Practicing with SCERT Kerala Syllabus 8th Standard Hindi Textbook Solutions Unit 4 Chapter 1 सयानी बुआ Sayani Bua Question Answer Notes Summary in Malayalam & Hindi improves language skills.
Sayani Bua Class 8 Question Answer Notes Summary
SCERT Class 8 Hindi Unit 4 Chapter 1 Question Answer Kerala Syllabus सयानी बुआ
Sayani Bua Question Answer
विश्लेषणात्मक प्रश्न :
प्रश्न 1.
‘जो रबड़ उन्होंने चौथी कक्षा में खरीदी थी, उसे नौवीं कक्षा में आकर समाप्त किया।’ यहाँ बुआ के चरित्र की कौन-सी विशेषता प्रकट होती है?
‘നാലാം ക്ലാസ്സിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ റബ്ബർ ഒൻപതാം ക്ലാസ്സിൽ എത്തിയപ്പോഴാണ് ഉപേ ക്ഷിച്ചത്.’ ഇവിടെ ഇളയമ്മയുടെ സ്വഭാവ ത്തിന്റെ ഏത് വിശേഷണമാണ് പ്രകടമാകുന്നത്?
उत्तर:
सयानी बुआ अपनी वस्तुओं का उपयोग करने में और उनको संभालकर व्यवस्थित रूप से रखने में कुशल है।
സമർത്ഥയായ ഇളയമ്മ തന്റെ വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിലും, അവയെ സംരക്ഷിച്ച് ചിട്ടയായി വെക്കുന്നതിലും സമർത്ഥയാണ്.
प्रश्न 2.
अन्नू नन्ही सी उम्र में ही प्रौढ़ हो गई थी। क्यों?
അന്നു ചെറിയ പ്രായത്തിൽ തന്നെ പക്വത നേടിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. എന്തുകൊണ്ട്?
उत्तर:
बुआ के घर में सारा काम बहुत अधिक व्यवस्था से होता था। ठीक पाँच बजे उठता फिर एक घंटा बाहर मैदान में टहलता, चाय-दूध पीता, उसके बाद अन्नू को पढ़ने के लिए बैठना होता। ऐसे करते-करते वह प्रौढ़ हो गई थी । |
ഇളയമ്മയുടെ വീട്ടിൽ എല്ലാ ജോലികളും വളരെ ചിട്ടയായി ആണ് നടക്കുന്നത്. കൃത്യം അഞ്ച് മണിക്ക് എഴുന്നേൽക്കും പിന്നീട് ഒരുമണിക്കൂർ മൈതാനത്ത് ഉലാത്തും. ചായയോ പാലോ കുടിക്കും. അതിനുശേഷം അന്നു പഠിക്കാനായി ഇരിക്കും. ഇങ്ങനെ ചെയ്ത് ചെയ്ത് അന്നു പക്വത നേടിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു.
प्रश्न 3.
बुआजी ने सुना तो बहुत आनाकानी की। बुआजी के आनाकानी करने का कारण क्या होगा ?
ഇളയമ്മ ഇത് കേട്ടപ്പോൾ കേട്ടില്ലെന്ന് നടിച്ചു. ഇളയമ്മയുടെ കേട്ടില്ലെന്ന് നടിക്കാനു ള്ള കാരണം എന്തായിരിക്കും?
उत्तर:
बुआजी बहुत ही व्यवस्था से कार्य चलानेवाली स्त्री थी। तोड़-फोड़ से तो उसे सख्त नफरत थी। अगर अन्नू को पहाड़ पर ले जाय तो सारा कार्यकलाप समय पर नहीं चलेगा। इसी के डर से बुआजी ने डाक्टर की राय को आनाकानी की।
ഇളയമ്മ വളരെ ചിട്ടയോടെ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യു ന്ന സ്ത്രീയായിരുന്നു. എന്തെങ്കിലും പൊട്ടി ക്കുന്നതിനോട് അവർക്ക് തികച്ചും വെറു പ്പായിരുന്നു. അന്നുവിനെ പർവ്വതപ്രദേശങ്ങ ളിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയാൽ കാര്യങ്ങളൊ ന്നും സമയത്ത് നടക്കില്ല. ഈ കാരണത്താൽ ഡോക്ടറുടെ ഉപദേശം കേട്ടില്ലെന്ന് നടിച്ചത്.
प्रश्न 4.
‘अब तो बुआजी की चिंता का पार नहीं रहा।’ बुआ की चिंता क्या रही होगी?
ഇപ്പോൾ ഇളയമ്മയുടെ ചിന്തയ്ക്ക് അതിരു ണ്ടായിരുന്നില്ല. ഇളയമ്മയുടെ ചിന്ത എന്തായി രിക്കും?
उत्तर:
भाई साहब और अन्नू के जाने के करीब एक महीने के बाद उनका पत्र नहीं आया। दूसरे दिन भी नहीं आया। तीसरा दिन भी निकल गया। उसकी यही चिंता रही होगी कि उन्हें कुछ हो गया क्या।
ഭായി സാഹബും അന്നുവും പോയിക്കഴിഞ്ഞ് ഒരു മാസത്തിന് ശേഷവും അവരുടെ എഴുത്ത് വന്നില്ല. രണ്ടാമത്തെയും, മൂന്നാമത്തെയും ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. അവർക്കെ ങ്കിലും സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ടാകുമോ എന്നായിരി ക്കാം ചിന്ത.
प्रश्न 5.
‘यह संसार नश्वर है।’ बुआ के पति ने पत्र की शुरुआत में क्यों ऐसा उल्लेख किया होगा?
‘ഈ ലോകം നശ്വരമാണ്. ഇളയമ്മയുടെ ഭർത്താവ് എഴുത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ ഇങ്ങ നെ പരാമർശിക്കാൻ കാരണമെന്ത്?
उत्तर:
बुआ के पति के हाथ से पचास रुपए वाले सेट के दोनों प्याले गिरकर टूट गए। यह बताने के लिए शुरुआत में ऐसा लिखा होगा।
ഇളയമ്മയുടെ ഭർത്താവിന്റെ കൈയ്യിൽനിന്ന് അമ്പത് രൂപ വിലയുള്ള രണ്ട് കപ്പുകൾ താഴെ വീണ് പൊട്ടി. ഇത് പറയുന്നതിനാ യിരിക്കാം തുടക്കത്തിൽ അങ്ങനെ എഴുതിയത്.
प्रश्न 1.
आगे…
वाक्य पढ़ें, रेखांकित शब्दों की विशेषता पहचानें। कहानी से ऐसे वाक्य चुनकर लिखें।
• उम्र के साथ-साथ उनकी चतुराई भी प्रौढ़ता धारण करती गई।
• हम जैसे अस्त-व्यस्त और अव्यवस्थित लोगों का जीना ही हराम हो जाएगा।
उत्तर:
• उनकी एक-एक बात पिताजी हम लोगों के सामने रखते थे।
• घर के उस वातावरण में मेरी भी सारी हँसी-खुशी मारी गई।
• तोड़-फोड़ से तो उन्हें सख्त नफरत थी।
• बुआजी की अत्यधिक सतर्कता और खाने-पीने के इतने कंट्रोल के बावजूद अन्नू को बुखार आने लगा।
• ज़ोर-शोर से अन्नू के पहाड़ जाने की तैयारी शुरू हुई।
• वास्तविकता जानकर बुआजी भी रोते-रोते हँस पड़ी।
प्रश्न 2.
पढ़ें, समझें …
• प्याले का सेट बिगड़ जाएगा।
• अन्नू पहाड़ में क्या खाएगी।
• बच्चे अपनी इच्छा के अनुसार क्या खाक करेगे।
उत्तर:
ऊपर के सारे वाक्य सामान्य भविष्यत्काल के वाक्य हैं। कर्ता के लिंग / वचन के अनुसार सामान्य भविष्यत्काल में क्रियाधातु के साथ एगा /एगी/एँगे/ओगे/ओगी/ऊँगा /ऊँगी आदि का प्रयोग होता है।
മുകളിൽ തന്നിരിക്കുന്ന എല്ലാ വാക്യങ്ങളും സാമാന്യ ഭാവികാലത്തിലുള്ള വാക്യങ്ങളാണ്. സാമാന്യ ഭാവികാലത്തിൽ ക്രിയാധാതു വിനോട് ചേർന്ന് കർത്താവിന്റെ ലിംഗവചന മനുസരിച്ച് एगा/एगी/एँगे/ओगे/ओगी/ऊँगा/ ऊँगी എന്നിവ പ്രയോഗിക്കുന്നു.
प्रश्न 3.
नमूने के अनुसार बदलकर लिखें।
| बच्चे स्कूल जाते हैं। | बच्चे स्कूल जाएँगे। |
| उमा आम खाती है। | |
| चंकू क्रिकेट खेलता है। | |
| लड़कियाँ पेड़ पर चढ़ती हैं। |
उत्तर:
| बच्चे स्कूल जाते हैं। | बच्चे स्कूल जाएँगे। |
| उमा आम खाती है। | उमा आम खाएगी। |
| चंकू क्रिकेट खेलता है। | चंकू क्रिकेट खेलेगा। |
| लड़कियाँ पेड़ पर चढ़ती हैं। | लड़कियाँ पेड़ पर चढ़ेंगी। |
प्रश्न 4.
‘सयानी बुआ’ शीर्षक की सार्थकता पर टिप्पणी लिखें।
उत्तर:
कहानी ‘सयानी बुआ’ का शीर्षक अत्यंत सार्थक और उपयुक्त है। ‘सयानी’ शब्द का अर्थ होता है – समझदार, अनुभवी और व्यवहारकुशल । बुआ एक ऐसे स्त्री पात्र का प्रतिनिधित्व करती है जो पारिवारिक रिश्तों में विशेष स्थान रखती है।
इस कहानी की बुआ सारा काम इतनी व्यवस्था से करती थी, जैसे एक मशीन हो। बचपन से ही वे समय की जितनी पाबंद थी कि उसे देखकर चकित हो जाना पड़ता था। जो पेंसिल वे चौथी कक्षा से ले रही थी उसे नौवीं कक्षा में आकर समाप्त किया था।
हर घड़ी वे अपने पति और पुत्री को बातों में शामिल थी कि उन्हें कुछ आपति न हो। सारा का सारा काम बहुत ही व्यवस्था के साथ करवाती थी । पाँच बजे उठता, एक घंटा बाहर टहलता उसके बाद चाय-दूध होता, फिर अन्नू को पढ़ने का समय था भाई साहब को अखबार और ऑफिस की फाइलें देखने का समय था। जो कपड़े बुआजी निकाल दें वही पहनने होते।
अंत में जब अन्नू को बुखार हो जाती तो पहाड़ी पर जाने को बुआ पहले मना की थी। उनके जाने के बाद जब पत्र नहीं आए तो वे बहुत चिंतित हुई थी। रात में दुस्वप्न देखकर रोया करती थी। तोड़-फोड़ से उन्हें सख्त नफरत थी। फिर भी भाई साहब के द्वारा जब प्याले का सेट टूट गया तो उन्हें माफ करती है और रोती हुई हँसती है।
इसप्रकार ‘सयानी बुआ’ न केवल मुख्य पात्र के गुणों को उजागर करता है, बल्कि पाठकों के मन में उनके प्रति सम्मान का भाव भी पैदा करता है। इसलिए यह शीर्षक पूरी तरह सार्थक है।
प्रश्न 5.
कहानी के लिए एक अलग शीर्षक दें।
उत्तर:
‘अनकही ममता’ शीर्षक दे सकता है।
कारण: यह शीर्षक उस ममता, त्याग और समझदारी को दर्शाता है जो बुआ ने परिवार के लिए निस्वार्थ रूप से दिया। लेकिन समाज ने शायद पूरी तरह कभी समझा या सराहा नहीं।
प्रश्न 6.
इन वाक्यों के आशय पर चर्चा करें।
• घरवालों के सारे काम मशीनों जैसी व्यवस्था से होते थे।
उत्तर:
ठीक पाँच बजे सब लोग उठ जाते, फिर एक घंटा बाहर मैदान में टहलना होता, उसके बाद चाय-दूध होता। उसके बाद अन्नू को पढ़ने के लिए बैठना होता। भाई साहब भी तब अखबार और ऑफिस की फइलें देखा करते। नौ बजते ही नहाना शुरू होता। जो कपड़े बुआजी निकाल दें वही पहनने होते, फिर कायदे से आकर मेज़ पर बैठ जाओ और खाकर काम पर जाओ।
• बुआ बचपन में ही अपने सामान संभालकर रखने में पटु थीं।
उत्तर:
जो पेंसिल बुआ एक बार खरीदती थीं वह जब तक इतनी छोटी न हो जाती कि उनकी पकड़ में भी न आए तब तक उससे काम लेती थी। जो रबड़ उन्होंने चौथी कक्षा में खरीदी थी, उसे नौवीं कक्षा में आकर समाप्त किया।
• अन्नू को पहाड़ भेजते समय बुआ ने सख्त हिदायत दी।
उत्तर:
बुआ ने पहले दोनों के कपड़ों की लिस्ट बनाई। फिर जूतों की, मोजों की, गरम कपड़ों की, ओढ़ने- बिछाने के समान की, बर्तनों की। हर चीज़ रखते समय वे भाई साहब को सख्त हिदायत कर देती थी कि एक भी चीज़ खोनी नहीं चाहिए। उन्होंने कहा “देखो यह फ्रॉक मत खो देना, सात रुपए मैंने इसकी सिलाई दी है। यह प्याले मत तोड़ना, वरना पचास रुपए का सेट बिगड़ जाएगा।” बाद में वे अन्नू पर आ गई। वह किस दिन, किस समय क्या खाएगी, कब कितना घूमेगी सबकुछ निश्चित कर दिया।
• बुआ की भयंकर कठोरता में कहीं कोमलता भी छिपी हुई थी।
उत्तर:
भाई साहब एक नौकर और अन्नू को लेकर चले गए। बुआजी ने अन्नू को खूब प्यार किया, रोई भी। उनका रोना लेखिका के लिए नई बात थी। उस दिन पहली बार लगा कि उनकी भयंकर कठोरता में कहीं कोमलता भी छिपी है।
प्रश्न 7.
सयानी बुआ की चरित्रगत विशेषता पर टिप्पणी लिखें।
उत्तर:
सयानी बुआ समय की बेहद पाबंद महिला है। उनके परिवार का सारा कामकाज बनाई गई समय सारिणी के अनुसार होता है। बुआ अपने परिवार के सदस्यों से बड़ी कठोरता के साथ उस समय सारिणी का पालन करवाती है। उनका व्यक्तित्व पूरे परिवार पर हावी है। उनके खिलाफ बोलने की किसीकी हिम्मत नहीं पड़ती। सयानी बुआ जितनी समय की पाबंद है, उतनी ही कुशल अपने वस्तुओं का उपयोग करने और उनको संभालकर व्यवस्थित रूप से रखने में है। उनकी गृहस्थी जमे पंद्रह वर्ष हो चुके हैं, पर उनके घर का सारा सामान देखकर लगता था जैसे सबकुछ कल का ही हो। अपनी किसी भी चीज़ का टूट जाना उनसे बरदाश्त नहीं होता। एक बार नौकर से सुराही टूट गई थी तो उन्होंने उसे इस कसूर पर बहुत पीटा था। बुआजी को अपने घर की व्यवस्था और साज सजावट पर गर्व है। वे मानती है कि उनके बिना घर को इतना व्यवस्थित कोई नहीं रख सकता । जो बेटी उनके भय से उनके सामने कुछ बोल नहीं सकती, उसकी बीमारी उन्हें व्याकुल कर देती है। उन्हें दुख है कि उसकी देखभाल के लिए उसके साथ पहाड़ पर नहीं जा सकती। तीन दिन तक उसका समाचार न मिलने पर वे चिंतित हो जाती हैं। जब अन्नू के चल बसने की गलफहमी से वे फूट-फूटकर रोने लगती हैं। बाद में अन्नू के सकुशल होने की बात सुनकर खिलखिलाकर हँस पड़ती है। इस खुशी में वे कीमती प्याले के टूट जाने की भी परवाह नहीं करती है। सचमुच सयानी बुआ उस नारियल फल के समान है, जो ऊपर से कठोर, भीतर से कोमल होता है।
ഇളയമ്മ സമയത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ വളരെ കൃത്യ നിഷ്ഠയുള്ള സ്ത്രീയാണ്. അവരുടെ കുടുംബത്തിലെ മുഴുവൻ കാര്യങ്ങളും ഒരു ടൈംടേബിളിന് അനുസരിച്ചാണ് നടക്കു ന്നത്. ഇളയമ്മ വളരെ കണിശമായി കുടും ബത്തിലെ അംഗങ്ങളെക്കൊണ്ട് ടൈംടേബി ളിലെ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യിക്കുന്നു ഇളയമ്മ യുടെ വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ പ്രഭാവം ആ കുടും ബത്തിലാകെ വ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവർക്കെതി രായി സംസാരിക്കാൻ ആർക്കും ധൈര്യമില്ല. ഇളയമ്മ എത്രത്തോളം സമയത്തിന്റെ കാര്യ ത്തിൽ കൃത്യനിഷ്ഠ പുലർത്തുന്നുവോ അത
ത്തോളം തന്നെ ശ്രദ്ധ തന്റെ വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിലും സംരക്ഷിക്കുന്നതി ലും പുലർത്തിയിരുന്നു. അവളുടെ ഗൃഹസ്ഥ ജീവിതം തുടങ്ങിയിട്ട് പതിനഞ്ച് വർഷമായെ
ങ്കിലും, വീട്ടിലെ സാധന സാമഗ്രികൾ കണ്ടാൽ ഇന്നലെ വാങ്ങിയതാണെന്ന് തോന്നും.
തന്റെ ഒരു സാധനവും പൊട്ടിപ്പോകുന്നത് അവർക്ക് സഹിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. ഒരു തവണ വേലക്കാരൻ കൂജ പൊട്ടിച്ചപ്പോൾ, ആ കുറ്റത്തിന്റെ പേരിൽ അവനെ ഒരുപാട് ഉപ ദ്രവിച്ചിരുന്നു. ഇളയമ്മയ്ക്ക് തന്റെ വീട്ടിലെ അച്ചടക്കത്തിലും, അലങ്കാരത്തിലും വലിയ അഭിമാനമാണ്. അവർക്കല്ലാതെ മറ്റാർക്കും വീടിനെ ഇത്രയും ചിട്ടയോടെ കൊണ്ടുപോ കാൻ സാധിക്കില്ല എന്നതാണ് അവരുടെ ചിന്ത. ഇളയമ്മയെ പേടിച്ച് സംസാരിക്കാത്ത മകൾക്ക് അസുഖം വന്നപ്പോൾ, അവർ വ്യാകുലപ്പെടുന്നു. അവളെ ശുശ്രൂഷിക്കാനാ യി പർവ്വതപ്രദേശത്തേയ്ക്ക് അവർക്ക് പോ കാൻ സാധിക്കില്ല എന്നോർത്ത് വളരെയധി ദുഃഖിക്കുന്നു. അടുത്തടുത്ത മൂന്ന് ദിവസങ്ങളോളം എഴുത്ത് വരാഞ്ഞപ്പോൾ അവർ ചിന്താകുലയായി. അന്നു മരിച്ചുപോ യെന്ന തെറ്റിദ്ധാരണ മൂലം അവർ എങ്ങലടി ച്ച് കരയുന്നു. പിന്നീട് അവൾ സുഖമായിരി ക്കുന്നു എന്നറിഞ്ഞപ്പോൾ സന്തോഷത്തോ ടെ ചിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ സന്തോഷ ത്തിൽ വിലപിടിപ്പുള്ള കപ്പുകൾ പൊട്ടിപോ യതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്നേയില്ല. യഥാർ ത്തിൽ ഇളയമ്മ പുറത്ത് ഉറപ്പുള്ളതും ഉൾ ഭാഗം മൃദുലവുമായ തേങ്ങയെപ്പോലെയാണ്.
सयानी बुआ निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर एक शब्द या वाक्य में लिखें :
प्रश्न 1.
‘सयानी बुआ’ कहानी किसने लिखी?
उत्तर:
मन्नू भंडारी
प्रश्न 2.
सयानी बुआ के यहाँ सब लोग कितने बजे उठते थे?
उत्तर:
ठीक पाँच बजे।
प्रश्न 3.
कितने घंटे बाहर मैदान में टहलता था?
उत्तर:
एक घंटा।
प्रश्न 4.
सयानी बुआ को बचपन से किसपर पाबंद थी?
उत्तर:
समय पर
प्रश्न 5.
सयानी बुआ किस बात में पटु थीं?
उत्तर:
अपना सामान संभालकर रखने में।
प्रश्न 6.
जो रबड़ उन्होंने चौथी कक्षा में खरीदी थी, कहाँ तक जाकर समाप्त किया?
उत्तर:
नौवीं कक्षा में आकर।
प्रश्न 7.
बुआजी के पति को लेखिका क्या बुलाती थी?
उत्तर:
भाई साहब।
प्रश्न 8.
बुआजी के घर में लेखिका को कौन सबसे अच्छा लगा?
उत्तर:
अन्नू।
प्रश्न 9.
एक बार सयानी बुआ के घर के नौकर ने कौन-सा अपराध किया था?
उत्तर:
सुराही तोड़ दी थी।
प्रश्न 10.
सयानी बुआ को किसपर सख्त नफरत थी?
उत्तर:
तोड़-फोड़ से।
प्रश्न 11.
अन्नू को कौन-सी बीमारी आई ?
उत्तर:
बुखार
प्रश्न 12.
अन्नू को बुखार आने पर डाक्टरों ने क्या राय दी?
उत्तर:
उसे पहाड़ पर ले जाए और जितना अधिक प्रसन्न रखा जा सके, रखा जाए।
प्रश्न 13.
भाई साहब के सामने विकट समस्या क्या थी?
उत्तर:
बुआजी के रहते अन्नू को पहाड़ पर नहीं ले जा सकता।
प्रश्न 14.
पहाड़ जाने पर सयानी बुआ ने किन-किन चीजों की लिस्ट बनी?
उत्तर:
जूतों की, मोजों की, गरम कपड़ों की, ओढ़ने- बिछाने के सामान की, बर्तनों की।
प्रश्न 15.
हर चीज़ रखते समय भाई साहब से सयानी बुआ की सख्त हिदायत क्या थी?
उत्तर:
एक भी चीज़ खोनी नहीं चाहिए।
प्रश्न 16.
फ्रॉक की सिलाई के लिए कितने रुपए दी है?
उत्तर:
सात रुपए
प्रश्न 17.
प्याले के लिए कितने रुपए हैं?
उत्तर:
पचास रुपए।
प्रश्न 18.
लेखिका को पहली बार सयानी बुआ का रोना देखकर क्या लगा?
उत्तर:
उनकी भयंकर कठोरता में कहीं कोमलता छिपी है।
प्रश्न 19.
भाई साहब पत्र के द्वारा कौन-सी बुरी बात सुना दी?
उत्तर:
पचास रुपए वाले सेट के दोनों प्याले हाथ से गिरकर टूट गए।
प्रश्न 20.
लेखिका कौन-सी बात समझकर ज़ोर से हँस पड़ी?
उत्तर:
पचास रुपए के दो प्याले टूट जाने की बात समझकर।
Sayani Bua Summary in Malayalam
सयानी बुआ Summary in Malayalam
पाठ का सारांश :
(सब पर मानो …. समाप्त किया) [Textbook page no. 65]
എല്ലാവരിലും ഇളയമ്മയുടെ വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ പ്രഭാവം ഉള്ളതായി തോന്നും. മെഷീനുകളെപ്പോലെ അവിടെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും വളരെ ചിട്ടയോടെ നടന്നിരുന്നു. എല്ലാം കൃത്യം അഞ്ച് മണിക്ക് എഴുന്നേൽക്കും. പിന്നീട് ഒരു മണിക്കൂർ പുറത്ത് മൈതാനത്ത് ഉലാത്തും. അതിന് ശേഷം ചായയോ പാലോ കുടിക്കും. ശേഷം അന്നുവിന് പഠിക്കാനുള്ള സമയമാണ്. ഭായി സാഹബ് പത്രങ്ങളും, ഓഫീസിലെ ഫയലുകളും നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കും. ഒമ്പതു മണിയാവുമ്പോൾ കുളി ആരംഭിക്കും. ഇളയമ്മ നൽകുന്ന വസ്ത്രം തന്നെ ധരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ശേഷം കൃത്യനിഷ്ഠയോടെ വന്ന് മേശയ്ക്കരി കിൽ ഇരുന്ന് ഭക്ഷണം കഴിച്ച് ജോലിക്ക് പോകും.
സമർത്ഥയായ ഇളയമ്മയുടെ പേര് വാസ്തവത്തിൽ അങ്ങനെ തന്നെയാണോ എന്നും അതോ അവളുടെ സാമർത്ഥ്യം കണ്ടിട്ട് ആളുകൾ അങ്ങനെ വിളിക്കുന്നതാണോ എന്നും എനിക്കറിയില്ല. ചെറുപ്പം തൊട്ടേ സമയനിഷ്ഠയുടെ കാര്യത്തിൽ അവർ നിർബന്ധമുള്ളയാളായിരുന്നു. തന്റെ സാധന സാമഗ്രികൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ സമർത്ഥയായിരുന്നു. അവരുടെ ക്രമീകരണത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധ കണ്ടാൽ ആരും ആശ്ചര്യപ്പെട്ടു പോകും. ഒരു പെൻസിൽ വാങ്ങിയാൽ അത് പിടിക്കാൻ പറ്റാത്ത അവസ്ഥയിലായാൽ മാത്രമേ ഉപേക്ഷിക്കുകയുള്ളൂ. നാലാം ക്ലാസ്സിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ വാങ്ങിയ റബ്ബർ ഒമ്പതാം ക്ലാസ്സിൽ എത്തിയപ്പോഴാണ് ഉപേക്ഷിച്ചത്.
(उनकी एक-एक ……………………….. सख्त नफरत थी।) [Textbook page no. 66)
അവരുടെ ഓരോ കാര്യങ്ങളും അച്ഛൻ ഉദാഹരണങ്ങളായി നമ്മുടെ മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കാ റുണ്ട്. ഇത് കേൾക്കുമ്പോൾ, അവർ ഭർത്താവിന്റെ വീട്ടിൽ തന്നെ നിൽക്കട്ടെ എന്നാണ് ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കാറുള്ളത്. അല്ലെങ്കിൽ ഞങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള ചിട്ടയില്ലാത്ത ആളുകളുടെ ജീവിതം തന്നെ വെറുപ്പമായി മാറും. അങ്ങനെയുള്ള സമർത്ഥയായ ഇളയമ്മയുടെ അടുത്ത് പോയി പഠിക്കാൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ തന്നെ ഞാൻ അത് നിഷേധിച്ചു. അച്ഛൻ എന്റെ പഠിത്തത്തിൽ അതീവ ജാഗ്രത കാ ണിച്ചിരുന്നതിനാൽ, അദ്ദേഹം എന്നെ പറഞ്ഞു മനസ്സിലാക്കി, വഴക്ക് പറഞ്ഞ്, സ്നേഹ ലാളനയോടെ സമ്മതിപ്പിച്ചു.
ഇളയമ്മ എന്നെ സന്തോഷത്തോടെ സ്വാഗതം ചെയ്തു. എന്റെ മനസ്സിലുള്ള അവരുടെ രൗദ്രരൂ പത്തിൽ അവരുടെ സ്നേഹം എവിടെയാണ് അപ്രതീക്ഷിതമായത് എന്ന് എനിക്ക് മനസ്സിലാ യില്ല. ഇളയമ്മയുടെ ഭർത്താവ്, അദ്ദേഹത്തെ ഞങ്ങൾ ഭായി സാഹബ് എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്, വളരെ നല്ല സ്വഭാവമുള്ള വ്യക്തിയായിരുന്നു. ആ വീട്ടിൽ എനിക്ക് ഏറ്റവും ഇഷ്ടമുള്ളയാൾ അഞ്ചു വയസുള്ള അവരുടെ മകൾ അന്നുവായിരുന്നു. എനിക്ക് അന്നുവിനോട് വളരെ ദയ തോന്നിയിരുന്നു. അവൾ ഈ ചെറിയ പ്രായത്തിൽ തന്നെ പക്വത നേടികഴിഞ്ഞിരുന്നു. കുട്ടികളെപ്പോലെ ഉല്ലാസമില്ല കളിചിരികളില്ല. ഒരു തരത്തിലുള്ള ഭയം അവളെ പിടികൂടിയിരുന്നു.
വീട്ടിലെ ഈ ഒരു അന്തരീക്ഷത്തിൽ എന്റെ എല്ലാ ചിരിയും സന്തോഷവും ഇല്ലാതായി. ഇളയമ്മ ഗൃഹസ്ഥ ജീവിതം തുടങ്ങിയിട്ട് പതിനഞ്ച് വർഷം കഴിഞ്ഞിരുന്നു. പക്ഷേ വീട്ടിലെ മുഴുവൻ സാധന സാമഗ്രികൾ കണ്ടാൽ തോന്നും ഇന്നലെ വാങ്ങിയതാണ് എന്ന്. അവർ സ്വയം നിന്ന് കൊണ്ട് പാത്രങ്ങ ളെല്ലാം കഴുകിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു പ്രാവശ്യം ഒരു വേലക്കാരൻ കൂജ പൊട്ടിച്ചിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. ആ ചെറിയ പയ്യനെ അവർ ഈ ഒരു കുറ്റത്തിന് ഒരുപാട് അടിച്ചിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. പൊട്ടിക്കുന്ന പ്ര വൃത്തിയോട് അവർക്ക് ഭയങ്കര വിരോധമായിരുന്നു.
(बुआजी की …………………….. निश्चित कर दिया।) [Textbook page no. 66&67]
ഇളയമ്മയുടെ അത്യധികം ജാഗ്രതയുണ്ടായിട്ടും ഇത്രയധികം ഭക്ഷണ കാര്യത്തിൽ നിയന്ത്രണങ്ങൾക്ക് ശേഷവും അന്നുവിന് പനി വന്നു. എല്ലാ വിധത്തിലുള്ള ശുശ്രൂഷകൾ ചെയ്തും, ചെയ്യിച്ചും ഒരു മാസം കടന്നുപോയി. പനി മാറിയില്ല. അവളെ കണ്ടിട്ട് എനിക്ക് തോന്നിയത് അവളുടെ ശരീരത്തിൽ പനിയു ടെ രോഗാണുക്കളല്ല മറിച്ച് ഇളയമ്മയോടുള്ള ഭയത്തിന്റെ രോഗാണുക്കളാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നത്. അത് അവളെ ഉപദ്രവിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു. അവസാനം ഡോക്ടർമാർ കുട്ടിയെ പർവ്വതപ്രദേശത്ത് കൊണ്ട് പോകാൻ നിർദ്ദേശം നൽകി. എത്രയധികം സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ സാധിക്കുമോ അത്രയും സന്തോ ഷിപ്പിക്കാനും നിർദ്ദേശിച്ചു. ഇത് ഭായി സാഹബിന്റെ മുന്നിൽ ഒരു സങ്കീർണ്ണ പ്രശ്നമായി രുന്നു. ഇളയമ്മ ഉള്ളിടത്തോളം ഇത് സാധ്യമായിരുന്നില്ല. എന്തുകൊണ്ടെന്നാൽ അറിയാതെപോലും അവ രുടെ ആഗ്രഹത്തിന് മുന്നിൽ മറ്റുള്ളവരുടെ ആഗ്രഹം നടക്കുമായിരുന്നില്ല. ഭായി സാഹബ് മുഴുവൻ കാര്യങ്ങളും ഡോക്ടറുടെ മുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ചു. പക്ഷേ അമ്മയുടെ കൂടെ താമസിക്കുന്നത് ഉചിതമാ യില്ല എന്ന് ഡോക്ടർ പറഞ്ഞു. ഇളയമ്മ ഇത് കേട്ടപ്പോൾ, കേട്ടതായി ഭാവിച്ചില്ല. പക്ഷേ ഡോക്ടറുടെ അഭിപ്രായത്തിന് എതിരായി പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള ധൈര്യം അവർക്ക് ഇല്ലായിരുന്നു.
വളരെ ആഘോഷപൂർവ്വം അനുവിന്റെ പർവതയാത്രയ്ക്കുള്ള തയ്യാറെടുപ്പുകൾ ആരംഭിച്ചു. ആദ്യം രണ്ടു പേരുടെയും വസ്ത്രങ്ങളുടെ ലിസ്റ്റ് ഉണ്ടാക്കി, പിന്നീട് സോക്സിന്റെ, ചെരുപ്പു കളുടെ, കമ്പിളി വസ്ത്രങ്ങളുടെ പുതയ്ക്കാനും വിരിക്കാനുമുള്ള സാധനങ്ങളുടെ, പാത്രങ്ങളു ടെ ലിസ്റ്റ് തയ്യാറാക്കി. ഓരോ സാധനവും എടുത്തു വയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് അവർ ഭായി സാഹ ബിന് ഒരു സാധനം പോലും നഷ്ട്ടപ്പെടുത്തരുത് എന്ന ശക്തമായ നിർദ്ദേശം നൽകിയിരുന്നു. “നോക്കൂ ഈ ഫ്രോക്ക് നഷ്ടപ്പെടുത്തരുത്, ഏഴ് രൂപ കൊടുത്ത് തയ്പ്പിച്ചതാണ്. ഈ കപ്പു കൾ പൊ ട്ടിക്കരുത്, ഇല്ലെങ്കിൽ അമ്പത് രൂപയുടെ സെറ്റ് നശിച്ചുപോകും. ഓരോ വസ്തുക്കളെക്കുറിച്ചുള്ള നി ർദ്ദേശത്തിന് ശേഷം അവർ അന്നുവിനോടായി പറഞ്ഞു അവർ ഏത് ദിവസം, ഏത് സമയത്ത്, എന്ത് കഴിക്കണം എന്ന നടക്കണം എന്നിവയൊക്കെ നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടു.
(आखिर वह क्षण भी….. लिखा था।) [Textbook page no.68]
ഭായി സാഹബും ഒരു വേലക്കാരനേയും അന്നുവിനേയും കൂട്ടി പോകാനുള്ള സമയം എത്തിച്ചേർന്നു. ഇളയമ്മ അന്നുവിന് സ്നേഹം നൽകി, കരയുകയും ചെയ്തു. അവരുടെ കരച്ചിൽ എന്നെ സംബ ന്ധിച്ചിടത്തോളം പുതിയ കാര്യമായിരുന്നു. അന്നാണ് എനിക്ക് മനസ്സിലായത് അവരുടെ കാഠി ന്യമുള്ള ഹൃദയത്തിൽ സൗന്ദര്യവും എവിടെയോ ഒളിച്ചിരിപ്പുണ്ട് എന്നുള്ളത്. ഭായി സാഹബിന്റെ എഴുത്ത് എല്ലാ ദിവസവും വരാറുണ്ട്. അതിൽ അന്നുവിന്റെ ആരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങളു ണ്ടായിരുന്നു. ഇളയമ്മയും എല്ലാ ദിവസവും ഒരു എഴുത്ത് എഴുതാറുണ്ടായിരുന്നു. അതിൽ നിത്യേന പറയാറുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങളെല്ലാം എഴുത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ ആവർത്തിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു,
ഏകദേശം ഒരു മാസത്തിന് ശേഷം ഒരു ദിവസം ഭായി സാഹബിന്റെ എഴുത്ത് വന്നില്ല. രണ്ടാമത്തെ ദി വസവും വന്നില്ല. ഇളയമ്മ ആകെ ചിന്താകുലയായി. മൂന്നാമത്തെ ദിവസവും കടന്നുപോയി. ഇപ്പോൾ ഇളയമ്മയുടെ ചിന്തകൾക്ക് പരിധിയില്ലാതായി. രാത്രിയിൽ അവർ എന്റെ റൂമിൽ വന്ന് ഉറങ്ങി. പക്ഷേ രാത്രി മുഴുവൻ ദുഃസ്വപ്നങ്ങൾ കണ്ട് കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു.. അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു. സ്വപ്നത്തിൽ ഭായി സാഹബ് ഒറ്റയ്ക്ക് വരുകയാണ്, അന്നു കൂടെയില്ല, മാത്ര മല്ല അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്ണുകൾ ചുവന്നിരിക്കുന്നു. ഞാൻ പലവിധത്തിൽ അവരെ ആശ്വസിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. പക്ഷേ അവർ ഒന്നും കേൾക്കാൻ തയ്യാറായില്ല. അപ്പോഴേക്കും വേലക്കാരൻ ഭായി സാഹ ബിന്റെ എഴുത്ത് കൊണ്ട് വന്ന് തന്നു. വളരെ വ്യഗ്രതയോടെ, വിറയ്ക്കുന്ന കൈകളോടെ അവർ അത് ഇരുന്ന് വായിക്കാൻ തുടങ്ങി. പെട്ടെന്ന് എഴുത്ത് വലിച്ചെറിഞ്ഞ് തലതല്ലികൊണ്ട് അലറിവി ളിച്ച് ഇളയമ്മ കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു. ഞാൻ നിശ്ചലമായി പോയി. എന്റെ കൺമുന്നിൽ അന്നുവിന്റെ നിഷ്കളങ്കമായ രൂപം മിന്നിമറഞ്ഞു. വാസ്തവത്തിൽ അന്നു ഈ ലോകത്തിലില്ലേ? ഞാൻ ധൈര്യം സംഭരിച്ച് ഭായി സാഹിബിന്റെ എഴുത്ത് എടുത്തു. അതിൽ ഇങ്ങനെ എഴുതിയിരുന്നു.
(प्रिय सयानी.. निधि मिल गई हो।) [Textbook page no. 68&69]
പ്രിയ സയാനി,
നിനക്ക് എങ്ങനെയാണ് ഈ എഴുത്ത് എഴുതേണ്ടത് എന്നറിയില്ല. എങ്ങനെയാണ് ഈ ദുഃഖവാർത്ത നിന്നെ കേൾപ്പിക്കുക. എങ്കിലും പ്രിയേ നീ ഈ മുറിവിനെ ധൈര്യപൂർവ്വം സഹിക്കുക. ഈ ലോകം നശ്വരമാണ്. എല്ലാവരും ഒരുദിവസം ഇല്ലാതാകും. നിന്റെ എല്ലാ നിർദ്ദേശങ്ങളുണ്ടായിട്ടും എന്റെ ജാഗ്രത ഉണ്ടായിട്ടും എനിക്ക് അതിനെ രക്ഷിക്കാൻ സാധിച്ചില്ല. ഇതിനെ എന്റെ നിർഭാഗ്യം എന്നല്ലാതെ എന്താണ് പറയുക. ഇതെല്ലാം എന്റെ കൈകൾ കൊണ്ട് സംഭവിച്ചതാണ്. കണ്ണുനീര് ന ിറഞ്ഞ കണ്ണുകൾ കാരണം ശബ്ദങ്ങളുടെ രൂപം സ്പഷ്ടമല്ലാതായി മാറിക്കൊണ്ടിരുന്നു, എന്റെ കൈകൾ വിറയ്ക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. എന്റെ കണ്ണുകൾ ശബ്ദങ്ങളെ കടന്ന് വെച്ച് എഴുത്തിന്റെ അവസാന ഭാഗ ത്തേക്ക് എത്തിപ്പെട്ടു. ധൈര്യം സംഭരിക്കുക, സംഭവിച്ചതെല്ലാം സഹിക്കാനും, മറക്കാനും ശ്രമി ക്കുക. ഇന്നലെ നാല് മണിയ്ക്ക് നിന്റെ അമ്പത് രൂപ വിലയുള്ള രണ്ട് കപ്പുകളുടെ സെറ്റ് എന്റെ കൈയ്യിൽ നിന്ന് താഴെ വീണ് പൊട്ടിപ്പോയി. അനു സുഖമായിരിക്കുന്നു. ഉടൻ തന്നെ ഞങ്ങൾ ഇവിടെനിന്ന് പുറപ്പെടാനിരിക്കുകയാണ്.
ഒരു മിനിറ്റ് നേരത്തേയ്ക്ക് എനിക്ക് ബുദ്ധി നഷ്ടപ്പെട്ടതുപോലെ തോന്നി. എന്തൊക്കെയാണ് സംഭവിക്കുന്നത് എന്ന് മനസ്സിലായില്ല. മനസ്സിലായിടത്തോളം ഞാൻ ഉച്ചത്തിൽ ചിരിച്ചു. ഇളയമ്മയെ ഞാൻ പറഞ്ഞ് മനസ്സിലാക്കിച്ചത് എന്താണെന്ന് എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും എനിക്ക് എഴുതാൻ സാധിക്കില്ല. പ ക്ഷേ വാസ്തവം അറിഞ്ഞപ്പോൾ ഇളയമ്മയും കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ചിരിച്ചു. അഞ്ചണയുള്ള കൂജ പൊട്ടി ച്ചപ്പോൾ വേലക്കാരനെ മോശമായ രീതിയിൽ പ്രഹരിച്ച് ഇളയമ്മ അമ്പത് രൂപ വിലയുള്ള കപ്പ് സെറ്റ് പൊട്ടിയപ്പോഴും സ്വർഗ്ഗത്തിലെ നിധി കിട്ടിയപോലെ ചിരിക്കുകയായിരുന്നു.
सयानी बुआ लेखक परिचय
कहानी (मन्नू भंडारी)
कहानी
मन्नू भंडारी (3 अप्रैल 1931 – 15 नवंबर 2021) हिंदी की प्रसिद्ध कथा लेखिका है। मध्यप्रदेश में मंदसौर जिले के भानपुरा गाँव में जन्मी मन्नू भंडारी के बचपन का नाम महेंद्र कुमारी था। लेखन के लिए उन्होंने मन्नू भंडारी नाम चुना था। उन्होंने एम ए तक की शिक्षा पाई और वर्षों तक दिल्ली के मिरांडा हाउस में अध्यापिका रहीं। ‘आपका बंटी’, ‘महाभोज’, आदि उनके बहुचर्चित उपन्यास हैं। ‘यही सच है’, ‘मैं हार गई’, ‘एक प्लेट सैलाब’ जैसे आठ कहानी संग्रह प्रकाशित हैं। आपको सन् 2007 में ‘व्यास सम्मान’ प्राप्त हुआ।
മന്നു ഭണ്ഡാരി (3 ഏപ്രിൽ 1931 – 15 നവംബർ 2021) ഹിന്ദിയിലെ പ്രസിദ്ധ കഥാലേഖികയാണ്. മധ്യപ്രദേ ശിലെ മന്ദസൗർ ജില്ലയിലെ ഭാൻപുര ഗ്രാമത്തിൽ ജനിച്ച മധുഭണ്ഡാരിയുടെ ബാല്യകാലത്തിലെ പേര് മഹേന്ദ്രകുമാരി എന്നായിരുന്നു. എഴുത്തിന് വേണ്ടി അവർ മന്നു ഭണ്ഡാരി എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ചതായി രുന്നു. അവർ എം. എ വരെ പഠനം നടത്തി. കുറേ വർഷങ്ങളോളം ദില്ലിയിലെ മിറാൻഡ ഹൗസ് കോളേജിലെ അദ്ധ്യാപികയായിരുന്നു. ‘आपका बंटी’, ‘महाभोज’, എന്നിവ അവളുടെ പ്രസിദ്ധമായ നോവലുകളാണ്. ‘यही सच है’, ‘मैं हार गई’, ‘एक प्लेट सैलाब’ എന്നിങ്ങനെ എട്ട് കഥാസംഗ്രഹങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. അവർക്ക് 2007 ൽ ‘വ്യാസ് സമ്മാൻ’ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.
सयानी बुआ शब्दार्थ
मदद ले :
सयानी – चतुर, സമർത്ഥയായ
बुआ – पिता की बहन, Aunt
हावी – प्रभावी, ബാധിക്കുക
व्यवस्था – ചിട്ടയോടെ
घंटा – മണിക്കൂർ
टहलना – ഉലാത്തുക
अखबार – വർത്തമാനപ്രതം
कायदे से – निष्ठा से, കൃത്യനിഷ്ഠയോടെ
बचपन – ബാല്യകാലം
पाबंद – अनुशासित, അച്ചടക്കമുള്ള
संभालना – സംരക്ഷിക്കുക
पटु – निपुण, സമർത്ഥ
कायल – ध्यान देनेवाली, ശ്രദ്ധിക്കുന്ന
चकित होना – അത്ഭുതപ്പെടുക
काम लेना – ഉപയോഗിക്കുക
रबड़ – റബ്ബർ
खैर मनाया करते थे – भलाई चाहते थे, നന്മ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു
ससुराल – ഭർത്താവിന്റെ വീട്
अस्त-व्यस्त – ക്രമരഹിതമായ
अव्यवस्थित – ചിട്ടയില്ലാത്ത
हराम – ബുദ്ധിമുട്ട്
इनकार करना – നിഷേധിക്കുക
सतर्क – ജാഗ്രത
डाँटकर – വഴക്ക് പറഞ്ഞ്
प्यार-दुलार से – സ്നേഹത്തോടെ
राज़ी कर लेना – സമ്മതിപ്പിക്കുക
संदेह – സംശയം
तिरोहित हो जाना – അപ്രത്യക്ഷമാവുക
तरस आता था – ദയ തോന്നിയിരുന്നു
नन्ही सी उम्र – ചെറിയ പ്രായം
प्रौढ़ हो गई थी – പക്വത നേടിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു
चहचहाहट – കോലാഹലം
भय से घिरी रहती थी – ഭയപ്പെട്ടിരുന്നു
वातावरण – അന്തരീക്ഷം
हँसी-खुशी – സന്തോഷം
मारी गई – ഇല്ലാതായി
सुराही – കൂജ
छोकरा – लड़का, ആൺകുട്ടി
कसूर – अपराध,, കുറ്റം
पीटा था – അടിച്ചിരുന്നു
तोड़-फोड़ – किसी चीज़ को नष्ट करना, നശിപ്പിക്കുക
सख्त – തീക്ഷണമായ
नफरत – വിരോധം
उपचार – ശുശ്രൂഷ
ज्वर – പനി
कीटाणु – രോഗാണുക്കൾ
ग्रसना – വിഴുങ്ങുക, ഉപദ്രവിക്കുക
विकट समस्या – സങ്കീർണ്ണ പ്രശ്നം
आनाकानी की – കേട്ടില്ലെന്ന് നടിച്ചു
साहस – ധൈര്യം
ज़ोर-शोर से – തിടുക്കത്തിൽ, വേഗത്തിൽ
मोजा – സോക്സ്
ओढ़ना-बिछाना – പുതയ്ക്കുകയും, വിരിക്കുകയും
सख्त हिदायत – കർശന നിർദ്ദേശം
सिलाई देना – തയ്ക്കുക
प्याला – കപ്പ്
पत्र – കത്ത്
तबीयत – ആരോഗ്യം
समाचार – വാർത്ത
मौखिक हिदायत – പറയുന്ന ഉപദേശങ്ങൾ
दोहरा देना – ആവർത്തിക്കുക
व्यग्रता से – ആവേശത്തോടെ
काँपते हाथों से – വിറയ്ക്കുന്ന കൈകളോടെ
एकाएक – പെട്ടെന്ന്
फेंकना – എറിയുക
सर पीटती – തലയിട്ടടിക്കുക
चीखकर – അലറിവിളിച്ച്
भोली-सी – നിഷ്കളങ്കമായ
चोट – മുറിവ്
मिटेगा – ഇല്ലാതാകും
रवाना होना – പുറപ്പെടുക
हतबुद्धि-सी – ബുദ്ധി നഷ്ട്ടപ്പെട്ടത് പോലെ
क्या से क्या हो गया – വിചാരിക്കാത്ത കാര്യങ്ങൾ നടന്നു
सत्य से अवगत कराना – സത്യം ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു
रोते-रोते हँस पड़ी – കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ചിരിച്ചു
स्वर्ग की निधि – സ്വർഗ്ഗത്തിലെ നിധി