Practicing with SCERT Kerala Syllabus 9th Standard Hindi Notes Pdf Unit 2 Chapter 2 फूल कविता Phool Kavita Questions and Answers Notes improves language skills.
Class 9 Hindi Phool Kavita Question Answer Notes
फूल कविता Question Answer Notes
Class 9 Hindi Unit 2 Chapter 2 फूल कविता Notes Question Answer
प्रश्न 1.
‘जैसे बिना मौसम बहार आ गई हो – इस पर अपना मत प्रकट कीजिए:
“ഋതുഭേദമില്ലാതെ വസന്തം വന്നതുപോലെ ഇതിനെക്കുറിച്ച് നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം പ്രകടിപ്പിക്കുക.
उत्तर:
यह पंक्ति प्लास्टिक के फूलों की स्थायी सुंदरता को दर्शाती है। ये फूल बिना किसी मौसम के बदलाव के हमेशा खिले रहते हैं, जिससे ऐसा लगता है जैसे हमेशा वसंत का मौसम हो। यह असली फूलों की विशेषताओं को नजरअंदाज करते हुए कृत्रिमता की महिमा को दर्शाता है।
ഈ വരി പ്ലാസ്റ്റിക് പൂക്കളുടെ ശാശ്വത സൗന്ദര്യം കാണിക്കുന്നു. ഈ പൂക്കൾ കാലാനുസൃതമായ മാറ്റങ്ങളില്ലാതെ എപ്പോഴും പൂത്തുനിൽക്കുന്നു, ഇത് ‘ എല്ലായ്പ്പോഴും വസന്തകാലമാണെന്ന് തോന്നിപ്പിക്കും. യഥാർത്ഥ പൂക്കളുടെ സ്വഭാവ സവിശേഷതകളെ അവഗണിക്കുമ്പോൾ അത് കൃത്രിമത്വത്തെ മഹത്വപ്പെടുത്തുന്നു.
प्रश्न 2.
‘एक ही भाव से / हमेशा दहकते रहते हैं ये फूल’ कवि ने ऐसा क्यों कहा होगा?
“ഈ പൂക്കൾ എപ്പോഴും ഒരേ വികാരത്തോടെ ജ്വലിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കും’ എന്തിനാണ് കവി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞത്?
उत्तर:
कवि ने यह इसलिए कहा है क्योंकि प्लास्टिक के फूलों में कोई बदलाव नहीं होता । वे हमेशा एक ही रंग और रूप में रहते हैं, जो उन्हें बेजान और नीरस बनाता है। असली फूलों की तरह इनमें खिलने और मुरझाने का चक्र नहीं होता ।
പ്ലാസ്റ്റിക് പൂക്കൾക്ക് മാറ്റമില്ലാത്തത് കൊണ്ടാണ് കവി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. അവ എല്ലാ യ്പ്പോഴും ഒരേ നിറത്തിലും രൂപത്തിലും നില കൊള്ളുന്നു, അത് അവരെ നിർജീവവും മങ്ങിയ തുമാക്കുന്നു. യഥാർത്ഥ പൂക്കളെപ്പോലെ, അവയ്ക്ക് പൂക്കുകയും വാടുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ചക്രം ഇല്ല.
प्रश्न 3.
‘सारा घर एकरस इन रंगों में डूबा रहा’ इसका मतलब क्या है?
‘വീട് മുഴുവൻ ഈ നിറങ്ങളിൽ മുഴുകി എന്താണ് ഇതിന്റെ അർത്ഥം?
उत्तर:
इसका मतलब है कि प्लास्टिक के फूलों के कारण घर में कोई परिवर्तन नहीं हो रहा था।
उनकी एकरूपता ने घर के वातावरण को एकरस और बेजान बना दिया था, जो कि असली फूलों की ताजगी और विविधता से रहित था।
അതായത് പ്ലാസ്റ്റിക് പൂക്കൾ കാരണം വീട്ടിൽ ഒരു മാറ്റവും സംഭവിച്ചില്ല. അവരുടെ ഏകീ കൃതത വീടിന്റെ അന്തരീക്ഷത്തെ ഏകതാനവും നിർജീവവുമാക്കി, യഥാർത്ഥ പൂക്കളുടെ പുതു മയും വൈവിധ്യവും ഇല്ലാതെ.
प्रश्न 4.
हवा, मधुमक्खी, तितली आदि प्लास्टिक के फूलों से क्यों असंतुष्ट हैं?
കാറ്റ്, തേനീച്ച, ചിത്രശലഭം തുടങ്ങിയവ പ്ലാസ്റ്റിക് പൂക്കളിൽ അതൃപ്തരായിരിക്കു ന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?
उत्तर:
हवा, मधुमक्खी, तितली आदि प्राकृतिक जीव हैं और उन्हें असली फूलों की खुशबू, रस और पराग की आवश्यकता होती है। प्लास्टिक के फूलों में ये प्राकृतिक तत्व नहीं होते, इसलिए वे इनसे असंतुष्ट रहते हैं।
കാറ്റ്, തേനീച്ച, ചിത്രശലഭം മുതലായവ പ്രകൃതി ജീവികളാണ്, അവയ്ക്ക് യഥാർത്ഥ പൂക്കളുടെ സുഗന്ധവും അമൃതും കൂമ്പോളയും ആവശ്യ മാണ്. പ്ലാസ്റ്റിക് പൂക്കളിൽ ഈ പ്രകൃതിദത്ത ഘടകങ്ങൾ അടങ്ങിയിട്ടില്ല, അതിനാൽ അവ അവയിൽ അതൃപ്തരായി തുടരുന്നു.
प्रश्न 5.
बच्चा फूलों की पहचान करना चाहता है। यहाँ बच्चे का कौन-सा मनोभाव प्रकट होता है?
കുട്ടി പൂക്കൾ തിരിച്ചറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. കുട്ടിയുടെ ഏത് വികാരമാണ് ഇവിടെ പ്രകടി പ്പിക്കുന്നത്?
उत्तर:
यहाँ बच्चे का जिज्ञासा और सीखने की इच्छा का मनोभाव प्रकट होता है। वह असली फूलों की पहचान और उनकी विशेषताओं को समझना चाहता है, जो उसकी नैसर्गिक ज्ञानप्राप्ति की प्रवृत्ति को दर्शाता है।
കുട്ടിയുടെ ജിജ്ഞാസയും പഠിക്കാനുള്ള ആഗ ഹവും ഇവിടെ പ്രകടമാണ്. യഥാർത്ഥ പൂക്ക ളുടെ ഐഡന്റിറ്റിയും സവിശേഷതകളും മനസി ലാക്കാൻ അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, അത് അവന്റെ സ്വാഭാവിക അന്വേഷണ സ്വഭാവത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.
प्रश्न 6.
कविता की विशेष शैलियाँ को पहचानें और
കവിതയുടെ പ്രത്യേക ശൈലികൾ തിരിച്ചറി യുകയും എഴുതുകയും ചെയ്യുക:
बिना मौसम बहार आना
________________
________________
________________
________________
उत्तर:
- बिना मौसम बहार आना
- आँखों में उतरा गए चुभते हुए-से
- सारा घर एकरस इन रंगों में डूबा रहा
- मिट्टी मुस्कराई, हवा खिलखिलाई, जल कल-कल गाने लगा
കാലാവസ്ഥയില്ലാതെ പുറത്തുവരുന്നു
ഇതൊരു ഭാഷാ പ്രയോഗം ആണ്.
കണ്മണിയിലെറി തഴുകുന്ന പോലെയുണ്ട്.
വീട് മുഴുവൻ ഈ നിറങ്ങളിൽ മുഴുകി.
മണ്ണ് പുഞ്ചിരിച്ചു, കാറ്റ് ചിരിച്ചു, വെള്ളം ഇടയ്ക്കിടെ പാടാൻ തുടങ്ങി.
प्रश्न 7.
कविता के आधार पर पूर्ती करें:-
കവിതയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി പൂർത്തിയാക്കുക.
उत्तर:
प्रश्न 8.
नीचे दिए वाक्य पढ़ें, रेखांकित शब्दों पर ध्यान देः
അടിവരയിട്ട വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ചുകൊണ്ട് താഴെയുള്ള വാക്യങ്ങൾ വായിക്കുക:
हमें फूलों की गंध चाहिए |
मुझे वेणी के लिए फूल चाहिए |
हमें रस चाहिए |
ऐसे वाक्य कविता से चुनकर लिखें |
उत्तर:
- हवाओं ने कहा पत्नी ने कहा
- “हमें गंध चाहिए” |
- “मुझे वेणी के लिए फूल चाहिए|
- मधुमखियों ने कहा – “हम रस चाहिए|
കാറ്റ് പറഞ്ഞു ഞങ്ങൾക്ക് സുഗന്ധം വേണം
ഭാര്യ പറഞ്ഞു എനിക്ക് മെടഞ്ഞ മുടിയിൽ ചൂടാൻ പൂവ് വേണം
·തേനീച്ച പറഞ്ഞു എനിക്ക് നീര് (രസം) വേണം.
प्रश्न 9.
चर्चा करें, टिपण्णी लिखें :
ചർച്ച ചെയ്യുക, അഭിപ്രായം പറയുക.
मनुष्य अपनी सुविधा के लिए प्रकृति से अलग रहते हैं। कविता के आधार पर इसपर विचार करें और विश्लेष्णात्मक टिप्पणी लिखें |
മനുഷ്യർ അവരുടെ സൗകര്യാർത്ഥം പ്രകൃതി യിൽ നിന്ന് വേറിട്ടു നിൽക്കുന്നു. കവിതയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഇത് പരിഗണിച്ച് ഒരു വിശകലന അഭിപ്രായം എഴുതുക:
उत्तर:
रामदरश मिश्र की कविता “फूल” एक महत्वपूर्ण सामाजिक और सांस्कृतिक संदेश देती है, जो आधुनिक समाज में मनुष्य के जीवन और प्रकृति के बीच के संबंध को उजागर करती है। यह कविता स्पष्ट रूप से यह दर्शाती है कि कैसे मनुष्य अपनी सुविधा और आराम के लिए प्रकृति से दूर होता जा रहा है, और इसके परिणामस्वरूप हमें क्या नुकसान हो रहा है। कविता की शुरुआत में, बाजार में सजाए गए प्लास्टिक के फूलों की प्रशंसा की गई है। ये फूल बिना किसी देखभाल के हमेशा खिलते रहते हैं। इन फूलों को न तो मिट्टी की जरूरत है, न पानी की, न खाद की और न ही चिड़ियों से सुरक्षा की। ये फूल आधुनिक समाज की उस प्रवृत्ति का प्रतीक हैं, जिसमें हम अपने जीवन को आसान बनाने के लिए कृत्रिम चीजों का सहारा लेते हैं। इन फूलों की सुंदरता और स्थायित्व हमें अपनी ओर आकर्षित करती है, लेकिन इनमें जीवन का अभाव होता है।
कवि को जब अपने आँगन के वास्तविक फूलों की याद आती है, तो उसे अहसास होता है कि ये वास्तविक फूल अपने जीवनचक्र में खिलते और मुरझाते हैं। वे अस्थायी होते हैं, लेकिन उनमें एक सजीवता होती है, जो प्लास्टिक के फूलों में नहीं होती। यह कविता हमें यह सिखाती है कि अस्थायी और प्राकृतिक चीजें, भले ही थोड़ी मेहनत और देखभाल की मांग करती हों, लेकिन वे जीवन की सच्ची सुंदरता और अनुभव का प्रतिनिधित्व करती हैं।
कविता के मध्य भाग में, मधुमक्खियों, कवि और उसकी पत्नी की मांगें गंध, रस, पूजा के फूल और वेणी के फूल की होती हैं, लेकिन प्लास्टिक के फूल इन सभी मांगों को पूरा नहीं कर सकते। यह स्थिति इस बात का प्रतीक है कि कृत्रिमता हमारी सभी आवश्यकताओं को पूरा नहीं कर सकती। जब कवि का बच्चा फूलों की पहचान के लिए फूल मांगता है, तो कवि को अपनी गलती का एहसास होता है। यह दर्शाता है कि कृत्रिमता हमारे आने वाली पीढ़ियों को प्रकृति से दूर कर रही है और उन्हें वास्तविक जीवन के अनुभवों से वंचित कर रही है।
कविता के अंत में, कवि प्लास्टिक के सारे फूल तोड़कर अपने आँगन की मिट्टी से जूझता है। यह प्रतीकात्मकता इस बात का संकेत है कि हमें पुनः प्रकृति की ओर लौटना चाहिए । जब कवि मिट्टी के साथ काम करता है, तो मिट्टी मुस्कराती है, हवा खिलखिलाती है और जल कल-कल गाने लगता है। यह संकेत है कि प्रकृति के साथ जुड़कर ही हम जीवन की सच्ची खुशियों और संतोष को पा सकते हैं।
रामदरश मिश्र की कविता “फूल” हमें यह संदेश देती है कि आधुनिक जीवन की सुविधा और आराम की खोज में, हम प्रकृति से दूर होते जा रहे हैं। हमें यह समझना चाहिए कि वास्तविकता और प्राकृतिकता में ही जीवन की सच्ची सुंदरता और खुशियाँ छिपी हैं। कृत्रिमता और सुविधाओं की चाह हमें जीवन के वास्तविक अनुभवों से दूर कर रही है, और यह आने वाली पीढ़ियों के लिए भी
हानिकारक है। हमें अपने जीवन में प्राकृतिकता को महत्व देना चाहिए और प्रकृति के साथ जुड़कर रहना चाहिए, ताकि हम जीवन की सच्ची सुंदरता और संतोष को पा सकें।
രാംദർശ് മിശ്രയുടെ “ഫൂൽ” എന്ന കവിത ഒരു സുപ്രധാന സാമൂഹികവും സാംസ്കാരികവു മായ സന്ദേശം നൽകുന്നു, ആധുനിക സമൂഹ ത്തിൽ മനുഷ്യജീവിതവും പ്രകൃതിയും തമ്മി ലുള്ള ബന്ധത്തെ ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നു. മനുഷ്യൻ തന്റെ സൗകര്യത്തിനും സുഖത്തിനും വേണ്ടി പ്രകൃതിയിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ അകന്നുപോകു ന്നുവെന്നും അതിന്റെ ഫലമായി നാം അനുഭവി ക്കുന്ന ദോഷങ്ങൾ എന്താണെന്നും ഈ കവിത വ്യക്തമായി കാണിക്കുന്നു കവിതയുടെ തുടക്കത്തില് ചന്തയില് അലങ്കരിച്ച പ്ലാസ്റ്റിക് പൂക്കൾ വാഴ്ത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. യാതൊരു പരിചരണവുമില്ലാതെ ഈ പൂക്കൾ എന്നെന്നേ ക്കുമായി പൂത്തുനിൽക്കുന്നു.
ഈ പൂക്കൾക്ക് മണ്ണോ വെള്ളമോ വളമോ പക്ഷികളിൽ നിന്നുള്ള സംരക്ഷണമോ ആവശ്യമില്ല. നമ്മുടെ ജീവിതം സുഗമമാക്കാൻ നാം കൃത്രിമ കാര്യങ്ങൾ അവ ലംബിക്കുന്ന ആധുനിക സമൂഹത്തിന്റെ പ്രവണ തയെ ഈ പൂക്കൾ പ്രതീകപ്പെടുത്തുന്നു. ഈ പൂക്കളുടെ സൗന്ദര്യവും സ്ഥിരതയും നമ്മെ ആകർഷിക്കുന്നു,പക്ഷേ അവയ്ക്ക് ജീവൻ ഇല്ല. തന്റെ മുറ്റത്തെ യഥാർത്ഥ പൂക്കളെ കവി ഓർക്കുമ്പോൾ, ഈ യഥാർത്ഥ പൂക്കൾ അവ യുടെ ജീവിതചക്രത്തിൽ വിരിഞ്ഞ് വാടുന്നു വെന്ന് കവി തിരിച്ചറിയുന്നു. അവ താത്കാലിക മാണെങ്കിലും പ്ലാസ്റ്റിക് പൂക്കൾക്ക് ഇല്ലാത്ത ഒരു ഉന്മേഷം അവർക്കുണ്ട്.
അൽപ്പം കഠിനാ ധ്വാനവും പരിചരണവും ആവശ്യമായി വന്നാലും താത്കാലികവും സ്വാഭാവികവുമായ കാര്യങ്ങൾ ജീവിതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സൗന്ദര്യത്തെയും അനുഭവത്തെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നുവെന്ന് ഈ കവിത നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു കവിതയുടെ മധ്യഭാഗത്ത് കാറ്റിനും തേനീ ച്ചയ്ക്കും കവിക്കും ഭാര്യയ്ക്കും മണം, നീര്, പൂജാപുഷ്പങ്ങൾ, മെടഞ്ഞ മുടിയിൽ ചൂടാൻ എന്നിവയുടെ ആവശ്യങ്ങളുണ്ടെങ്കിലും പ്ലാസ്റ്റിക് പൂക്ക പൂക്കൾക്ക് ഈ ആവശ്യങ്ങളെല്ലാം നിറവേറ്റാൻ കഴിയില്ല. കൃത്രിമത്വത്തിന് നമ്മുടെ എല്ലാ ആവ ശ്യങ്ങളും തൃപ്തിപ്പെടുത്താൻ കഴിയില്ലെന്ന് ഈ സാഹചര്യം പ്രതീകപ്പെടുത്തുന്നു. അവരെ തിരിച്ചറിയാൻ കവിയുടെ കുട്ടി പൂക്കൾ ആവശ്യ പ്പെടുമ്പോൾ, കവി തന്റെ തെറ്റ് തിരിച്ചറിയുന്നു. കൃത്രിമത്വം നമ്മുടെ ഭാവി തലമുറയെ പ്രകൃതി യിൽ നിന്ന് അകറ്റുകയും യഥാർത്ഥ ജീവിതാനു ഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് അവരെ അകറ്റുകയും ചെയ്യു ന്നുവെന്ന് ഇത് കാണിക്കുന്നു കവിതയുടെ അവസാനം പ്ലാസ്റ്റിക് ളെല്ലാം പൊട്ടിച്ച് കവി തന്റെ മുറ്റത്തെ മണ്ണി നോട് പോരാടുന്നു.
ഈ പ്രതീകാത്മകത സൂചി പ്പിക്കുന്നത് നമ്മൾ പ്രകൃതിയിലേക്ക് മടങ്ങണം എന്നാണ്. കവി മണ്ണിനൊപ്പം . പ്രവർത്തിക്കു മ്പോൾ, മണ്ണ് പുഞ്ചിരിക്കുന്നു, കാറ്റ് പൂക്കുന്നു, വെള്ളം പാടാൻ തുടങ്ങുന്നു. പ്രകൃതിയുമായി ഇടപഴകുന്നതിലൂടെ മാത്രമേ ജീവിതത്തിൽ യഥാർത്ഥ സന്തോഷവും സംതൃപ്തിയും കണ്ടെത്താനാകൂ എന്നതിന്റെ സൂചനയാണിത്. രാംദർശ് മിശ്രയുടെ “ഫൂൽ’ എന്ന കവിത നമുക്ക് ആധുനിക ജീവിതത്തിന്റെ സൗകര്യ ത്തിനും സുഖത്തിനും വേണ്ടിയുള്ള പരിശ്രമ ത്തിൽ പ്രകൃതിയിൽ നിന്ന് അകന്നുപോകുന്നു എന്ന സന്ദേശം നൽകുന്നു. ജീവിതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സൗന്ദര്യവും സന്തോഷവും മറഞ്ഞി രിക്കുന്നത് യാഥാർത്ഥ്യത്തിലും സ്വാഭാവികത യിലാണെന്നും നാം മനസ്സിലാക്കണം.
കൃത്രിമത്വത്തിനും സൗകര്യത്തിനുമുള്ള ആഗ്രഹം ജീവിതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് നമ്മെ അകറ്റുന്നു, അത് നമ്മുടെ ഭാവി തലമുറ കൾക്കും ദോഷകരമാണ്. നമ്മുടെ ജീവിത ത്തിൽ സ്വാഭാവികതയ്ക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകു കയും പ്രകൃതിയുമായി ബന്ധം പുലർത്തുകയും വേണം, അതുവഴി ജീവിതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സൗന്ദര്യവും സംതൃപ്തിയും കണ്ടെത്താനാകും.
प्रश्न 10.
‘हरियाली की छाँव में इकाई के आधार पर सही प्रस्ताव चुनकर लिखें :
ശരിയായ നിർദ്ദേശം തിരഞ്ഞെടുത്ത് പച്ചപ്പിന്റെ തണലിൽ’ എന്ന യൂണിറ്റിനെ അടിസ്ഥാന മാക്കി എഴുതുക:
प्रकृति का साथ देने के लिए हमें साझा कदम उठाना चाहिए |
मनुष्य प्रकृति में अपनी इच्छा के अनुसार जी सकते हैं ।
प्लास्टिक का इस्तेमाल करते समय हमें सावधानी बरतनी चाहिए |
खूब पेड़ लगाने से पर्यावरण की सारी समस्याएँ हल हो जाएँगी |
हमारे घर के अपशिष्टों का संस्करण सिर्फ प्रशासन का दायित्व है |
प्रकृति में सभी जीव-जंतुओं को सहभाव से जीना चाहिए |
प्राणियों के स्वस्थ जीवन के लिए स्वच्छता को बनाए रखना है |
प्राकृतिक संसाधनों का इस्तेमाल अपनी सुख- सुविधाओं के अनुसार करना है।
प्रकृति की अपनी एक संतुलित व्यवस्था है, जिसे बनाए रखें |
പ്രകൃതിയെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ നാം സംയുക്ത നടപടികൾ കൈക്കൊള്ളണം.
പ്രകൃതിയിൽ മനുഷ്യർക്ക് അവരുടെ ഇഷ്ടത്തി നനുസരിച്ച് ജീവിക്കാൻ കഴിയും.
പ്ലാസ്റ്റിക് ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ നമ്മൾ ശ്രദ്ധി
ധാരാളം മരങ്ങൾ നട്ടുപിടിപ്പിച്ചാൽ എല്ലാ പാരി സ്ഥിതിക പ്രശ്നങ്ങളും പരിഹരിക്കപ്പെടും.
നമ്മുടെ ഗാർഹിക മാലിന്യങ്ങൾ സംസ്കരി ക്കുന്നത് ഭരണകൂടത്തിന്റെ മാത്രം ഉത്തരവാദി
പ്രകൃതിയിലെ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളും ഒത്തൊ രുമയോടെ ജീവിക്കണം.
ജീവജാലങ്ങളുടെ ആരോഗ്യകരമായ ജീവിത ത്തിന് ശുചിത്വം പാലിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
പ്രകൃതി ഉറവിടങ്ങൾ നമ്മുടെ സൗകര്യത്തിനനു സരിച്ച് ഉപയോഗിക്കണം.
പ്രകൃതിക്ക് അതിന്റേതായ സന്തുലിത സംവിധാ നമുണ്ട്, അത് നിലനിർത്തണം.
उत्तर:
1. प्रकृति का साथ देने के लिए हमें साझा कदम उठाना चाहिए:
कविता और कहानी दोनों ही इस बात पर जोर देती हैं कि प्रकृति और पर्यावरण का ख्याल रखना हमारी जिम्मेदारी है। प्लास्टिक के फूलों से मुक्ति पाकर और असली फूलों को उगाने का प्रयास करके, हम प्राकृतिक सौंदर्य और पर्यावरण संतुलन को बनाए रखने में योगदान कर सकते हैं।
2. प्रकृति में सभी जीव-जंतुओं को सहभाव से जीना चाहिए:
5 कहानी में विभिन्न जीव-जंतुओं (जैसे छिपकली, मकड़ी, चींटी आदि) के सहअस्तित्व का चित्रण है। वे एक-दूसरे के साथ सामंजस्य बिठाकर रहते हैं और एक-दूसरे की उपस्थिति को स्वीकार करते हैं। यह हमें सिखाता है कि प्रकृति में सभी जीव-जंतुओं के साथ सहभाव से जीना चाहिए।
3. प्राकृतिक संसाधनों का इस्तेमाल अपनी सुख- सुविधाओं के अनुसार करना है:
कहानी में मकड़ी, छिपकली, और ततैया के वार्तालाप से पता चलता है कि वे अपने रहने के स्थान और संसाधनों का सही इस्तेमाल कर रहे हैं। मनुष्यों को भी प्रकृति के संसाधनों का सही और संतुलित उपयोग करना चाहिए ताकि संतुलन बना रहे।
4. प्रकृति की अपनी एक संतुलित व्यवस्था है, जिसे बनाए रखें:
कहानी में श्रीमान फरहाद के घर के जीव-जंतु, जैसे मकड़ी और छिपकली, एक संतुलित व्यवस्था में रहते हैं। इसी प्रकार, कविता में जब लेखक ने असली फूलों की ओर रुख किया, तब प्रकृति ने अपने संतुलन को पुनः प्राप्त किया। यह दर्शाता है कि हमें प्रकृति की संतुलित व्यवस्था को बनाए रखने के प्रयास करने चाहिए।
इन प्रस्तावों को अपनाकर हम पर्यावरण संरक्षण और प्राकृतिक संतुलन को बनाए रखने में महत्वपूर्ण योगदान दे सकते हैं।
1. പ്രകൃതിയെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ നാം സംയുക്ത നടപടികൾ കൈക്കൊള്ളണം:
പ്രകൃതിയെയും പരിസ്ഥിതിയെയും പരിപാലി ക്കേണ്ടത് നമ്മുടെ ഉത്തരവാദിത്തമാണെന്ന് കവിതയും കഥയും ഊന്നിപ്പറയുന്നു. പ്ലാസ്റ്റിക് പൂക്കൾ ഒഴിവാക്കി യഥാർത്ഥ പൂക്കൾ വളർ ത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നതിലൂടെ പ്രകൃതി ര്യവും പരിസ്ഥിതി സന്തുലിതാവസ്ഥയും നിലനിർത്താൻ നമുക്ക് സംഭാവന ചെയ്യാം.
2. എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളും പ്രകൃതിയിൽ ഇണങ്ങി ജീവിക്കണം:
വിവിധ ജീവികളുടെ (പല്ലികൾ, ചിലന്തികൾ, ഉറുമ്പുകൾ മുതലായവ) സഹവർത്തിത്വത്തെ ഈ കഥ ചിത്രീകരിക്കുന്നു. അവർ പരസ്പരം ഇണങ്ങി ജീവിക്കുകയും പരസ്പരം സാന്നിദ്ധ്യം സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പ്രകൃതിയിലെ
എല്ലാ ജീവികളോടും ഇണങ്ങി ജീവിക്കണമെന്ന് അത് നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു.
3. പ്രകൃതി ഉറവിടങ്ങൾ അവയുടെ സുഖസൗ കര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ഉപയോഗിക്കണം: കഥയിലെ ചിലന്തി, പല്ലികൾ, കുറ്റിച്ചെടികൾ എന്നിവയുടെ സംഭാഷണം അവർ അവരുടെ താമസസ്ഥലവും വിഭവങ്ങളും ശരിയായ രീതി യിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് കാണിക്കുന്നു. സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്തുന്നതിന് മനു ഷ്യർ പ്രകൃതിയുടെ ഉറവിടങ്ങൾ ശരിയായും സന്തുലിതമായും ഉപയോഗിക്കണം.
4. പ്രകൃതിക്ക് അതിന്റേതായ സമതുലിതമായ സംവിധാനമുണ്ട്, അത് നിലനിർത്തുക കഥയിൽ, മിസ്റ്റർ ഫർഹാദിന്റെ വീട്ടിലെ ചില ന്തികൾ, പല്ലികൾ തുടങ്ങിയ മൃഗങ്ങൾ സമതു ലിതാവസ്ഥയിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്. അതുപോലെ, എഴുത്തുകാരൻ കവിതയിലെ യഥാർത്ഥ പുഷ്പ ങ്ങളിലേക്ക് തിരിയുമ്പോൾ, പ്രകൃതി അതിന്റെ സമതുലിതാവസ്ഥ വീണ്ടെടുത്തു. പ്രകൃതി യുടെ സന്തുലിത വ്യവസ്ഥ നിലനിർത്താൻ നാം പരിശ്രമിക്കണമെന്ന് ഇത് കാണിക്കുന്നു. ഈ നിർദ്ദേശങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നതിലൂടെ പരി സ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിലും പ്രകൃതി സന്തു ലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്തുന്നതിലും നമുക്ക് ഒരു പ്രധാന സംഭാവന നൽകാൻ കഴിയും.
प्रश्न 11.
नीचे दिए गए शब्दों के पर्यायवाची (समानार्थी) शब्द लिखिए :-
താഴെ നൽകിയിരിക്കുന്ന വാക്കുകളുടെ പര്യായങ്ങൾ എഴുതുക.
उद्यान (ഉദ്യാനം), समस्या (പ്രശ്നം), ऑगन (വേദന) चिड़िया (പക്ഷി), गंध (അഴുക്ക്), हवा (വായു)
उत्तर:
- उद्यान – बगीचा, वाटिका, उपवन
- समस्या – कठिनाई, परेशानी, संकट
- आँगन – प्रांगण, अंगना, चौक
- चिड़िया – पक्षी, खग
- गंध – सुगंध, खुशबू
- हवा – वायु, समीर, पवन
प्रश्न 12.
फूल कविता का अस्वादन टिप्पणी लिखिए :-
പുഷ്പം എന്ന കവിതയുടെ ആസ്വാദന കുറിപ്പ് എഴുതുക.
उत्तर:
रामदरश मिश्र द्वारा रचित “फूल” कविता बाजार में सजाए गए प्लास्टिक के फूलों और वास्तविक फूलों के बीच के अंतर को हु ही संवेदनशील और सुंदर ढंग से प्रस्तुत करती है। इस कविता में कवि ने आधुनिक समाज में प्लास्टिक की चीजों की भरमार और उनसे उत्पन्न हो रही समस्याओं को उजागर कविता की शुरुआत बाजार में सजे प्लास्टिक के फूलों के उद्यान के वर्णन से होती है। कनि उन फूलों की रंगत की तारीफ करता है जो बिना मौसम के बहार जैसी लगती है। इन फूलों की कोई देखभाल की आवश्यकता नहीं होती न मिट्टी, न खाद, न पानी, और न ही चिड़ियों से रखवाली। ये फूल हमेशा एक ही भाव से खिले रहते हैं।
प्लास्टिक के फूलों की सुंदरता देखकर कवि को उनके आंगन के वास्तविक खिलते-मुरझाते फूल याद आ जाते हैं। ये फूल प्राकृतिक होते हैं, जिनमें जीवन की चंचलता और नश्वरता दोनों, होती है। कवि जब इन प्लास्टिक के फूलों को देखता है, तो वह महसूस करता है कि उसकी आँखों में चुभते हुए-से अपने आँगन के फूल उतर आए हैं। घर लौटते ही कवि ने अपने आँगन के वास्तविक फूलों को उखाड़ फेंका और बाजार के प्लास्टिक के फूलों से अपना घर सजा दिया। समय बीतता गया, दिन, महीने, मौसम सब बीतते गए, लेकिन घर के रंग एकरस और स्थिर बने रहे। हवाओं ने गंध, मधुमक्खियों ने रस, और पूजा के लिए फूलों की मांग की, लेकिन कवि चुप रहा।
कवि की पत्नी ने वेणी के लिए फूलों की मांग की, लेकिन वह भी चुप रहा। लेकिन जब उसके बच्चे ने फूलों की पहचान के लिए फूलों की मांग की, तो कवि का हृदय हाहाकार कर उठा । उसने महसूस किया कि प्लास्टिक के फूलों उसके बच्चे को वास्तविक फूलों की पहचान से वंचित कर दिया है। इस अहसास ने उसे जागृत किया और उसने प्लास्टिक के फूलों को तोड़ फिर कवि ने फावड़ा लेकर अपने आँगन की मिट्टी से जूझना शुरू किया। इस क्रिया से मिट्टी मुस्कराई, हवा खिलखिलाई, और जल कल-कल गाने लगा। यह प्रकृति की वापसी का संकेत है, जो वास्तविकता और जीवन की सुंदरता को पुनः स्थापित करता है।
रामदरश मिश्र की यह कविता हमें यह सिखाती है कि जीवन में वास्तविकता और प्राकृतिक सुंदरता का कोई विकल्प नहीं हो सकता। प्लास्टिक के फूल भले ही सुंदर दिखते हों, लेकिन वे जीवन के असली रंगों और खुशबुओं को नहीं ला सकते। इस कविता के माध्यम से कवि ने हमें यह संदेश दिया है कि हमें अपने जीवन में प्राकृतिक और वास्तविक चीजों को महत्व देना चाहिए और उनसे जुड़कर रहना चाहिए। यह कविता आधुनिक समाज में प्राकृतिक चीजों की अहमियत को समझने का एक महत्वपूर्ण संदेश देती है।
രാംദർശ് മിശ്ര എഴുതിയ “ഫൂൽ” എന്ന കവിത മാർക്കറ്റിൽ അലങ്കരിച്ച പ്ലാസ്റ്റിക് പൂക്കളും യഥാർത്ഥ പൂക്കളും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം വളരെ സെൻസിറ്റീവും മനോഹരവുമായ രീതി യിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ആധുനിക സമൂഹ ത്തിലെ പ്ലാസ്റ്റിക് വസ്തുക്കളുടെ ബാഹു ല്യവും അവയിൽ നിന്നുയരുന്ന പ്രശ്നങ്ങളും കവി ഈ കവിതയിൽ എടുത്തു കാണിച്ചി രിക്കുന്നു.
കമ്പോളത്തിൽ അലങ്കരിച്ച പ്ലാസ്റ്റിക് പൂന്തോട്ട ത്തിന്റെ വിവരണത്തോടെയാണ് കവിത ആരംഭി ക്കുന്നത്. ഋതുഭേദമില്ലാതെ വസന്തം പോലെ തോന്നിക്കുന്ന ആ പൂക്കളുടെ നിറഞ്ഞ കവി വാഴ്ത്തുന്നു. ഈ പൂക്കൾക്ക് പരിചരണം ആവ ശ്യമില്ല. മണ്ണില്ല, വളമില്ല, വെള്ളമില്ല, പക്ഷിക ളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷണമില്ല. ഈ പൂക്കൾ എപ്പോഴും ഒരേ മാനസികാവസ്ഥയിൽ വിരിയുന്നു. പ്ലാസ്റ്റിക് പൂക്കളുടെ മനോഹാരിത കാണു മ്പോൾ കവി തന്റെ മുറ്റത്തെ യഥാർത്ഥ പൂക്കളും വാടുന്ന പൂക്കളും ഓർക്കുന്നു.
ഈ പൂക്കൾ സ്വാഭാവികമാണ്, അതിൽ ജീവിത ത്തിന്റെ ക്ഷണികതയും നശ്വരതയും അടങ്ങിയി രിക്കുന്നു. ഈ പ്ലാസ്റ്റിക് പൂക്കളിലേക്ക് നോക്കുമ്പോൾ കവിക്ക് തന്റെ മുറ്റത്തെ പൂക്കൾ തന്റെ കൺമുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതായി തോന്നുന്നു. വീട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തിയ ഉടൻ, കവി തന്റെ മുറ്റത്ത് നിന്ന് യഥാർത്ഥ പൂക്കൾ പിഴു തെറിയുകയും മാർക്കറ്റിൽ നിന്ന് പ്ലാസ്റ്റിക് പൂക്കൾ കൊണ്ട് വീട് അലങ്കരിക്കുകയും ചെയ്തു. സമയം കടന്നുപോയി, ദിവസങ്ങൾ, മാസങ്ങൾ, ഋതുക്കൾ എല്ലാം കടന്നുപോയി, പക്ഷേ വീടിന്റെ നിറങ്ങൾ ഏകതാനവും സ്ഥിര തയുള്ളതുമായി തുടർന്നു. കാറ്റ് സുഗന്ധം തേടി, തേനീച്ചകൾ തേൻ തേടി, പൂക്കൾ ആരാധന തേടി, പക്ഷേ കവി മൗനം പാലിച്ചു. കവിയുടെ പത്നി മെടഞ്ഞ മുടിയിൽ ചൂടാൻ പൂക്കൾ വേണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടെങ്കിലും കവി മൗനം പാലിച്ചു. പക്ഷേ, തന്റെ കുട്ടി അവരെ തിരിച്ചറിയാൻ പൂക്കൾ ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ കവിയുടെ ഹൃദയത്തെ സ്പർശിച്ചു.
പ്ലാസ്റ്റിക് പൂക്കൾ തന്റെ കുഞ്ഞിന് യഥാർത്ഥ പൂക്കളുടെ അംഗീകാരം നഷ്ടപ്പെടുത്തിയതായി അവൾക്ക് തോന്നി. ഈ തിരിച്ചറിവ് അവനെ ഉണർത്തി പ്ലാസ്റ്റിക് പൂക്കൾ പൊട്ടിച്ചു.
പിന്നെ കവി തന്റെ നടുമുറ്റത്തെ മണ്ണിനോട് ചട്ടുകം കൊണ്ട് പോരാടാൻ തുടങ്ങി. ഈ പ്രവൃത്തി മൂലം മണ്ണ് പുഞ്ചിരിച്ചു, വായു ചിരിച്ചു, വെള്ളം പാടാൻ തുടങ്ങി. ഇത് പ്രകൃതിയുടെ തിരിച്ചുവരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, ജീവിതത്തിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യവും സൗന്ദര്യവും പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നു.
ജീവിതത്തിൽ യാഥാർത്ഥ്യത്തിനും പ്രകൃതി സൗന്ദര്യത്തിനും പകരം വയ്ക്കാൻ കഴിയി ല്ലെന്ന് രാംദർശ് മിശ്രയുടെ ഈ കവിത നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു. പ്ലാസ്റ്റിക് പൂക്കൾ മനോഹര മായി കാണപ്പെടാം, പക്ഷേ അവയ്ക്ക് ജീവിത ത്തിൽ നിറങ്ങളും സുഗന്ധങ്ങളും കൊണ്ടു വരാൻ കഴിയില്ല. നമ്മുടെ ജീവിതത്തിൽ സ്വാഭാ വികവും യഥാർത്ഥവുമായ കാര്യങ്ങൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുകയും അവയുമായി ബന്ധം പുലർത്തുകയും ചെയ്യണമെന്ന സന്ദേശമാണ് കവി ഈ കവിതയിലൂടെ നമുക്ക് നൽകിയത്. ആധുനിക സമൂഹത്തിൽ സ്വാഭാവിക വസ്തു ക്കളുടെ പ്രാധാന്യം മനസ്സിലാക്കാൻ കവിത ഒരു പ്രധാന സന്ദേശം ഈ നൽകുന്നു.