Practicing with SCERT Kerala Syllabus 9th Standard Hindi Notes Pdf Unit 5 Chapter 2 बोनज़ाई कविता Bonajayi Kavita Questions and Answers Notes improves language skills.
Class 9 Hindi Bonajayi Kavita Question Answer Notes
बोनज़ाई कविता Question Answer Notes
Class 9 Hindi Unit 5 Chapter 2 बोनज़ाई कविता Notes Question Answer
प्रश्न 1.
आँगन में खोदकर गमले में लगा देने से पौधे में क्या-क्या परिवर्तन हो सकते हैं ?
മുറ്റത്ത് നിന്ന് കളിച്ച് വട്ടിയിൽ നട്ടപ്പോൾ ചെടിക്ക് എന്തൊക്കെ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവി ച്ചേക്കാം?
उत्तरः
आंगन में खोदकर गलमे में लगा देने से पौधे की बढ़ावा कम हो जाती है। पौधे की जड़ें गमले के अंदर ही रहती हैं। लेकिन पौधे को एक विशेष सौन्दर्य होता है।
മുറ്റത്ത് നിന്ന് കളിച്ച് ചട്ടിയിൽ നട്ടപ്പോൾ ചെടി യുടെ വളർച്ച കുറയുന്നു. ചെടിയുടെ വേരുകൾ ചട്ടിയുടെ ഉള്ളിൽ തന്നെ നിൽക്കുന്നു. പക്ഷേ ചെടിക്ക് ഒരു പ്രത്യേക സൗന്ദര്യം ഉണ്ടാകുന്നു.
प्रश्न 2.
ड्राइंग रूम में बोनज़ाई को अतिथि लोग आश्चर्य से क्यों देखते होंगे ?
സ്വീകരണ മുറിയിൽ ബോൺസായിയെ കണ്ട് അതിഥികൾ ആശ്ചര്യത്തോടെ നോക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
उत्तर:
बड़े वृक्ष की तरह बढनेवाली पौधे को गमले में लगाकर ड्राइंग रूम में रखने से उसे विशेष सौन्दर्य होता है। इसलिए अतिथी लोग बड़े आश्चर्य से बोनज़ाई को देखते हैं ।
വലിയ വൃക്ഷങ്ങളായി വളരുന്ന ചെടിയെ ചട്ടി യിൽ പിടിപ്പിച്ച് സ്വീകരണമുറിയിൽ വച്ചതു കൊണ്ട് അതിന് പ്രത്യേക സൗന്ദര്യമാണുള്ളത്. അതുകൊണ്ട് അതിഥികൾ വലിയ ആശ്ചര്യ ത്തോടെ ബോൺസായിയെ നോക്കുന്നു.
प्रश्न 3.
धीरे-धीरे बोनज़ाई में तब्दील हो गई – इससे आपने क्या समझा ?
പതുക്കെ പതുക്കെ ബോൺസായിയിൽ മാറ്റു ങ്ങളുണ്ടായി. ഇതിൽ നിന്നും താങ്കളെന്താണ് മനസ്സിലാക്കിയത്?
उत्तर:
बोनज़ाई धीरे – धीरे बढ़ने लगा। उस पर फल फूल उगने लगे और गमला टूटकर उसकी जड़ें बाहर निकलने लगीं।
ബോൺസായി പതുക്കെ പതുക്കെ വളരാൻ തുടങ്ങി. അതിന്മേൽ പൂക്കളും പഴങ്ങളും ഉണ്ടാ ക്കാൻ തുടങ്ങി. ചട്ടിപൊട്ടി വേര് പുറത്തേക്ക് വരാൻ തുടങ്ങി.
प्रश्न 4.
“मुझमें फल-फूल ने तुम्हें फिर डराया।” इससे आपको क्या आशय मिलता है ?
“എന്നിലെ പഴങ്ങളും പൂക്കളും നിന്നെ ഭയ പ്പെടുത്തി. ഇതിൽ നിന്നും താങ്കൾക്ക് എന്ത് ആശയമാണ് ലഭിച്ചത്?
उत्तर:
बोनसाई में उगे फल-फूल से हमें यह आशय मिलता है कि वह घर के अन्दर ड्रायिंग रूम में नहीं रखी जाती है।
ബോൺസായിയിൽ ഉണ്ടായ പഴങ്ങൾ പൂക്കൾ ഇവയിൽ നിന്നും നമുക്ക് ലഭിക്കുന്ന ആശയം അത് വീടിന്റെ ഉള്ളിൽ സ്വീകരണമുറിയിൽ വയ്ക്കേണ്ടതല്ല എന്നാണ്.
प्रश्न 5.
बोनज़ाई में फल-फूल लगने पर मालिक ने उसे धूरे पर क्यों फेंक दिया ?
ബോൺസായിയിൽ പഴങ്ങളും പൂക്കളും ഉണ്ടായപ്പോൾ ഉടമസ്ഥൻ എന്തുകൊണ്ടാണ് അതിനെ ചവറ്റുകൊട്ടയിലേക്ക് എറിഞ്ഞത്?
उत्तर:
कुछ दिनों के बाद फल और फूल नीचे गिरकर कमरा खराब हो जाएगा। उनपर मक्की, मच्छर आदि आकर बैठेंगे और सड़ जाने पर उनसे बदबू निकलेगी। इसलिए उसे मालिक ने धूरे पर फेंक दिया।
കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഫലങ്ങളും പൂക്കളും താഴെ വീണ് മുറി ചീത്തയാകും. അവ യിൽ ഈച്ചകളും കൊതുകുകളും വന്നിരിക്കു കയും ചീഞ്ഞ് കഴിയുമ്പോൾ അവയിൽ നിന്ന് ദുർഗന്ധം വമിക്കും.
प्रश्न 6.
“धूरे पर बोनज़ाई की जड़ें और फैल गई ” का मतलब क्या है ?
“ചവറ്റുകൊട്ടയിൽ കിടന്ന് ബോൺസായി യുടെ വേരുകൾ വീണ്ടും പടർന്നു പിടിച്ചു എന്നതുകൊണ്ട് എന്താണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്?
उत्तरः
धूरे पर उसे आवश्यक सूर्य प्रकाश, पानी, वायू मिलकर बड़े पेड़ होने की संभावना है। यही नहीं बड़े होने के अनुसार उसकी जड़ें और भी फैल जाती है।
ചവറ്റുകൊട്ടയിൽ അതിന് ആവശ്യത്തിനുള്ള സൂര്യപ്രകാശവും വെള്ളവും വായുവും ലഭിച്ച് വലുതാകാനുള്ള സാധ്യത ഉണ്ട്. ഇത് മാത്രമല്ല വലുതാകുന്നതോടൊപ്പം അതിന്റെ വേരുകളും കൂടുതലായി പടർന്നു പിടിക്കും.
प्रश्न 7.
कविता से विशेष अर्थ को सूचित करनेवाले शब्दों को पहचानें ।
കവിതയിൽ നിന്നും പ്രത്യേകം അർത്ഥം സൂചിപ്പിക്കുന്ന പദങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കുക.
उत्तर:
बोनज़ाई, आँगन, गमला, ड्राइंग रूम, हसरत, तब्दील, मौसम, करवट, उखाडना, धूरे, जडें आदि।
प्रश्न 8.
बोनसाई किन-किनके प्रतीक हो सकते हैं?
ബോൺസായി എന്തിന്റെയെല്ലാം പ്രതീകങ്ങ ളാകാം?
उत्तर:
बोनसाई पिंजरे में बन्द किए पक्षी और मछलीघर में पड़ी मछली का प्रतीक है।
ബോൺസായി കൂട്ടിലടച്ച പക്ഷിയുടേയും അക്വേറിയത്തിൽ കഴിയുന്ന മത്സ്യത്തിന്റേയും പ്രതീകമാണ്.
प्रश्न 9.
क्या, बोनसाई किसी विशेष अर्थ की सूचना देता है?
ബോൺസായി എന്തെങ്കിലും പ്രത്യേക അർത്ഥം സൂചിപ്പിക്കുന്നുണ്ടോ?
उत्तरः
बोनज़ाई जापानी भाषा का शब्द है जिसका अर्थ है छोटी पौधा । यह वायु को शुद्ध करने में काम आती है। इसे घरों और कार्यालयों में रखी जाती है। इसे प्राकृतिक रूप देकर पेड़ जैसे लगा देते हैं।
ബോൺസായി ജപ്പാനി ഭാഷയിലുള്ള പദമാണ്. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ചെറിയ ചെടിയെന്നാണ്. ഇത് വായുവിനെ ശുദ്ധമാക്കാൻ പ്രയോജനപ്പെ ടുന്നു. ഇത് വീടുകളിലും ഓഫീസുകളിലും വയ്ക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിന് പ്രാകൃതിക രൂപം കൊടുത്ത് വൃക്ഷത്തെപ്പോലെ വച്ച് പിടിപ്പിക്കു ന്നു.
प्रश्न 10.
अस्वादन टिप्पणी लिखें।
കവിതയുടെ ആസ്വാദനം എഴുതുക.
उत्तरः
कवयित्री सुधा उपाध्याय को आधुनिक हिन्दी लेखिकाओं में महत्वपूर्ण स्थान है। ‘बोनज़ाई’ कविता उनकी है।
‘बोनज़ाई’ जापानी भाषा का शब्द है । उसका अर्थ है छोटी पौधा। यह वायु को शुद्ध करने में काम आती है। इसे गमले में लगाकर घर के ड्राइंग रूम को सजा देते हैं । तब घर में आनेवाले सब बड़ी लालसा के साथ इसे देखते हैं। अर्थात् सबको पसंद आता है। बाद में वह बोनज़ाई में बदल जाता
तब उसे उखाड़कर कूड़े-कचरे में फेंका जाता है। कूड़े-कचरे के अन्दर जड़ें पकड़कर वह बड़ा पेड़ जैसा बढ़ जाता है। आज लोगों में उपयोग के बाद कूड़े-कचरे में फेंक देने की आदत है। यहाँ इसकी ओर संकेत है। यह अत्यंत सरल भाषा में लिखी कविता है। लेकिन इसका आशय विचारणीय है। इसका विषय समकालीन है।
കവയിത്രി സുധ ഉപാധ്യായ്ക്ക് ആധുനിക ഹിന്ദി എഴുത്തുകാരിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട സ്ഥാനമാ ണുള്ളത്. ബോൺസായി കവിത അവരുടേതാ. ബോൺസായി എന്നത് ജാപ്പാനി ഭാഷയിലെ പദമാണ്. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ചെറിയ ചെടി എന്നാണ്. ഇത് വായുവിനെ ശുദ്ധീകരിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇതിനെ ചെടിച്ചട്ടിയിൽ പിടി പ്പിച്ച് വീട്ടിലെ ഡ്രോയിംഗ് റൂം അലങ്കരിക്കുന്നു. അപ്പോൾ വീട്ടിൽ വരുന്നവർ വലിയ ആഗ്രഹ ത്തോടെ നോക്കിക്കാണുന്നു. എന്നുവെച്ചാൽ എല്ലാവർക്കും ഇഷ്ടമാകുന്നു. കാലാവസ്ഥയ്ക്ക നുസരിച്ച് ഇതിന്മേൽ പഴങ്ങളും പൂക്കളും ഉണ്ടാ കുന്നു. അപ്പോൾ ഇതിനെ ചവറ്റുകൂനയിലേക്ക് വലിച്ചെറിയുന്നു. ചവറ്റുകൂനയിൽ കിടന്ന് വേരു പിടിച്ച് അത് വലിയ വൃക്ഷമായി വരുന്നു. ആവശ്യം കഴിയുമ്പോൾ ചവറ്റുകൂനയിലേക്ക് വലിച്ചെറിയുന്ന ശീലം മനുഷ്യർക്കുണ്ട്. ഇതാണ് ഇവിടെ അർത്ഥമാക്കുന്നത്. . ഇത് വളരെ ലളിതമായ ഭാഷയിൽ എഴുതിയിട്ടുള്ള കവിതയാണ്. പക്ഷേ ഇതിന്റെ ആശയം ചിന്തി പ്പിക്കുന്നതാണ്. ഇതിന്റെ വിഷയം ആനുകാലി കമാണ്.
‘बोनज़ाई’ कविता का यह अंश पढ़ें और निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर लिखें ।
ബോൺസായി കവിതയുടെ ഈ ഭാഗം വായിച്ച് താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങളുടെ ഉത്തരം എഴുതുക.
तुमने आँगन से खोदकर
मुझे लगा दिया सुंदर गमले में
फिर सजा लिया घर के ड्राइंग रूम में
हर आने जानेवाला बड़ी हसरत से देखता है
और धीरे-धीर में बोनज़ाई में तब्दील हो गई
प्रश्न 11.
कविता में ‘ लालसा’ के अर्थ में प्रयुक्त शब्द कौन सा है ?
कशीलकीळ ‘लालसा’ എന്ന അർത്ഥത്തിൽ പ്രയോഗിച്ചിട്ടുള്ള പദം ഏതാണ്?
(गमला, आँगन, हसरत, तब्दील)
उत्तरः
हसरत
प्रश्न 12.
आँगन से खोदकर बोनज़ाई को किसमें लगा दिया ?
മുറ്റത്ത് നിന്ന് കളിച്ച് ബോൺസായിയെ എന്തി ലാണ് നട്ടുപിടിപ്പിച്ചത്?
उत्तरः
आँगन से खोदकर बोनज़ाई को गमले में लगा दिया।
മുറ്റത്ത് നിന്ന് കളിച്ച് ബോൺസായിയെ ചെടിച്ച ട്ടിയിൽ നട്ടു.
प्रश्न 13.
बोनज़ाई किन-किन बातों केलिए काम आती है ?
ബോൺസായി എന്തൊക്കെ കാര്യങ്ങൾക്കാണ് ഉപകാരപ്പെടുന്നത്?
उत्तर:
बोनज़ाई ड्राइंग रूम सजाने और वायु को शुद्ध करने केलिए काम आती है।
ബോൺസായി സ്വീകരണമുറി അലങ്കരിക്കാനും വായു ശുദ്ധമാക്കാനും ഉപകാരപ്പെടുന്നു.
प्रश्न 14.
कवि और कविता का परिचय देते हुए कवितांश का आशय लिखें।
കവിയേയും കവിതയേയും പരിചയപ്പെടുത്തി ക്കൊണ്ട് കവിതാഭാഗത്തിന്റെ ആശയം വിശദ മാക്കുക.
उत्तर:
आधुनिक कवयित्रि श्रीमती सुधा उपाध्याय की ‘बोनज़ाई’ कविता से लिये इस अंश में बोनज़ाई की विशेषताओं को प्रस्तुत किया गया है। बोनज़ाई को एक गमले में लगाकर घर के ड्राइंग रूम में उसे सजाने को रखा जाता है और घर आने- जानेवाले लोग इसे बहुत भाते हैं । यह छोटी पौधा बाद में बोनज़ाई में बदल जाती है।
ആധുനിക കവയിത്രിയായ ശ്രീമതി സുധാ ഉപാ ധ്യായുടെ “ബോൺസായി’ കവിതയിൽ നിന്നും എടുത്തിട്ടുള്ള ഈ ഭാഗത്ത് ബോൺസായി . യുടെ സവിശേഷതകളെയാണ് പ്രസ്താവിച്ചിട്ടു ള്ളത്. ബോൺസായിയെ ഒരു ചെടിച്ചെട്ടിയിൽ നട്ട് വീട്ടിലെ സ്വീകരണമുറിയിൽ അതിനെ അലങ്കരിക്കാൻ വയ്ക്കുകയും, വീട്ടിൽ വന്നു പോകുന്നവരെല്ലാം അതിനെ വല്ലാതെ ഇഷ്ടപ്പെ ടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ചെറിയ ചെടി പിന്നീട് ബോൺസായി ആയി മാറുന്നു.
‘बोनज़ाई’ कविता का यह अंश पढ़ें और निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर लिखें ।
ബോൺസായി കവിതയുടെ ഈ ഭാഗം വായിച്ച് താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങളുടെ ഉത്തരം എഴുതുക.
मौसम ने करवट की
मुझमें लगे फल-फूल ने तुम्हें फिर डराया
अबकी तुमने मुझे उखाड़ फेंका छूरे पर
आओ देखकर आओ
यहाँ मेरी जड़ें और फैल गई हैं।
प्रश्न 15.
‘कूडे – कचरे’ के अर्थ में कविता में प्रयुक्त शब्द कौन सा है ?
‘कूडे – कचरे ‘ എന്ന അർത്ഥത്തിൽ പ്രയോഗി ച്ചിട്ടുള്ള പദം ഏതാണ്?
(मौसम, करवट, उखाड़, घूरा)
उत्तरः
घूरा
प्रश्न 16.
मौसम के बदलने के अनुसार बोनज़ाई में क्या परिवर्तन आया ?
കാലാവസ്ഥാ മാറ്റമനുസരിച്ച് ബോൺസായി യിൽ എന്ത് മാറ്റമാണ് ഉണ്ടായത്?
उत्तर :
मौसम के बदलने के अनुसार बोनज़ाई में फल- फूल लगे ।
കാലാവസ്ഥാ മാറ്റത്തിനനുസരിച്ച് ബോൺസാ യിയിൽ പഴങ്ങളും പൂക്കളും ഉണ്ടായി.
प्रश्न 17.
बोनज़ाई में फल-फूल लगने पर उसकी क्या हालत हुई ?
ബോൺസായിയിൽ പഴങ്ങളും പൂക്കളും ഉണ്ടായതിനുശേഷം അതിന്റെ അവസ്ഥ എന്തായിരുന്നു
उत्तर:
बोनज़ाई में फल-फूल लगने पर उसे उखाड़कर कूड़े-कचरे में फेंक दिए और वहाँ उसकी जड़ें और फैलने लगीं और बड़ा पेड़ बन गया।
ബോൺസായിയിൽ പഴങ്ങളും പൂക്കളും ഉണ്ടാ യതിനുശേഷം അതിനെ വേരോടെ പിഴുതെ ടുത്ത് മാലിന്യകൂമ്പാരത്തിലേക്ക് എറിയുകയും അവിടെ അവിടെ അതിന്റെ വേരുകൾ പടർന്ന് വലിയ മരമാവുകയും ചെയ്തു.
प्रश्न 18.
कवि और कविता का परिचय देते हुए कवितांश का आशय लिखें।
उत्तर:
यह कवितांश श्रीमती सुधा उपाध्याय की बोनज़ाई कविता से लिया गया है। इन पंक्तियों में कवयित्री ने बोनज़ाई की बुरी हालत का चित्रण किया है। मौसम के बदलने के अनुसार बोनज़ाई में फल- फूल लगे। तब उसे उखाड़कर कूड़े-कचरे में फेंक दिया। फिर वहाँ उसकी जड़ें और फैल गयी । वह बड़ा पेड़ हो गया। यहाँ कवयित्री ने उपयोग के बाद कूड़े-कचरे में फेंकनेवाले मनुष्य की बुरी आदत की ओर संकेत किया है।