✓ |
| स्थान का उल्लेख है। | ✓ |
| घटना का वर्णन है। | ✓ |
| जगह की विशेषताएँ | ✓ |
पहचानें लिखें।
മനസ്സിലാക്കി എഴുതാം.
उत्तर :
| एक | एक सौ | 100 |
| दो | दो सौ | 200 |
| तीन | तीन सौ | 300 |
| चार | चार सौ | 400 |
| पाँच | पाँच सौ | 500 |
| छह | छह सौ | 600 |
| सात | सात सौ | 700 |
| आठ | आठ सौ | 800 |
| नौ | नौ सौ | 900 |
| दस (सौ) | हज़ार | 1000 |
| ഒന്ന് | ഒരു നൂറ് | 100 |
| രണ്ട് | ഇരുനൂറ് | 200 |
| മൂന്ന് | മുന്നൂറ് | 300 |
| നാല് | നാനൂറ് | 400 |
| അഞ്ച് | അഞ്ഞൂറ് | 500 |
| ആറ് | അറുന്നൂറ് | 600 |
| ഏഴ് | എഴുന്നൂറ് . | 700 |
| എട്ട് | എണ്ണൂറ് | 800 |
| ഒമ്പത് | തൊള്ളായിരം | 900 |
| പത്ത് | ആയിരം | 1000 |
गतिविधियाँ
प्रश्न 1.
‘और’ का सही प्रयोग कीजिए।
‘और’ ശരിയായി ഉപയോഗിക്കുക.
i. राधा नाचती है। श्यामा नाचती है ।
രാധ നൃത്തം ചെയ്യുന്നു. ശ്യാമ നൃത്തം ചെയ്യുന്നു.
उत्तर :
राधा और श्यामा नाचती हैं।
രാധയും ശ്യാമയും നൃത്തം ചെയ്യുന്നു.
ii. हम गेंद खेलते हैं । क्रिकेट खेलते हैं।
ഞങ്ങൾ പന്ത് കളിക്കുന്നു. ഞങ്ങൾ ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കുന്നു.
उत्तर :
हम गेंद और क्रिकेट खेलते हैं।
ഞങ്ങൾ പന്തും ക്രിക്കറ്റും കളിക്കുന്നു.
ii. रामू पढ़ता है। रघु पढ़ता है।
രാമു പഠിക്കുന്നു. രഘു പഠിക്കുന്നു.
उत्तर :
रामू और रघु पढ़ते हैं।
രാമുവും രഘുവും പഠിക്കുന്നു.
प्रश्न 2.
सही मिलान कीजिए ।
ചേരുംപടി ചേർക്കുക.
| (i) माँ को അമ്മയ്ക്ക് |
पार करने की जगह മുറിച്ച് കടക്കുന്നതിനുള്ള സ്ഥലമാണ്. |
| (ii) बच्चे को കുട്ടിക്ക് |
मज़ेदार था। വളരെ രസകരമാണ് |
| (iii) यहाँ हाथियों के सड़क ഇവിടെ ആന കൾക്ക് റോഡ് |
अन्देशा था । സന്ദേഹമുണ്ട്. |
| (iv) सब बड़ा എല്ലാം |
सूँड सहारा दिया। തുമ്പിക്കൈ കൊണ്ട് സഹായം നൽകി. |
| (v) उनके कुनबे पर അവന്റെ കുടുംബ ത്തിൽ |
जंगल की ओर चला। കാട്ടിലേക്ക് പോയി |
| (vi) नदी की तरफ वाले നദിയിലേക്കുള്ള |
कोई खतरा नहीं है യാതൊരു അപകടവുമില്ല |
उत्तर :
| (i) माँ को | अन्देशा था। |
| (ii) बच्चे को | सूँड सहारा दिया। |
| (iii) यहाँ हाथियों के सड़क जगह। | पार करने की। |
| (iv) उनके कुनबे पर | कोई खतरा नहीं है । |
| (v) नदी की तरफ वाले | जंगल की ओर चला । |
प्रश्न 3.
दिए गए सूचनाओं के आधार पर लेखक के बारे में लिखिए ।
തന്നിരിക്കുന്ന സൂചനകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ലേഖകനെപ്പറ്റി എഴുതുക.
उत्तर :
श्री यादवेंद्र का जन्म 13 अक्तूबर 1957 में बिहार में हुआ। वे प्रमुख पत्र-पत्रिकाओं में विज्ञान विषयक लेख लिखते हैं । ‘तंग गलियों से भी दिखता है आकाश’, ‘जगमगाते जुगनुओं की जोत’ आदि उनकी प्रमुख प्रकाशित कृतियँ हैं ।
ശ്രീ യാഭ വേന്ദ്രയുടെ ജന്മ 13 ഒക്ടോബർ 1957 -ന് ബീഹാറിലായിരുന്നു. അദ്ദേഹം പ്രമുഖമായ പത്രങ്ങളിലും മാഗസിനുകളിലും ശാസ്ത്രസം ബന്ധമായ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. തംഗ് കലിയോം സേ ഭീ ദിഖതാ ഹേ ആകാശ്, ജഗ്മ ഗാതേ ജുഗുനുവോം കീ ജോത് തുടങ്ങിയവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രമുഖമായ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കൃതികളാണ്.
प्रश्न 4.
दो हज़ार से दस हज़ार तक लिखिए ।
2000 മുതൽ 10000 വരെ എഴുതുക.
उत्तर :
| दो हज़ार | 2000 | രണ്ടായിരം |
| तीन हज़ार | 3000 | മൂവായിരം |
| चार हज़ार | 4000 | നാലായിരം |
| पाँच हज़ार | 5000 | അയ്യായിരം |
| छह हज़ार | 6000 | ആറായിരം |
| सात हज़ार | 7000 | ഏഴായിരം |
| आठ हज़ार | 8000 | എണ്ണായിരം |
| नौ हज़ार | 9000 | ഒൻപതിനായിരം |
| दस हज़ार | 10000 | പതിനായിരം |
प्रश्न 5.
हाथी के बारे में पाँच वाक्य लिखिए |
ആനയെപ്പറ്റി അഞ്ച് വാക്യങ്ങൾ എഴുതുക.
उत्तर :
हाथी दुनिया का सबसे बड़ा जीवित प्राणी है। हाथी एक ऐसी प्रजाति है जो बुद्धिमान और आज्ञाकारी दोनों है । हाथी एक चार पैरोंवाला प्राणी है जिसमें दो छोटी आँखें, दो बड़े कान, एक सूँड, और एक छोटी पूँछ होती है। हाथी के चारों पैर मोटे और बड़े होते हैं।
ആന ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജീവിയാ ണ്. ബുദ്ധിയും, അനുസരണയുമുള്ള ഒരു ഇന മാണ് ആനകൾ. രണ്ട് ചെറിയ കണ്ണുകളും, രണ്ട് വലിയ ചെവികളും ഒരു തുമ്പിക്കൈയും ഒരു ചെറിയ വാലും നാല് കാലുകളുള്ള ഒരു ജീവി യാണ് ആന. ആനയുടെ കാലുകൾ കട്ടിയു ള്ളതും വലുതുമാണ്.