Class 8

Expert Teachers at HSSLive.Guru has created Std 8 Malayalam Adisthana Padavali Notes Pdf Free Download of 8th Standard Malayalam Adisthana Padavali Question Answer Textbook Solutions Notes Chapters Summary in Malayalam, ആദിസ്ഥാന പാഠാവലി 8 Notes are part of Kerala Syllabus 8th Standard Textbooks Solutions. Here we have given Class 8 Malayalam Adisthana Padavali Notes Pdf of SCERT Kerala Syllabus 8th Standard Malayalam Adisthana Padavali Notes. Students can also read Class 8 Malayalam Kerala Padavali Notes Pdf.

Class 8 Malayalam Adisthana Padavali Notes Pdf

8th Standard Malayalam Adisthana Padavali Question Answer Textbook Solutions Notes

SCERT Class 8 Malayalam Adisthana Padavali Solutions

Unit 1 കനിവും കരുതലും

• Chapter 1 കുരുവിയും കാട്ടുതീയും Notes – Kuruviyum Kaattu Theeyum Question Answer
• Chapter 2 കൊച്ചുദേവദാരു Notes – Kochu Devadaru Question Answer
• Chapter 3 പെരുമഴയത്ത് Notes – Perumazhayath Question Answer

Unit 2 ആയുരാരോഗ്യസൗഖ്യം

• Chapter 4 പ്രത്യാശയുടെ കിരണങ്ങൾ Notes – Prathyashayude Kiranangal Question Answer
• Chapter 5 ഒപ്പം മിടിക്കുന്നത് Notes – Oppam Midikkunnath Question Answer
• Chapter 6 സ്നേഹപൂർവം, അമ്മ Notes – Snehapoorvam Amma Question Answer

Unit 3 ഹൃദയംതൊടുന്ന നക്ഷത്രങ്ങൾ

• Chapter 7 അമ്മമ്മ Notes – Ammamma Question Answer
• Chapter 8 തോട്ടക്കാരി Notes – Thottakkari Question Answer
• Chapter 9 ഭഗീരഥപ്രയത്നം Notes – Bhagiratha Prayatnam Question Answer

Adisthana Padavali Class 8 Notes Chapters Summary

• Chapter 1 Kuruviyum Kaattu Theeyum Summary
• Chapter 2 Kochu Devadaru Summary
• Chapter 3 Perumazhayath Summary
• Chapter 4 Prathyashayude Kiranangal Summary
• Chapter 5 Oppam Midikkunnath Summary
• Chapter 6 Snehapoorvam Amma Summary
• Chapter 7 Ammamma Summary
• Chapter 8 Thottakkari Summary
• Chapter 9 Bhagiratha Prayatnam Summary

SCERT Class 8 Malayalam Adisthana Padavali Solutions (Old Syllabus)

Unit 1 പിന്നെയും പൂക്കുമീ ചില്ലകൾ

• Chapter 1 പുതുവർഷം Notes (Puthuvarsham)
• Chapter 2 ആ വാഴവെട്ട് Notes (Aa Vazha Vettu)
• Chapter 3 എണ്ണനിറച്ച കരണ്ടി Notes (Enna Niracha Karandi)

Unit 2 കണ്ണുവേണമിരുപുറമെപ്പോഴും

• Chapter 4 രണ്ടു മത്സ്യങ്ങൾ Notes (Randu Malsyangal)
• Chapter 5 കിട്ടും പണമെങ്കിലിപ്പോൾ Notes (Kittum Panam Enkil Ippol)
• Chapter 6 തേൻകനി Notes (Thenkani)

Unit 3 ഓർമ്മകൾക്കെന്തു സുഗന്ധം!

• Chapter 7 കുപ്പായം Notes (Kuppayam)
• Chapter 8 ബഷീർ എന്ന ബല്യ ഒന്ന് Notes (Basheer Enna Balya Onnu)
• Chapter 9 നനയാത്ത മഴ Notes (Nanayatha Mazha)

Malayalam Adisthana Padavali Class 8 Question Paper Pdf

• Class 8 Malayalam Adisthana Padavali Annual Exam Question Paper 2023-24
• Class 8 Malayalam Adisthana Padavali First Term Question Paper 2022-23
• Class 8 Malayalam Adisthana Padavali Second Term Question Paper 2022-23
• Class 8 Malayalam Adisthana Padavali Annual Exam Question Paper 2022-23
• Std 8 Malayalam Adisthana Padavali Annual Exam Question Paper 2021-22

Class 8 Adisthana Padavali Notes Chapters Summary (Old Syllabus)

• Chapter 1 Puthuvarsham Summary
• Chapter 2 Aa Vazha Vettu Summary
• Chapter 3 Enna Niracha Karandi Summary
• Chapter 4 Randu Malsyangal Summary
• Chapter 5 Kittum Panam Enkil Ippol Summary
• Chapter 6 Thenkani Summary
• Chapter 7 Kuppayam Summary
• Chapter 8 Basheer Enna Balya Onnu Summary
• Chapter 9 Nanayatha Mazha Summary

We hope the given 8th Class Std Malayalam Adisthana Padavali Notes, 8th Standard Malayalam Adisthana Padavali Notes will help you. If you have any queries regarding Adisthana Padavali Class 8 Notes, Malayalam Notes Class 8 Kerala Syllabus Adisthana Padavali drop a comment below and we will get back to you at the earliest.

Practicing with SCERT Kerala Syllabus 8th Standard Hindi Textbook Solutions Unit 5 Chapter 2 सीरिया की बेटी Siriya Ki Beti Question Answer Notes Summary in Malayalam & Hindi improves language skills.

Siriya Ki Beti Class 8 Question Answer Notes Summary

SCERT Class 8 Hindi Unit 5 Chapter 2 Question Answer Kerala Syllabus सीरिया की बेटी

Siriya Ki Beti Question Answer

विश्लेषणात्मक प्रश्न :

प्रश्न 1.
‘यहाँ अजब-सी बोरियत’ का प्रयोग क्यों किया होगा?
‘ഇവിടെ വിചിത്രമായ ബോറിങ്ങ്’ എന്ന പ്രയോഗം നടത്താൻ എന്താണ് കാരണം?
उत्तर:
पूरा एक दिन लग गया था। मेरे पूरे शरीर में टूटन थी। अकड़ गया था। एक अनिश्चितता बनी हुई थी। इसीने थकान को और बढ़ा दिया था।
തുർക്കിയിലേയ്ക്ക് വരാനും പോകാനും ഒമ്പതോ പത്തോ മണിക്കൂർ എടുക്കും. ഇപ്രാ വശ്യം ഒരു ദിവസം തന്നെ എടുത്തിട്ടുണ്ട്. എന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ വേദനയാണ്. ആകെ ക്ഷീണിച്ചിരുന്നു. ഒരു അനിശ്ചിതാവസ്ഥ നിലനിന്നിരുന്നു. ഇത് ക്ഷീണം ഒന്നുകൂടി വർദ്ധിപ്പിച്ചു.

प्रश्न 2.
लेखिका अपने बाबा से फोन पर बातें करने में असमर्थ थी । उस समय लेखिका के मन में क्या-क्या सोच आए होंगे?
ലേഖികയ്ക്ക് തന്റെ അച്ഛനോട് ഫോണിൽ സംസാരിക്കാൻ സാധിച്ചിരുന്നില്ല. ആ സമ യത്ത് ലേഖികയുടെ മനസ്സിൽ എന്തൊക്കെ ചിന്തകളാകാം ഉണ്ടായിരിക്കുന്നത്?
उत्तर:
लेखिका सोची होगी कि कैसे मैं अपने बाबा को बता दूँ कि मैं यहाँ टर्की एयरपोर्ट में बैठी हूँ। ये चौबीस घंटे कैसे गुजारूँ। फोन की बैटरी खतम हुई है। इंटरनेट की सुविधा कहाँ से मिलेगी। पीने के पानी का बोतल कहाँ मिलेगा।

ലേഖിക ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചിട്ടുണ്ടാകാം-‘എന്റെ വിമാനം വൈകുന്നത് കാരണം ഞാൻ തുർക്കി എയർപോർട്ടിലിരിക്കുകയാണ് എന്ന് എങ്ങ നെ അച്ഛനോട് പറയും. ഈ ഇരുപത്തി നാല് മണിക്കൂർ എങ്ങനെ കഴിച്ചുകൂട്ടും. ഫോണിലെ ബാറ്ററി തീർന്നിരിക്കുന്നു. ഇന്റർനെറ്റ് സൗകര്യം എവിടെ നിന്ന് കിട്ടും. കുടിക്കാനുള്ള വെള്ളക്കുപ്പികൾ എവിടെ കിട്ടും.

प्रश्न 3.
‘मैंने यात्रा के लिए यही दिन क्यों चुना?’ लेखिका के इस ऐसे सोचने का क्या कारण हो सकता है?
‘ഞാൻ ഇന്നത്തെ ദിവസം തന്നെ യാത്രക്ക് വേണ്ടി തിരഞ്ഞെടുത്തത് എന്തിനാണ്?’ ലേഖിക ഇങ്ങനെ ചിന്തിക്കാനുള്ള കാരണം എന്താവാം?
उत्तर:
लेखिका को अगली फ्लाइट चौबीस घंटे बाद मिलेगी। पीने के लिए बोतल में पानी नहीं था। एक कैफे से पानी का बोतल उठा ली। पैसे देने के लिए कार्ड उठा लिया तो वह चलता नहीं। उसके पास तो उतना कैश भी नहीं था। उसने बोतल वापस दुकान पर रखी। पानी न पीने का निर्णय लिया। यह दिन इतना तनावपूर्ण रहने के कारण ऐसा सोचा होगा।
ലേഖികയ്ക്ക് അടുത്ത ഫ്ളൈറ്റ് ഇരുപത്തി നാല് മണിക്കൂറിന് ശേഷമാണ്. കുടിക്കാൻ വെള്ളമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ഒരു കഫേയിൽ പോയി വെള്ളത്തിന്റെ കുപ്പി എടുത്തു. പൈസ കൊടുക്കാനായി കാർഡ് എടുത്തപ്പോൾ അത് വർക്ക് ചെയ്യുന്നില്ല. കയ്യിൽ അത യും കാശും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അവൾ വെള്ള ക്കുപ്പി കടയിൽ തന്നെ തിരിച്ച് വച്ചു. ഈ ദി വസം ഇത് സംഘർഷഭരിതമായത് കാരണ മാകാം ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചത്.

प्रश्न 4.
‘इस हँसी पर एक क्षण के लिए मैं सब भूल गई।’ लेखिका को ऐसा अनुभव क्यों हुआ?
ഈ ചിരിയിൽ ക്ഷണനേരത്തേക്കെങ്കിലും ഞാൻ എല്ലാം മറന്നു.’ ലേഖികയ്ക്ക് അങ്ങനെ യൊരു അനുഭവം ഉണ്ടാകാൻ എന്താണ് കാരണം?
उत्तर:
जब लेखिका प्यासा रहकर बैठी थी तो अचानक किसीने उसके कंधे पर हाथ रखा। उसका चेहरा भर खुला था। वह शांत और उसकी आँखों में एक हँसी थी। यह हँसी लेखिका को प्रभावित किया होगा।
ലേഖിക ദാഹിച്ച് ഇരിക്കുകയായിരുന്നു. അപ്പോൾ ആരോ വന്ന് അവളുടെ ചുമലിൽ
കൈ വെച്ചു. അവളുടെ മുഖം വളരെ പ സന്നമായിരുന്നു. വളരെ ശാന്തമായിരുന്നു. അവളുടെ കണ്ണുകളിൽ ഒരു ചിരിയുണ്ടാ യിരുന്നു. ഈ ചിരി ലേഖികയെ സ്വാധീനി ച്ചതാക്കാം.

प्रश्न 5.
‘पानी के उस घूँट ने और उसकी हँसी ने या दोनों ने मिलकर मुझे एक मीठे अहसास से भर दिया था।’ इस प्रस्ताव से आपने क्या समझा?
‘ഒരു കവിൾ വെള്ളവും അവളുടെ ചിരി യും, രണ്ടും ഒരുമിച്ച് എനിക്ക് മധുരമായ അനു
ഭൂതി ഉണ്ടാക്കി. ഈ പ്രസ്താവനയിലൂടെ താങ്കൾ എന്ത് മനസ്സിലാക്കി?
उत्तर:
लेखिका को प्यास लग रही थी। तभी एक लड़की आकर उसे पानी का बोतल दिया। इस सुंदर और शांत आँखों वाली लड़की की हँसी भी लेखिका को प्रभावित किया। प्यास बुझने के कारण और उस लड़की की निरीह हँसी के कारण लेखिका को एक मीठा अहसास हुआ होगा।
ലേഖികയ്ക്ക് ദാഹിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. അപ്പോഴാണ് ഒരു പെൺകുട്ടി വന്ന് വെള്ള ത്തിന്റെ ബോട്ടിൽ കൊടുത്തത്. സുന്ദരമായ, ശാന്തമായ കണ്ണുകളോടു കൂടിയ പെൺകുട്ടിയുടെ ചിരിയും. ലേഖികയെ സ്വാധീനിച്ചു. ദാഹം ശമിച്ചതു കാരണവും, പെൺകുട്ടിയുടെ നിഷ്കളങ്കമായ ചിരി കാര ണവുമാകാം ലേഖികയ്ക്ക് ഒരു മധുരമായ അനുഭൂതി ഉണ്ടായത്.

प्रश्न 6.
‘ऐन युद्ध के समय यह वहाँ क्यों जा रही है?’ यह सवाल मेरे चेहरे पर झलक उठा था। लेखिका ने ऐसा क्यों सोचा होगा?
‘കൃത്യം യുദ്ധത്തിന്റെ സമയത്ത് തന്നെ എന്തിനാണ് ഇവൾ അവിടേയ്ക്ക് പോകു ന്നത്?’ ഈ ചോദ്യം എന്റെ മുഖത്ത് നിഴ ലിച്ചിരുന്നു. ലേഖിക അങ്ങനെ ചിന്തിക്കാൻ എന്താകാം കാരണം?
उत्तर:
युद्ध के समय कोई भी देश सुरक्षित नहीं है । वहाँ के लोग डर के साए में जी रहे होंगे। कहाँ, कब, क्या हो जाएगा कल्पना नहीं कर सकते थे। फिर भी लड़की ने तय किया कि वह माँ-बाप के पास जाएगी।
യുദ്ധത്തിന്റെ സമയത്ത് ഒരു രാജ്യവും സുരക്ഷിതമല്ല. അവിടുത്തെ ആളുകൾ ഭയ ത്തിന്റെ നിഴലിലായിരിക്കും ജീവിക്കുന്നത്. എപ്പോൾ, എവിടെ, എന്ത് സംഭവിക്കുമെന്ന് ആർക്കും സങ്കൽപ്പിക്കാൻ പോലും പറ്റില്ല. എന്നിട്ടും ആ പെൺകുട്ടി തന്റെ അച്ഛന്റെയും അമ്മയുടെയും അടുത്തേക്ക് പോകാൻ തീരു മാനിച്ചു.

प्रश्न 7.
“मेरा सवाल चौबीस घंटे का था, पर उसका?” इस कथन की गहराई पर अपना विचार प्रकट करें।
‘എന്റെ പ്രശ്നം ഇരുപത്തിനാല് മണിക്കൂറി ന്റേതാണ്. പക്ഷേ അവളുടെതോ?’ ഈ പ്രസ്താവനയെക്കുറിച്ച് അഭിപ്രായം പ്രകട മാക്കുക.
उत्तर:
लेखिका की समस्या सिर्फ चौबीस घंटे बिताने की है। लेकिन सिरिया जानेवाली लड़की स्वयं खतरनाक अवस्था में है। क्योंकि सिरिया में युद्ध चल रहा था। वहाँ के लोग डर के साए में जी रहे थे। कहाँ, कब, क्या हो जाएगा कुछ नहीं बता सकते। घर बार छोड़कर बाहर जाना भी मुश्किल था। फिर भी उसने माता-पिता के पास जाने को तय किया। इससे उस लड़की को अपने निर्णय पर अडिग रहने की आस्था और माता-पिता के प्रति लगाव को दर्शाता है।

ലേഖികയുടെ പ്രശ്നം കേവലം ഇരുപത്തി നാല് മണിക്കൂർ എങ്ങനെ ചിലവഴിക്കും എന്നത് മാത്രമാണ്. പക്ഷേ സിറിയയിൽ പോകുന്ന പെൺകുട്ടിയോ അപകടാവസ്ഥയിലാണ്. എന്തുകൊണ്ടെന്നാൽ സിറിയയിൽ യുദ്ധം നടക്കുകയാണ്. അവിടുത്തെ ആളുകൾ ഭയ ത്തിന്റെ മറവിൽ ജീവിക്കുകയാണ്. അവി ടെ എപ്പോൾ എന്ത് സംഭവിക്കുമെന്ന് ആർ ക്കും പറയാൻ സാധിക്കില്ല. വീട്ടിൽ നി വിട്ടുപോകുന്നതുപോലും ബുദ്ധിമു ട്ടായിരുന്നു. എന്നിട്ടും ആ പെൺകുട്ടി അച്ഛ ന്റെയും അമ്മയുടെയും അടുത്ത് പോ കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതിലൂടെ ആ പെൺകു ട്ടിയുടെ തന്റെ തീരുമാനത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽ ക്കുന്നതിലുള്ള വിശ്വാസ്യവും, അച്ഛനോടും
അമ്മയോടുമുള്ള അടുപ്പവും പ്രകടമാകുന്നു.

प्रश्न 8.
‘मैंने पहली बार युद्ध को इतने करीब से जाना था’ – लेखिका ऐसा क्यों सोचती है?
‘ഞാനാദ്യമായാണ് യുദ്ധത്തെ ഇത് അടുത്ത് നിന്ന് അറിയുന്നത് – ലേഖിക ഇങ്ങനെ ചിന്തിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്
उत्तर:
युद्ध विनाशकारी है। जब युद्ध का विवरण स्वयं सिरिया जाने वाली लड़की के मुँह से सुना तो लेखिका को ऐसा लगा कि युद्ध सामने चल रहा है। युद्ध की दुख दर्द की कहानी बेचैन करने वाली है। स्वयं अपना जीवन खतरे में डालकर सिरिया जाने वाली उस लड़की की कहानी लेखिका को बहुत अधिक प्रभावित किया।
യുദ്ധം വിനാശകാരിയാണ്. യുദ്ധത്തിന്റെ വിവരണങ്ങൾ സിറിയയിലേയ്ക്ക് പോകുന്ന പെൺകുട്ടിയിൽ നിന്ന് കേട്ടപ്പോൾ തന്നെ യുദ്ധം മുന്നിൽ നടക്കുന്നതായി ലേഖികക്ക് അനു ഭവപ്പെട്ടു. എപ്പോഴും യുദ്ധത്തിന്റെ കഥകൾ ന മ്മ അസ്വസ്ഥപ്പെടുത്തുന്നവയാണ്. സ്വന്തം ജീവിതം അപകടപ്പെടുത്തി സിറിയയിലേക്ക് പോകുന്ന പെൺകുട്ടിയുടെ കഥ ലേഖികയെ ഒരുപാട് സ്വാധീനിച്ചു.

प्रश्न 1.
आगे…
सही मिलान करें।

उत्तर:

छोटे बच्चे की आँखें	कलियों की तरह उभरी हुई थीं।
युद्ध की हर कहानी	बेचैन करने वाली होती है।
युद्ध के समय सीरिया के लोग	डर के साये में जीते थे।

प्रश्न 2.
निम्नलिखित वाक्य पढ़ें और प्रत्येक वाक्य के आधार पर लड़की के मनोभाव लिखें।
• उसने अपनी पानी की बोतल मेरी तरफ बढ़ाई। “टेक इट, इट्स फॉर यू।”
उत्तर:
लड़की अपनी पानी की बोतल देकर लेखिका से सहानुभूति प्रकट करती है। स्वयं अशांत होते हुए भी दूसरे की मदद करने का मनोभाव यहाँ दिखाई पड़ता है।

• ‘सीरिया जा रही हूँ। अपने माता-पिता के पास।’
उत्तर:
सिरिया में युद्ध चल रहा है। वहाँ के लोग डर के साये में जी रहे हैं। जाने कहाँ, कब, क्या हो जाएगा, कल्पना भी नहीं कर सकते थे। फिर भी लड़की ने अपने माता-पिता के पास जाने का दृढ़ निश्चय लेती है।

• वह बोली कि माँ की तबीयत ठीक नहीं है। मैं जाऊँगी तो कुछ मदद हो जाएगी।
उत्तर:
लड़की युद्ध के मुँह में जा रही है। अपने माँ- बाप का ख्याल रखने। वह सोचती है कि अगर वह जाए तो माँ को कुछ सहायता मिलेगी। स्वयं अपना जीवन खतरे में डालती हुई अपने माता- पिता की रक्षा करना चाहती है। एक बेटी के फर्स को वह भूलती नहीं।

प्रश्न 3.
वाक्यों का विश्लेषण करें।

उत्तर:
पहले वाक्य में सिर्फ शरीर का प्रयोग हुआ है। दूसरे वाक्य में ‘पूरे’ शब्द का प्रयोग करके ‘शरीर’ की विशेषता बताया है।
ആദ്യ വാക്യത്തിൽ ‘शरीर’ എന്ന ശബ്ദം മാത്രമാണ് പ്രയോഗിച്ചിട്ടുള്ളത്. രണ്ടാമത്തെ
വാക്യത്തി ൽ ‘पूरे’ എന്ന ശബ്ദം കൂടി പ്രയോഗിച്ച് ‘शरीर’ എന്ന ശബ്ദത്തിന്റെ വിശേഷണം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ‘पूरे’ എന്ന ശബ്ദം വിശേഷണ ശബ്ദമാണ്.

अन्य उदाहरण (Other Examples)
• दुकानों के बीच एक कैफे दिखाई दिया।
• दुकानों के बीच एक छोटा कैफे दिखाई दिया।
• उसने अपनी बोतल मेरी तरफ बढ़ाई।
• उसने अपनी पानी की बोतल मेरी तरफ बढ़ाई।
• माँ ने घर पर पोहा तैयार कर रखा होगा।
• माँ ने घर पर गरम-गरम पोहा तैयार कर रखा होगा।
• उसके साथ एक बच्चा है।
• उसके साथ एक छोटा-सा बच्चा है।

प्रश्न 4.
उचित शब्द जोड़कर वाक्यों का पुनर्लेखन करें।

उत्तर:
वह एक सफेद बुरका पहने थी।
उसके बाजू में एक छोटा बच्चा था।
माँ ने घर पर गरम-गरम पोहा तैयार कर रखा होगा।
गिरते घर और जलती इमारतों की फोटो आने लगीं।

प्रश्न 5.
युद्ध से बनी अनिश्चितता में लेखिका को टर्की एयरपोर्ट में एक दिन घंटों गुजारना पड़ा। उस दिन के अनुभवों के आधार पर लेखिका डायरी लिखती हैं।
लेखिका की वह डायरी कल्पना करके लिखें।
उत्तर:
25 जून 2025

आज का दिन मेरे लिए अविस्मरणीय रहा। युद्ध की अनिश्चितता के कारण टर्कों का वह एयरपोर्ट में फ्लाइट को चौबीस घंटे तक मुझे इंतज़ार करना पड़ा। फोन की बैटरी खत्म हो गई थी। इंटरनेट भी काम नहीं कर रहा था। पास की दुकानों में वाई-फाई के बारे में तलाश की। कोई रास्ता न निकला।

पानी का बोतल खाली होने के कारण कैफे से पानी का बोतल उठाया। लेकिन कार्ड नहीं चलने के कारण पानी न ले पाया। तभी एक सुंदर युवती कंधे पर हाथ रखकर मुझे अपना पानी का बोतल दिया। वह सिरिया जानेवाली लड़की थी। उसके साथ एक छोटा-सा बच्चा है। सिरिया में युद्ध चल रहा है। फिर भी अपने माँ-बाप के ख्याल रखने के लिए उसे चलना ही तय किया था। मुझे उसके दृढ़ निश्चय पर आश्चर्य लगा। स्वयं अपना जीवन खतरे में डालकर वह युद्ध के मुँह में जा रही है। मेरी ईश्वर से दुआ है कि उस लड़की एवं उसके बच्चे को रक्षा करें। अगले दिन की शुभ प्रतीक्षा के साथ………….

प्रश्न 4.
सीरिया जाने वाली लड़की की चरित्रगत विशेषताओं पर टिप्पणी लिखें।
उत्तर:
यह लड़की एक अत्यंत संवेदनशील, साहसी, और कर्तव्यनिष्ठ व्यक्तित्व का प्रतीक है। अपनी माँ की बीमारी को देखते हुए कठिन परिस्थितियों में भी पीछे नहीं हटती। अपने और अपने बच्चे की सुरक्षा को खतरे में डालना एक महान त्याग है। वह एक माँ के रूप में अपने बच्चे की सुरक्षा का भी ध्यान रखती है। एक बेटी के रूप में अपनी माँ की पीड़ा को भी समझती है। असुरक्षा, अनिश्चितता और डर के माहौल में भी वह निर्णय ले पाती है।

प्रश्न 5.
अनुबद्ध कार्य
• ‘युद्ध की हर कहानी ही बेचैन करने वाली होती है।’
युद्ध के विरुद्ध नारा बनाएँ।
उत्तर:
युद्ध नहीं, शांति चाहिए
हर दिल को ज़िंदगी चाहिए


• ‘मैंने पहली बार युद्ध को इतने करीब से जाना था।’
यहाँ युद्ध के क्या-क्या चित्र आपके मन में आते हैं?
युद्ध पर विवरण लिखें।
उत्तर:
युद्ध मानव इतिहास की सबसे भयावह और विनाशकारी घटनाओं में से एक है। यह दो या दो से अधिक देशों, समूहों या पक्षों के बीच होने वाला संघर्ष होता है। युद्ध का उद्देश्य आमतौर पर शक्ति प्राप्त करना, क्षेत्र पर अधिकार जमाना, आर्थिक लाभ उठाना आदि है।

युद्ध में लाखों निर्दोष लोग मारे जाते हैं। इससे देश की अर्थव्यवस्था बर्बाद हो जाती है। ऐतिहासिक इमारतें, कला और संस्कृति नष्ट हो जाती है। महिलाओं और बच्चों पर अत्याचार होते हैं। लोग अपने घर छोड़ने पर मजबूर हो जाते हैं। युद्ध केवल विनाश लाता है, जबकि शांति जीवन को आगे बढ़ाती है। इसलिए हमें युद्ध नहीं बल्कि समझदारी, सहानुभूति, और सहयोग का रास्ता अपनाना चाहिए।

प्रश्न 6.
संस्मरण के आधार पर सही प्रस्ताव चुनकर लिखें।
• विमान लेट होने पर लेखिका एयरपोर्ट के बाहर घूमने निकली।
• फोन की बैटरी खतम हो जाने से लेखिका माँ-बाप से संपर्क नहीं कर सकी।
• पैसा न होने के कारण लेखिका ने पानी की बोतल वापस दुकान पर रखी।
• सफेद बुरका पहनी लड़की ने पानी की बोतल लेखिका को दी।
• माँ-बाप की देखभाल के लिए युद्ध के समय पर भी लड़की सीरिया के अपने घर जा रही थी।
उत्तर:
• फोन की बैटरी खतम हो जाने से लेखिका माँ-बाप से संपर्क नहीं कर सकी।
• पैसा न होने के कारण लेखिका ने पानी की बोतल वापस दुकान पर रखी।
• सफेद बुरका पहनी लड़की ने पानी की बोतल लेखिका को दी।
• माँ-बाप की देखभाल के लिए युद्ध के समय पर भी लड़की सिरिया के अपने घर जा रही थी।

प्रश्न 7.
विशेष दिवस
फरवरी और मार्च महीनों के विशेष दिवसों को पहचानें। कम से कम पाँच विशेष दिवसों को सूचीबद्ध करें।
उत्तर:
फरवरी (February)

• अंतरजाल सुरक्षा दिवस – फरवरी 7
• स्त्रियों एवं बच्चों का सुरक्षा दिवस – फरवरी 11
• विश्व रेडियो दिवस – फरवरी 13
• विश्व सामाजिक नीति दिवस – फरवरी 20
• विश्व मातृभाषा दिवस – फरवरी 21

मार्च (March)

• विश्व महिला दिवस – मार्च 8
• विश्व जंगली दिवस – मार्च 21
• विश्व जल दिवस- मार्च 22
• विश्व जलवायु दिवस – मार्च 23
• विश्व नाटक दिवस – मार्च 27

सीरिया की बेटी निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर एक शब्द या वाक्य में लिखें :

प्रश्न 1.
‘सीरिया की बेटी’ कौन सी विधा में आती है?
उत्तर:
संस्मरण

प्रश्न 2.
‘सीरिया की बेटी’ संस्मरण का लेखक कौन है?
उत्तर:
मैत्रेयी कुलकर्णी

प्रश्न 3.
लेखिका को कौन-से एयरपोर्ट में चौबीस घंटे रुकना पड़ा?
उत्तर:
टर्की एयरपोर्ट में

प्रश्न 4.
लेखिका टर्की एयरपोर्ट के बाहर जाकर घूम नहीं सकी। क्यों?
उत्तर:
क्योंकि टर्की का विज़ा नहीं था।

प्रश्न 5.
पानी लाने के लिए लेखिका कहाँ गयी?
उत्तर:
पासवाले कैफे में।

प्रश्न 6.
लेखिका कैफे से पानी की बोतल न खरीद सकी। क्यों?
उत्तर:
उसका कार्ड नहीं चल रहा था।

प्रश्न 7.
किसने लेखिका के कंधे पर हाथ रखकर पानी की बोतल दी?
उत्तर:
एक सुंदर लड़की

प्रश्न 8.
दोनों ने मिलकर मुझे एक मीठे अहसास से भर दिया था। क्या – क्या मिलकर भर दिया था?
उत्तर:
पानी के घूँट और उस लड़की की हँसी

प्रश्न 9.
लड़की के बाँह में कौन था?
उत्तर:
एक छोटा बच्चा।

प्रश्न 10.
लड़की कहाँ जा रही थी?
उत्तर:
सिरिया

प्रश्न 11.
लड़की के सिरिया जाने का मकसद क्या था?
उत्तर:
माँ की तबीयत ठीक नहीं है। उसकी मदद के लिए।

प्रश्न 12.
सिरिया में लोग कैसे जी रहे थे?
उत्तर:
डर के साए में।

प्रश्न 13.
माँ घर में क्या बनाएगी?
उत्तर:
गरम-गरम पोहा।

प्रश्न 14.
लेखिका की चिंता किस बात पर थी ?
उत्तर:
चौबीस घंटे देर से आने वाली फ्लाइट की चिंताथी।

प्रश्न 15.
युद्ध की खबरें आते ही लेखिका की आँखों में क्या सूझ गई?
उत्तर:
लड़की के छोटे बच्चे की आँखें।

प्रश्न 16.
युद्ध की कहानी कैसे होती है?
उत्तर:
बेचैन करने वाली

Siriya Ki Beti Summary in Malayalam

सीरिया की बेटी Summary in Malayalam

पाठ का सारांश :
(टर्को का वह एयरपोर्ट ठसाठस ……………………….. हाथ बढ़ाया तो पाया कि बोतल में पानी नहीं) [Textbook page no. 86&87]

തുർക്കിയിലെ തിരക്കുപിടിച്ച് എയർപോർട്ടിൽ ആറു മണിക്കൂറോളം ഞാൻ ഞാൻ വിമാനം പ തീക്ഷിച്ചിരിക്കുകയായിരുന്നു. ഈ വിമാനത്തിലും കയറാൻ സാധിക്കില്ലെന്ന് എനിക്ക് ഏകദേശം മനസ്സിലായി. അടുത്ത വിമാനം 24 മണിക്കൂറിനു ശേഷമേ ലഭ്യമാവുകയുള്ളൂ. ആദ്യ വിമാനത്തെ കുറിച്ച് തുടക്കം മുതൽ തന്നെ ചില അനിശ്ചിതത്വങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. തുർക്കി വന്നു തിരിച്ചു പോകാൻ ആറ് ഏഴ് മണിക്കൂർ സമയം ആവശ്യമായ ഇന്ന് ഏകദേശം ഒരു ദിവസം സമയം എടുക്കും എന്ന് മനസ്സിലായി ഞാൻ ആകെ ക്ഷീണിതയായിരുന്നു വിമാനത്തെ കുറിച്ചുള്ള അനശ്ചിതത്വം ക്ഷീണം ഒന്നും കൂടി വർദ്ധിപ്പിച്ചു. വിചിത്രമായ ഒരു വിരസത എന്നെ പിന്തുടർന്നു കൊണ്ടിരുന്നു. കൂടാതെ വിമാനം ആണെങ്കിൽ വൈകിക്കൊണ്ടേയിരുന്നു. പുറത്തൊന്ന് കറങ്ങി വരാ മെന്ന് വിചാരിച്ചാൽ എന്റെ കയ്യിൽ തുർക്കി വിസയും ഇല്ലായിരുന്നു.

എനിക്ക് 24 മണിക്കൂർ തള്ളിനീക്കേണ്ടതായിരുന്നു. ഫോണിലെ ചാർജും കഴിഞ്ഞു പോയിരുന്നു അതിനാൽ ഇൻറർനെറ്റും ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. ഞാൻ ഇവിടെ തുർക്കി എയർപോർട്ടിൽ വിമാനം പ്രതീക്ഷിച്ചിരിപ്പാണ് എന്ന വിവരം മാതാപിതാക്കളെ അറിയിക്കാ നും വിഷമതകൾ നേരിട്ടു. എയർപോർട്ടിലെ കടകളിൽ എല്ലാം ഞാൻ വൈഫൈ അന്വേഷിച്ചു വെങ്കിലും ഒരു പരിഹാരവും ആയില്ല. വിമാനം വരുന്നതുവരെ പ്രതീക്ഷിക്കുക എന്നല്ലാതെ വേറെ ഒരു വഴിയും എന്റെ മുന്നിലുണ്ടായിരുന്നില്ല. ഇതിനിടെ ദാഹം മാറ്റാനായി വെള്ള കുപ്പിയിലേക്ക് കൈ നീട്ടിയപ്പോൾ വെള്ളവും തീർന്നു എന്ന് മനസ്സിലായി

(चार-पाँच दुकानों के बीच एक छोटा कैफे दिखाई दिया . . . उसने अपने पानी की बोतल मेरी तरफ बढ़ाई ।) [Textbook page no. 87]

നാലഞ്ച് കടകൾക്കിടയിൽ ഒരു ചെറിയ കഫെ കാണാൻ കഴിഞ്ഞു. ഞാൻ അവിടെനിന്നും ഒരു ബോട്ടിൽ വെള്ളം വാങ്ങി. പണം നൽകാനായി കൗണ്ടറിൽ ചെന്നപ്പോഴാണ് എന്റെ കാർഡ് ഉപ യോഗിക്കാൻ പറ്റില്ലെന്ന് മനസ്സിലായത്. ഭാഗ്യത്തിന് വെള്ളത്തിന്റെ കുപ്പി ഞാൻ തുറന്നിരുന്നില്ല. വേറെ കാർഡുണ്ടെങ്കിലും അതും പല പ്രാവശ്യം ശ്രമിച്ചിട്ടും നടന്നില്ല. പണം നൽകാമെന്നു വച്ചാൽ കാശും കൈയിലുണ്ടായിരുന്നില്ല. വെള്ളം കുടിക്കേണ്ട എന്ന് തീരുമാനിച്ച് വെള്ളക്കുപ്പി കടയിൽ തന്നെ വച്ച് ഞാൻ തിരികെ നടക്കാൻ തുടങ്ങി. യാത്രയ്ക്ക് എന്തിന് ഈ ദിവസം തന്നെ തിരഞ്ഞെടുത്തു എന്ന് പലവട്ടം ആലോചിച്ചിരുന്നു. അവിടെ ഒരു സ്ഥലത്തിരുന്ന് നാലുപാടും നോക്കികൊണ്ടേയിരുന്നു.

എന്റെ തോളിൽ ആരോ കൈവച്ചതുപോലെ എനിക്ക് തോന്നി. തിരിഞ്ഞുനോക്കിയപ്പോൾ എന്റെ പുറകിലായി ഒരു പെൺകുട്ടി നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഓവർക്കോട്ടിട്ട് വിടർന്ന ചിരിയോട് നിൽ ക്കുന്ന സുന്ദരിയായ പെൺകുട്ടി. ഒരു വെളുത്ത ബുർക്കയായിരുന്നു അവൾ ധരിച്ചിരുന്നത്. സൗമ്യമായ അവളുടെ കണ്ണുകളിൽ ചിരി നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഈ ചിരിയിൽ ഞാൻ ഒരു നിമിഷം എല്ലാം പ്രയാസങ്ങളും മറന്നുപോയി. വെള്ളക്കുപ്പി പെൺകുട്ടി എന്റെ നേരെ നീട്ടി. ‘ഇടെതുത്തോളൂ, നിങ്ങൾക്കഉള്ളതാണ്.’ അവൾ പറഞ്ഞു.

(मुझे सूझा नहीं कि क्या बोलूँ। मैं सिर्फ हँसकर ‘थैंक्यू’ ……………….. बोली उसकी आँखें अनवरत इधर-उधर देखती डाल रही थीं। [Textbook page no. 88]

എന്തുപറയണമെന്ന് എനിക്ക് മനസ്സിലായില്ല, ഞാൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ‘താങ്ക്യൂ’ പറഞ്ഞു. ഒരു കവിൾ വെള്ളം കുടിച്ചു, ഒരു കവിൾ വെള്ളവും പെൺകുട്ടിയുടെ ചിരിയും എനിക്ക് മധുരകരമായ അനുഭവം സമ്മാനിച്ചു. അവളുടെ അടുത്ത് ചെന്നിരുന്നു. അവളുടെ കൈകളിൽ ഒരു ചെറിയ കുട്ടിയുണ്ടായിരുന്നു. കുട്ടിയുടെ കണ്ണുകൾ മൊട്ടുകൾ പോലെ വിടർന്നുനിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. കുട്ടി ഓവർക്കോട്ട് ധരിച്ചിരുന്നു. കുട്ടിയുടെ കണ്ണുകൾ നാലുപാടും നോക്കിക്കൊണ്ടേയിരുന്നു.

(मैंने यूँ ही पूछा कि आप कहाँ जा रही हैं …………. विमान तो छोड़ो टैक्सी या बस की यात्रा भी सुरक्षित नहीं बची थी।) [Textbook page no.88)

ഞാൻ താങ്കൾ എവിടേയ്ക്കാണ് പോകുന്നതെന്ന് അവരോടായി ചോദിച്ചു. സിറിയയിലെ മാതാ പീതാക്കളുടെ അടുത്തേക്കാണെന്ന് അവർ മറുപടി നൽകി. മറുപടി കേട്ടതോടെ ഞാൻ നെറ്റിയിൽ കൈവച്ചിരുന്നുപോയി. യുദ്ധത്തിന്റെ ഈ സമയത്ത് ഇവരെന്തിനാണ് അങ്ങോട്ട് പോകുന്നത്, ആരെങ്കിലും ഇങ്ങനെ ചെയ്യുമോ തുടങ്ങിയ നിരവധി ചോദ്യങ്ങൾ എന്റെ മുഖത്ത് പ്രകടമായിരുന്നു.

അമ്മയുടെ ആരോഗ്യസ്ഥിതി വളരെ മോശമാണ്. ഞാൻ ചെന്നാൽ അമ്മയ്ക്ക് വലിയ സഹായമാകും. അവർ എന്നോടായി പറഞ്ഞു, ഞാൻ ചോദിക്കാതെ തന്നെ അവവർ ഇതു പറഞ്ഞു തുടങ്ങിയതുകൊണ്ട് അവളോട് കുറച്ച് സംസാരിക്കണം എന്ന് ഞാൻ തീരുമാനിച്ചു. അവരുടെ തൊട്ടട്ടുളത്തുള്ള പട്ടണങ്ങളിലെല്ലാം യുദ്ധത്തിന്റെ ബഹളമായിരുന്നു . അമ്മ തനിച്ചാണ്. പട്ടണം ശാന്തമാണെങ്കിലും ഡോക്ടറെ കാണാൻ പോകാൻ വളരെ പ്രയാസകരമായിരുന്നു. ഭയത്തിന്റെ നിഴലിലായിരുന്നു അവിടെ ജനങ്ങളെല്ലാം ഇീവിച്ചിരുന്നത്. വീടിന് പുറത്തിറങ്ങുക വളരെ പ്രയാ സകരമായിരുന്നു. എന്നാലും പെൺകുട്ടി മാതാപിതാക്കളുടെ അടുത്തേക്കു പോകാൻ തന്നെ തീരുമാ നിച്ചു. വിമാനം ഒഴിച്ച് ടാക്സി, ബസ് യാത്ര തീരെ സുരക്ഷിതമായിരുന്നില്ല.

(एक अजनबी के सामने वह यह सब बोल रही थी…. उसने मुझे पानी पेश किया।) [Textbook page no. 89]

ഒരു അപരിചിതയായ ആളുടെ അടുത്താണ് അവർ ഇതെല്ലാം പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നത്. ഞാൻ പതുക്കെ അവരെ മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയായിരുന്നു. അവളുടെ പ്രയാസങ്ങൾക്കു മുമ്പിൽ 24 മണിക്കൂർ വൈകി എത്തുന്ന വിമാനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള എന്റെ ചിന്തയും പ്രയാസവും
വെറുമൊരു ഉറുമ്പിനു സമാനമായി എനിക്ക് തോന്നി. എന്നെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം 24 മണിക്കൂർ വൈകി യത്തുന്ന വിമാനത്തെപറ്റി മാത്രമായിരുന്നു ചിന്ത. മുംബൈയിൽ എത്തിയാൽ അവിടെ എന്നെയും പ്രതീക്ഷിച്ച് കാർ കാത്ത് നിൽക്കുന്നുണ്ടാവാം. വീട്ടിൽ അച്ഛൻ എന്നെ പ്രതിക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നുണ്ടാവാം. അമ്മയാണെങ്കിൽ എനിക്ക് കഴിക്കാൻ ഉള്ള ചൂടുള്ള പോഹ (ഒരുതരം പലഹാരം) ഉണ്ടാക്കി കാത്തിരിക്കുന്നുണ്ടാവാം. എന്റെ പ്രശ്നം വെറും 24 മണിക്കൂറിന്റേത് മാത്രമാണ്. എന്നാൽ അവ രുടെതോ? ഞാൻ ചിന്തിക്കാനായി തുടങ്ങി.

കൂടാതെ അവളോടൊപ്പം ഒരു ചെറിയ കുട്ടിയുണ്ടായിരുന്നു. യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് അവൾ പോകുന്നത് പ്രിയപ്പെട്ട മാതാപിതാക്കളെ സംരക്ഷിക്കുക എന്ന ഉദ്ദേശത്തോടെയാണെങ്കിലും യുദ്ധഭൂമിയിലേക്കാ ണ് അവൾ നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. ഇതോാന്നും കൂടാതെ അവർ വളരെ ശാന്തയായിരുന്നു. എന്റെ കാർഡ് ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയാതെ വന്നപ്പോൾ ഒരു ബോട്ടിൽ വെള്ളം വാങ്ങിത്തന്നാനുള്ള സന്മന സ്സു തോന്നി.

(कुछ दिनों बाद इसी शहर की युद्ध की खबरें आने लगी।… मगर इस कहानी ने तो मेरे मन में ही घर कर लिया था।) [Textbook page no.89&90]

കുറച്ചു ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ആ പട്ടണത്തിലെ യുദ്ധത്തിന്റെ കഥകൾ പ്രചരിക്കാൻ തുടങ്ങി. തകർന്നു വീഴുന്ന വീടുകളെയും, കത്തിച്ചാമ്പലാകുന്ന കെട്ടിടങ്ങളെയും ഫോട്ടോ പ്രത്യക്ഷ പ്പെടാൻ തുടങ്ങി. ഇപ്പോൾ ആ പട്ടണം തന്നെ തീർത്തും സുരക്ഷിതമല്ലാതായി മാറി. എന്റെ കണ്ണുക ളിൽ ആ ചെറിയ കുട്ടിയുടെ കണ്ണുകൾ മാറിമറിയാൻ തുടങ്ങി. അവിടെ എത്രത്തോളം മക്കൾ അവരുടെ മാതാപിതാക്കളെ സംരക്ഷിക്കാനായി ഉണ്ടാകും? എത്ര പ്രയത്നിച്ചിട്ടും അവിടെക്ക് എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കാത്ത എത്രപേരുണ്ടാകും? ഞാൻ ചിന്തിക്കാൻ തുടങ്ങി.

ഞാൻ ആദ്യമായിട്ടാണ് യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ച് ഇത് അടുത്തറിഞ്ഞത്. നിരവധി കഥകളിൽ യുദ്ധത്തിന്റെ കഥകൾ മനസ്സിലിനെ ആലോസരപ്പെടുത്തിയിരുന്നെങ്കിലും ഈ കഥ എന്റെ മനസ്സിൽ മായാതെ തന്നെ തങ്ങി നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു.

सीरिया की बेटी लेखक परिचय

संस्मरण (मैत्रेयी कुलकर्णी)
मैत्रेयी कुलकर्णी

मैत्रेयी कुलकर्णी का जन्म 2 दिसंबर 1988 को पूना में हुआ। वे अमेरिका के एक विश्वविद्यालय में प्रोफेसर हैं। उन्हें गणित और यात्रा बहुत पसंद है। उनको अमेरिका के विश्वविद्यालय से डाक्टरी उपाधि प्राप्त हुई। इस दौरान दुनिया में घूमने और विभिन्न संस्कृति वाले लोगों को समझने का अवसर मिला। उन्होंने अपनी रचनाओं में इन बातों को शामिल किया है।

പൂനെയിൽ 1988 ഡിസംബർ 2 നാണ് മൈത്രേയി കുൽക്കർണി ജനി ച്ചത്. ലേഖിക അമേരിക്കയിലെ ഒരു യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ പ്രൊഫസ റാണ്. അവർക്ക് കണക്കും യാത്രയും വളരെ ഇഷ്ട്ടപ്പെടുന്ന വ്യക്തി അവർക്ക് അമേരിക്കയിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ഡോക്ടറേറ്റ് ഡിഗ്രി ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ സമയത്ത് ലോകം മുഴുവൻ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കാനും, വിവിധ സംസ്കാരങ്ങൾ ഉൾക്കൊളളുന്ന ആളുകളെ മനസ്സിലാക്കാനുമുള്ള അവസരം ലഭിച്ചു. മൈത്രേയി കുൽക്കർണി തന്റെ രചനകളിൽ ഈ കാര്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

सीरिया की बेटी शब्दार्थ

मीठा अहसास – മധുരമായ അനുഭൂതി
कलियाँ – പൂമൊട്ടുകൾ
अनवरत – निरंतर, നിരന്തരം
डोल रही थीं – ഇളകുന്നുണ്ടായിരുന്നു
यूँही – यों, इसप्रकार
माथे पर बल पड़ गए – असंतोष के लक्षण प्रकट हुए, അസന്തോഷത്തിന്റെ ലക്ഷണം പ്രകടമായി
ऐन युद्ध के समय – കൃത്യം യുദ്ധത്തിന്റെ സമയത്ത്
झलक उठा था – നിഴലിച്ചിരുന്നു
तबीयत – ആരോഗ്യം, Health
आजू-बाजू – बगल में, അടുത്തുള്ള
शोर – ബഹളം
डर के साए में – ഭയത്തിന്റെ നിഴലിൽ
तय किया – തീരുമാനിച്ചു
अजनबी – അപരിചിതൻ
चींटी – ഉറുമ്പ്
बराबर – പോലെ
गरम-गरम पोहा – ചൂടുള്ള അവൽ കൊണ്ടുള്ള പലഹാരം
ख्याल रखना – ध्यान रखना, സംരക്ഷിക്കുക
इन सबके बावजूद – ഇത് കൂടാതെ
गिरते घर – ഇടിഞ്ഞ് വീഴുന്ന വീടുകൾ
जलती इमारतें – കത്തുന്ന കെട്ടിടങ്ങൾ
झूल गई – ആടിക്കൊണ്ടിരുന്നു
करीब से – അടുത്ത് നിന്ന്
बेचैन करनेवाली – व्याकुल करने वाली, വ്യാകുലപ്പെടുത്തുന്ന
मन में ही घर कर लिया था – दिल को छू लिया था, മനസ്സിനെ സ്പർശിച്ചിരുന്നു

Practicing with SCERT Kerala Syllabus 8th Standard Hindi Textbook Solutions Unit 5 Chapter 1 खुशबू रचते हैं हाथ Khushboo Rachte Hain Haath Poem Question Answer Notes Summary in Malayalam & Hindi improves language skills.

Khushboo Rachte Hain Haath Poem Class 8 Question Answer Notes Summary

SCERT Class 8 Hindi Unit 5 Chapter 1 Question Answer Kerala Syllabus खुशबू रचते हैं हाथ

Khushboo Rachte Hain Haath Poem Question Answer

विश्लेषणात्मक प्रश्न :

प्रश्न 1.
‘बदबू से फटते जाते इस टोले के अंदर खुशबू रचते हैं हाथ’ – इससे कवि का तात्पर्य क्या होगा?
ദുർഗന്ധം വമിക്കുന്ന ഈ ചെറിയ കോള നിയിൽ സുഗന്ധം പരത്തുന്ന കൈകൾ’ – ഇതിലൂടെ കവി എന്താണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്?
उत्तर:
इस कविता में कवि ने अगरबत्ती बनाने वालों के बारे में बताया है। ये लोग खुशबू से कोसों दूर हैं। अगरबत्ती का कारखाना अकसर किसी तंग गली में, घरों और सड़कों के किनारे गंदे पानी के बहाव के लिए बनाए गए रास्ता के पार और बदबूदार कूड़े के ढ़ेर के समीप होता है। ऐसे स्थानों पर कई कारीगर अपने हाथों से अगरबत्ती को बनाते हैं।
ഈ കവിതയിൽ കവി ചന്ദനത്തിരി ഉണ്ടാ ക്കുന്നവരെക്കുറിച്ചാണ് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. ഇവർ സുഗന്ധത്തിൽ നിന്നും ഒരുപാട് അകലെയാണ്. ഏതെങ്കിലും ഇടുങ്ങിയ തെരുവിലോ, മലിന ജലം ഒഴുക്കുന്ന ഓട കൾക്കപ്പുറത്തോ, ദുർഗന്ധം വമിക്കുന്ന മാലിന്യക്കൂമ്പാരങ്ങളുടെ അടുത്തോ ആണ് സാധാരണ ചന്ദനത്തിരി ഫാക്ടറികൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇത്രയും വൃത്തിഹീനമായ സ്ഥല ങ്ങളിലാണ് തൊഴിലാളികൾ തങ്ങളുടെ കൈ കൾ കൊണ്ട് ചന്ദനത്തിരി നിർമ്മിക്കുന്നത്.

प्रश्न 2.
खुशबू रचते हैं हाथ। – यहाँ ‘खुशबू रचना’ से क्या-क्या समझ सकते हैं?
സുഗന്ധം നിർമ്മിക്കുന്ന കൈകൾ ഇവി – ടെ സുഗന്ധം നിർമ്മിക്കുന്ന എന്നതിലൂടെ എന്തൊക്കെ മനസ്സിലാക്കാം?
उत्तर:
कवि का कहना है कि गंदगी में जीवन बितानेवाले लोगों के हाथ खुशबूदार पदार्थों की रचना करते हैं। ये लोग स्वयं विषम परिस्थितियों में अपना जीवन बिताते हैं। परंतु दूसरों का जीवन खुशहाल बनाते हैं। कवि यह भी कहना चाहता है कि हमें उनकी दशा सुधारने की बात सोचनी चाहिए।
കവി പറയുന്നത് മാലിന്യത്തിൽ ജീവിക്കുന്ന ആളുകളുടെ കൈകളാണ് സുഗന്ധപൂർ ണമായ പദാർത്ഥങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നത് എന്നാണ്. ഈ ആളുകൾ സ്വയം വിഷമ പരി സ്ഥിതിയിൽ ജീവിക്കുന്നവരാണ്. പക്ഷേ മറ്റുള്ളവരുടെ ജീവിതം സന്തോഷപൂർണമാ ക്കി തീർക്കുന്നു. നാം അവരുടെ അവസ്ഥ യിൽ മാറ്റം വരുത്താൻ ശ്രമിക്കണം.

प्रश्न 1.
आगे…
खुशबू रचते हाथों वाला मुहल्ला कहाँ-कहाँ बसता है?
•
•
•
उत्तर:
• गलियों के बीच
• नालों के पार
• कूड़े-करकट के ढेरों के बाद
• बदबू से फटते टोले के अंदर

खुशबू रचने वाले हाथ की विशेषताएँ क्या-क्या हैं?
•
•
•
उत्तर:
• उभरी नसों वाले हाथ
• घिसे नाखूनों वाले हाथ
• पीपल के पत्ते से नए-नए हाथ
• जुही की डाल से खुशबूदार हाथ
• गंदे कटे-पिटे हाथ
• जख्म से फटे हुए हाथ

प्रश्न 2.
पढ़ें और लिखें…
दुनिया की सारी गंदगी के बीच
दुनिया की सारी खुशबू
रचते हैं रहते हैं हाथ
– इन पंक्तियों पर विचार करें।
उत्तर:
कवि ने इन पंक्तियों में खुशबू बनाने वाले मज़दूरों के बारे में बताया है। ये मज़दूर दुनिया की सारी गंदगी के बीच रहने को विवश हैं। ऐसे गंदे स्थानों पर रहकर वे सारी दुनिया में सुगंध फैलाते हैं। ये मज़दूर गंदी जगहों पर रहकर गंदे हाथों से काम करके दुनिया को खुशी और सुगंध बाँट रहे हैं।

‘यहीं इस गली में बनती हैं
मुल्क की मशहूर अगरबत्तियाँ’
– इन पंक्तियों का आशय क्या है?
उत्तर:
इस कविता में कवि ने उन खुशबूदार अगरबत्ती बनाने वालों के बारे में बताया है। अगरबत्ती का इस्तेमाल लगभग हर व्यक्ति करता है। इसकी खुशबू के कारण लोग इसे प्रतिदिन इस्तेमाल करते हैं। कवि कहता है कि इसी तंग गली में पूरे देश की प्रसिद्ध अगरबत्तियाँ बनती हैं। अगरबत्ती का कारखाना अकसर किसी तंग गली में, गंदे पानी बहाने वाले नालों के पार, बदबूदार कूड़े के पास आदि स्थानों पर होता है।

प्रश्न 3.
सोचें और लिखें, ये हाथ किन-किनके होंगे?

उत्तर:

उभरी नसों वाले हाथ	गरीबी से सूखे आदमियों के
घिसे नाखूनों वाले हाथ	कड़ी मेहनतियों के
पीपल के पत्ते से नए-नए हाथ	बच्चों के
जूही की डाल से खुशबूदार हाथ	लड़कियों के
गंदे कटे-पिटे हाथ	बड़ों के
जख्म से फटे हुए हाथ	मेहतरों के

प्रश्न 4.
मज़दूर वर्ग के लोग ही इस दुनिया को सुंदर और खुशबूदार बनाते हैं। क्या इससे आप सहमत हैं? समर्थन करें।
उत्तर:
हाँ, मैं इस कथन से पूरी तरह सहमत हूँ कि मज़दूर वर्ग के लोग ही इस दुनिया को सुंदर और खुशबूदार बनाते हैं

सड़कें, इमारतें, पुल, कारखाने, खेत, हर जगह मजदूरों की मेहनत छिपी रहती है। यदि मज़दूर न हों तो विकास की नींव ही न हो। मज़दूर वर्ग अपने पसीने से उस जीवन को आसान बनाते हैं जिसे बाकी वर्ग भोगते हैं। किसान और खेतिहर मजदूर मेहनत करके अन्न उगाते हैं, जो हर व्यक्ति की ज़रूरत है। माली फूलों की क्यारियाँ सजाते हैं, सफाई कर्मचारी शहरों को स्वच्छ और सुंदर रखते हैं। कारीगर, बुनकर, दर्जी जैसे श्रमिक समाज को रंग-बिरंगा बनाते हैं। इस प्रकार मजदूर वर्ग की मेहनत और त्याग ही समाज की असली पूंजी है।

प्रश्न 5.
कविता में प्रयुक्त शब्द ‘खुशबू’ सिर्फ खुशबू नहीं है। विचार करें और लिखें, यहाँ खुशबू और क्या-क्या हो सकती है?
उत्तर:
कविता ‘खुशबू रचते हैं हाथ’ में ‘खुशबू’ शब्द केवल सुगंध तक सीमित नहीं है, बल्कि यह एक प्रतीकात्मक शब्द है। यह खुशबू उस मज़दूर के हाथों की है जो मिट्टी से सौंदर्य गढ़ता है – यानी ईंट, मकान, मूर्ति या फसल। यह खुशबू प्यार, सेवा, अपनापन और करुणा का प्रतीक है, जो किसी के हाथों से दूसरों के जीवन में फैलती है। कभी यह खुशबू एक चित्रकार की तूलिका, एक कुम्हार की चाक, एक बुनकर की करघा (ചർക്ക) या एक लेखक की लेखनी (പേന) की तरह भी होती है। यह खुशबू उन हाथों की है जो समाज के लिए कुछ रचते हैं, जैसे त्योहारों की तैयारी, पकवान बनाना, कपड़े सीना आदि। यह खुशबू उन लोगों की है जो संघर्ष के बीच भी उम्मीदों की रचना करते हैं। ये हाथ बदलाव, न्याय और उम्मीद की खुशबू रचते हैं।

प्रश्न 6.
खुशहाल समाज के निर्माण में मज़दूर वर्ग की भूमिका’ विषय पर ‘खुशबू रचते हैं हाथ’ कविता के आधार पर लेख लिखें।

उत्तर:

‘खुशबू रचते हैं हाथ’ कविता मजदूर वर्ग के श्रम, योगदान और गरिमा को उजागर करनेवाली एक सशक्त रचना है। यह सिर्फ कविता सिर्फ श्रम की महत्ता का बयान नहीं करती, बल्कि यह भी दिखाती है कि कैसे एक श्रमिक समाज को सुंदर, समृद्ध और खुशहाल बनाने में अपनी महत्वपूर्ण भूमिका निभाता है।

कविता में ‘हाथ’ केवल शरीर का अंग नहीं, बल्कि सृजन का प्रतीक है। यही हाथ ईंट गढ़ते हैं,

चूल्हा जलाते हैं, खेतों में फसल उगाते हैं, कपड़े सिलते हैं, भवन बनाते हैं और इसीसे हमारे जीवन की बुनियादी ज़रूरतें पूरी होती हैं। मजदूर वर्ग सड़कें बनाते हैं, घरों की नींव रखते हैं, उद्योगों में उत्पादन करते हैं, खेतों में काम करते हैं। यदि उनका श्रम रुक जाए तो समाज की प्रगति भी रुक जाती है।

खुशहाल समाज के निर्माण में मजदूर वर्ग की भूमिका मौलिक और अमूल्य है। उनके श्रम का सम्मान करना, उन्हें उचित मजदूरी, स्वास्थ्य और शिक्षा देना समाज की ज़िम्मेदारी है।

‘खुशबू रचते हैं हाथ’ എന്ന കവിത തൊഴിലാളി വർഗ്ഗത്തിന്റെ അധ്വാനം, പ്രൗഢി എന്നിവ കാട്ടുന്ന ഒരു ശക്തമായ രചനയാണ്. ഈ കവിത അധ്വാനത്തിന്റെ മഹത്വത്തെക്കുറിച്ച് മാത്രമല്ല പ തിപാദിക്കുന്നത്. മറിച്ച് എങ്ങനെയാണ് തൊഴിലാളി സമൂഹത്തെ സുന്ദരവും, സമൃദ്ധവും, സന്തോഷപ്രദവുമാക്കുന്നതിൽ തൻറെ മഹത്വപൂർണമായ പങ്കാളിത്തം വഹിക്കുന്നത് എന്നതു
കൂടിയാണ്.

കവിതയിൽ കൈ എന്നത് ശരീരത്തിലെ ഒരു അവയവം മാത്രമല്ല, പകരം സൃഷ്ടിയുടെ പ്രതീക മാണ്. ഇതേ കൈകളാണ് ഇഷ്ടിക നിർമ്മിക്കുന്നത്, വീട് ഉണ്ടാക്കുന്നത്, അടുപ്പ് കത്തിക്കുന്നത്, വയലിൽ വിളവ് ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നത്, തുണി തയ്ക്കുന്നത്. ഇതിലൂടെ നമ്മുടെ അടിസ്ഥനാവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റപെടുന്നു. തൊഴിലാളി വർഗ്ഗം റോഡ് നിർമ്മിക്കുന്നു, വീടിന് തറ കെട്ടുന്നു. വ്യവസായങ്ങളിൽ ഉൽപാദനം നടത്തുന്നു, വയലിൽ പണിയെടുക്കുന്നു. അവരുടെ അധ്വാനം നിന്നുപോയാൽ സ് മഹത്തിന്റെ പുരോഗതി നിലയ്ക്കുന്നു.

സന്തോഷപ്രദമായ സമൂഹത്തിൻറെ നിർമ്മാണത്തിൽ തൊഴിയാളി വർഗ്ഗത്തിന്റെ പങ്കാളിത്തം മൗലികവും അമൂല്യവുമാണ്. അവരുടെ അധ്വാനത്തെ ആദരിക്കുകയും, അവർക്ക് ഉചിതമായ വേതനം, ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം, വിദ്യാഭ്യാസം എന്നിവ നൽകുകയും ചെയ്യുക എന്നുള്ളത് സുഹത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വമാണ്

प्रश्न 7.
अनुबद्ध कार्य
अपने इलाके के कुछ मज़दूरों और उनके कामों को सूचीबद्ध करें और कक्षा के संकलन में जोड़ें।
उत्तर:

• कविता की आस्वादन टिप्पणी लिखें।
उत्तर:
श्री अरुणकमल प्रगतिशील विचारधारा से प्रभावित कवि हैं। उन्हें अंग्रेज़ी एवं हिंदी भाषा पर समान रूप से अधिकार प्राप्त था। 1997 में उन्हें साहित्य अकादमी पुरस्कार प्राप्त हुआ। ‘नए इलाके में’ नामक कविता संग्रह की दूसरी कविता है ‘खुशबू रचते हैं हाथ’ । गंदे इलाकों में रहकर अगरबत्तियाँ बनाने वाले श्रमिक वर्गों के बारे में कवि यहाँ बताया है।

जहाँ हाथ से खुशबूदार अगरबत्तियाँ बनाई जाती हैं ऐसे लघु उद्योग वालों का स्थान प्रायः गली, नालों के किनारे कूड़े के ढेरों के बगल में स्थित होते हैं। इस उद्योग में काम करनेवाले बूढ़े, जवान, बच्चे एवं नवयुवतियाँ भी होती हैं। ये लोग प्रायः गंदे दिखते हैं। लेकिन वे अपने हाथों में खुशबूदार विविध प्रकार की अगरबत्तियों का निर्माण करते हैं!

प्रस्तुत कविता में कवि ने अगरबत्तियाँ बनानेवाले श्रमिकों के जीवन एवं उनके स्थल की दुर्दशा का चित्रण किया है। मजदूर वर्ग गरीबी एवं दयनीय स्थिति में जीने के लिए मज़बूर है।

ശ്രീ അരുൺ കമൽ പുരോഗമന വിചാരധാ രയാൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെട്ട കവിയാണ്. അദ്ദേ ഹം ഇംഗ്ലീഷിലും ഹിന്ദിയിലും സമാനമായി

രചനകൾ നിർമിക്കുന്നയാളാണ്. 1997 ൽ അദ്ദേഹത്തിന് സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ് ക്കാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ‘नए इलाके में’ എന്ന കവിതാസംഗ്രഹത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ കവിത യാണ് ‘खुशबू रचते हैं हाथ’ മലിനമായ പദേശത്ത് താമസിച്ച് ചന്ദനത്തിരികൾ നിർമ്മി ക്കുന്ന തൊഴിലാളി വർഗ്ഗത്തെക്കുറിച്ചാണ് കവി ഇവിടെ പ്രതിപാദിച്ചിരിക്കുന്നത്.

കൈകൾ കൊണ്ട് സുഗന്ധമുള്ള ചന്ദനത്തി രികൾ നിർമ്മിക്കുന്നവരുടെ സ്ഥലം മിക്ക വാറും തെരുവുകളിലും, ഓടയുടെ തീരത്തും, മാലിന്യക്കൂമ്പാരങ്ങളുടെ സമീപത്തും മറ്റും ആണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വൃദ്ധർമാരും, യുവാക്കളും, കുട്ടികളും, യുവതികളും ഒക്കെ ഈ വ്യവസായത്തിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നവ രാണ്. ഇവരെ പൊതുവെ മലിനമായിട്ടാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. പക്ഷേ അവർ തങ്ങളുടെ കൈകൾ കൊണ്ട് സുഗന്ധമുള്ള വിവിധതര ത്തിലുള്ള ചന്ദനത്തിരികൾ നിർമ്മിക്കുന്നു.

ഈ കവിതയിൽ കവി ചന്ദന ത്തിരികൾ നിർമ്മിക്കുന്ന തൊഴിലാളികളു ടെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചും, അവരുടെ വാസ സ്ഥലത്തിന്റെ ദുരവസ്ഥയെക്കുറിച്ചും ആണ് ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഈ തൊഴിലാളി കൾ ദാരിദ്ര്യത്തിലും ദയനീയ അവസ്ഥയിലും ജീവിക്കാൻ വിധിക്കപ്പെട്ടവരാണ്.

खुशबू रचते हैं हाथ निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर एक शब्द या वाक्य में लिखें :

प्रश्न 1.
‘खुशबू रचते हैं हाथ’ कविता किसकी रचना है?
उत्तर:
अरुण कमल।

प्रश्न 2.
कवि का ‘खुशबू रचते हैं हाथ’ से क्या अभिप्राय है?
उत्तर:
अगरबत्ती बनाने वाले हाथों से

प्रश्न 3.
अगरबत्ती का कारखाना अक्सर कहाँ होता है?
उत्तर:
किसी तंग गली में, घरों और नालों के पार, कूड़े- करकट के ढेर के समीप, बदबू से फटते टोले के अंदर।

प्रश्न 4.
अगरबत्ती बनानेवाले कारीगरों के हाथ कैसे होते हैं?
उत्तर:
उभरी नसों वाले हाथ घिसे नाखूनों वाले हाथ, पीपल के पत्ते से नए-नए हाथ, जूही की डाल से खुशबूदार हाथ, गंदे कटे-पिटे हाथ, जख्म से फटे हुए हाथ।

प्रश्न 5.
कवि के अनुसार तंग गलियों में कितनी अगरबत्तियाँ बनती हैं?
उत्तर:
पूरे देश की अगरबत्तियाँ।

प्रश्न 6.
गंदे मुहल्ले के गंदे लोग किसकी खुशबू वाली अगरबत्तियाँ बनाते हैं?
उत्तर:
केवड़ा, गुलाब, खस और रातरानी अगरबत्तियाँ।

प्रश्न 7.
‘खुशबू रचते हैं हाथ’ नामक कविता में कवि किसकी बात कर रहे हैं?
उत्तर:
खुशबू वाली अगरबत्तियाँ बनाने वाले गंदे (गरीब) लोगों के बारे में।

प्रश्न 8.
‘उभरी नसों वाले हाथ’
‘घिसे नाखूनों वाले हाथ’ कविता में यह किसके लिए कहा है?
उत्तर:
अगरबत्तियाँ बनाने वालों के लिए।

प्रश्न 9.
केवड़ा, गुलाब, खस और रातरानी अगरबत्तियाँ कौन बनाता है?
उत्तर:
गरीब लोग।

प्रश्न 10.
पीपल के पत्तों से किन हाथों की तुलना की गई है?
उत्तर:
बच्चों के हाथों की।

प्रश्न 11.
नवयुवतियों के मेहनतकश हाथ कैसे होते हैं?
उत्तर:
जूही के डाल से खुशबूदार।

प्रश्न 12.
मेहनत करनेवाले हाथ कैसे होते हैं?
उत्तर:
कटे-पिटे व जख्मों से फटे।

प्रश्न 13.
कविता में कितनी तरह के हाथों की चर्चा की गई है?
उत्तर:
छह

प्रश्न 14.
‘खुशबू’ तथा ‘मशहूर’ के विपरीतार्थक शब्द क्या है?
उत्तर:
दुर्गंध, गुमनाम।

Khushboo Rachte Hain Haath Poem Summary in Malayalam

खुशबू रचते हैं हाथ Summary in Malayalam

पाठ का सारांश :
(कई गलियों के बीच …………………… खुशबू रचते हैं हाथ) [Textbook page no. 80]

श्री अरुण कमल हिंदी कविता के महान कवियों में से एक माने जाते हैं। उनकी कविताओं में जीवन, संघर्ष और समाज की सच्चाइयों को उजागर किया जाता है। उनकी एक प्रमुख कविता है ‘खुशबू रचते हैं हाथ’।

कवि कहते हैं कि अगरबत्ती का कारखाना अकसर किसी तंग गली में, घरों और सड़कों के किनारे गंदे पानी बहाने के लिए बनाए नालों के पार, और बदबूदार कूड़े के ढेर के समीप होता है। बदबू से फटते ऐसे स्थानों पर कई कारीगर अपने हाथों से अगरबत्ती को बनाते हैं। |

ശ്രീ അരുൺ കമൽ ഹിന്ദി കവിതാശാഖയിലെ മഹാൻ കവികളിൽ ഒരാളായി അറിയപ്പെടുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കവിതകളിൽ ജീവിത സംഘർഷങ്ങളും, സമൂഹത്തിലെ സത്യങ്ങളും ആണ് കാണാൻ സാധിക്കുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരു പ്രസിദ്ധമായ കവിതയാണ് खुशबू रचते हैं हाथ’.

കവി പറയുന്നത് എന്തെന്നാൽ ഏതെങ്കിലും ഇടുങ്ങിയ തെരുവിലോ, മലിനജലം ഒഴുക്കുന്ന ഓടയ്ക്കപ്പുറത്തോ, ദുർഗന്ധം വമിക്കുന്ന മാലിന്യക്കൂമ്പാരങ്ങളുടെ അടുത്തോ ആണ് സാധാരണ ചന്ദനത്തിരി ഫാക്ടറികൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് എന്നാണ്. ദുർഗന്ധം വമിക്കുന്ന ഇങ്ങനെ യുള്ള സ്ഥലങ്ങളിലാണ് തൊഴിലാളികൾ തങ്ങളുടെ കൈകൾ കൊണ്ട് ചന്ദനത്തിരി നിർമ്മിക്കുന്നത്.

(उभरी नसों वाले हाथ ………………… खुशबू रचते हैं हाथ) ………………… [Textbook page no. 81]

कवि कहता है कि अगरबत्ती बनाने वाले कारीगरों के हाथ तरह-तरह के होते हैं। किसी के हाथों में उभरी हुई नसें होती है। किसी के हाथों के नाखून घिसे हुए होते हैं। कुछ बच्चे भी काम करते हैं जिनके हाथ पीपल के नए पत्तों की तरह कोमल होते हैं। कुछ कम उम्र की लड़कियाँ भी होती हैं जिनके हाथ जूही के फूल की डाल की तरह खुशबूदार होते हैं। कुछ कारीगरों के हाथ गंदे, कटे-पिटे और चोट के कारण फटे हुए भी होते हैं। कवि कहता है कि दूसरों के लिए खुशबू बनानेवाले खुद न जाने कितनी और कैसी तकलीफों का सामना करते हैं।

കവി പറയുന്നത് ചന്ദനത്തിരികൾ നിർമ്മിക്കുന്നവരുടെ കൈകൾ പലതരത്തിലുള്ളവയാണ് എന്നാ ണ്. ചിലരുടെ കൈകളിൽ ഉയർന്നു പൊങ്ങിയ നാഡി ഞരമ്പുകൾ കാണാം. ചിലരുടെ കൈകള ടെ നഖങ്ങൾ തേഞ്ഞു പോയിരിക്കുന്നു. അരയാലിന്റെ പുതിയ ഇലകൾ പോലെ കോമളമായ കെ കളുള്ള കുട്ടികളും ഈ ജോലി ചെയ്യുന്നു. യുവതികളായ സ്ത്രീകളും ജോലിയിൽ ഏർപ്പെടുന്നു. ഇവരുടെ കൈകൾ മുല്ലപ്പൂവിന്റെ ശാഖകൾ പോലെ സുഗന്ധമുള്ളവയാണ്. ചില തൊഴിലാളി കളുടെ കൈകൾ മലിനവും, മുറിവുകൾ കാരണം മുറിഞ്ഞതും ആണ്. മറ്റുള്ളവർക്ക് വേണ്ടി സുഗന്ധം നിർമ്മിക്കുന്ന ഇവർ സ്വയം എന്തൊക്കെ കഷ്ടപ്പാടുകളാണ് അഭിമുഖീകരിക്കുന്നത്.

(यहीं इसी गली में बनती हैं ……………….. खुशबू रचते हैं हाथ) [Textbook page no. 81]

कवि कहता है कि इसी तंग गली में पूरे देश की प्रसिद्ध अगरबत्तियाँ बनती हैं। उस गंदे मुहल्ले के गंदे लोग (गरीब लोग) ही केवड़ा, गुलाब, खस और रातरानी की खुशबू वाली अगरबत्तियाँ बनाते हैं। यह एक विडंबना है कि दुनिया की सारी खुशबू उन गलियों में बनती है जहाँ दुनिया भर की गंदगी समाई होती है। |

കവി പറയുന്നത് ഈ ഇടുങ്ങിയ തെരുവിലാണ്, രാജ്യം മുഴുവനും പ്രസിദ്ധമായ ചന്ദനത്തിരികൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത്. മലിനമായ കോളനിയിലെ മലിനമായ ആളുകളാണ് (ദരിദ്രർ) കൈത പ്പൂവ്, റോസാപ്പൂവ്, രാമച്ചം, നിശാഗന്ധി എന്നിവയുടെ സുഗന്ധമുള്ള ചന്ദനത്തിരികൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത്. ലോകത്തിലെ എല്ലാ വൃത്തിഹീനമായ തെരുവുകളിലാണ്, ലോകത്തിലെ മുഴുവൻ സുഗന്ധങ്ങളും നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത് എന്നത് വിരോധാഭാസം തന്നെയാണ്.

खुशबू रचते हैं हाथ Poem कवि परिचय

कविता (अरुण कमल)
अरुण कमल

अरुण कमल का जन्म 15 फरवरी 1954 को बिहार में हुआ। वे हिंदी के साहित्य के समकालीन कवि हैं जो प्रगतिशील विचारधारा से संपन्न हैं। उनका वास्तविक नाम अरुण कुमार है। उनका पहला कविता संग्रह ‘अपनी केवल धार’ 1980 में प्रकाशित हुआ। 1989 में उनका दूसरा संग्रह ‘सबूत’ प्रकाशित हुआ और 1996 में तीसरा संग्रह ‘नए इलाके में’, जिसके लिए उन्हें साहित्य अकादमी पुरस्कार से सम्मानित किया गया। इस संग्रह की दूसरी कविता है ‘खुशबू रचते हैं हाथ’।

ബീഹാറിൽ 1954 ഫിബ്രവരി 15 നാണ് അരുൺ കമൽ ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹം പുരോഗമന ചിന്തയാൽ സമ്പന്നമായ ഹിന്ദി സാഹി ത്യത്തിലെ സമകാലീന കവിയാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ പേര് അരുൺ കുമാർ എന്നാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ, ആദ്യത്തെ കവിതാസംഗ്രഹമായ ‘अपनी केवल धार’ 1980 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ രണ്ടാമത്തെ കവിതാസംഗ്രഹമായ ‘सबूत’ 1989 ലും മൂന്നാമത്തെ സംഗ്രഹമായ ‘नए इलाके में 1996 ലും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.’नए इलाके में’ എന്ന കവിതാ സംഗ്രഹത്തിന് സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്ക്കാരം ലഭിച്ചു. ഈ കവിതാ സംഗ്രഹത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ കവിതയാണ് ‘खुशबू रचते हैं हाथ’.

खुशबू रचते हैं हाथ शब्दार्थ

मदद लें :
गली – തെരുവ്, Street, तंग रास्ता
कई – ധാരാളം
नाला – ഓവുചാൽ, घरों और सड़कों के किनारे गंदा पानी बहने का मार्ग।
पार – മറുവശത്ത്
कूड़ा करकट – മാലിന്യം, कचरा,
ढेर – കൂമ്പാരം, heap
के बाद – ശേഷം
बदबू – ദുർഗന്ധം
फटते जाते – ദുർഗന്ധം വമിക്കുന്ന
टोले के अंदर – छोटी बस्ती के भीतर, ചെറിയ കോളനിയുടെ ഉള്ളിൽ
खुशबू – സുഗന്ധം
रचते हैं – ഉണ്ടാക്കുന്നു, बनाते हैं।
हाथ – കൈ
उभरी – प्रकट हुई, പ്രകടമായി
नस – നാഡി, Nerve
घिसे नाखूनों – തേഞ്ഞ നഖങ്ങൾ, worn out nails
पीपल – അരയാൽ വൃക്ഷം
पत्ते – ഇലകൾ
नए-नए हाथ – പുതിയ പുതിയ കൈകൾ
जूही की डाल – മുല്ലയുടെ ശാഖ
खुशबूदार – സുഗന്ധമുള്ള
गंदे – മലിനമായ
कटे-पिटे – മുറിവേറ്റ
जख्म से फटे – മുറിവ് കാരണം പൊട്ടിയ
मुल्क – പ്രദേശം
मशहूर – പ്രസിദ്ധമായ
अगरबत्तियाँ – ചന്ദനത്തിരികൾ
मुहल्ला – കോളനി
केवड़ा – കൈതപ്പൂവ് (Screwpine flower)
गुलाब – റോസാപ്പൂവ്
खस – രാമച്ചം(Khus roots)
रातरानी – നിശാഗന്ധി
गंदगी – മാലിന്യം

Practicing with SCERT Kerala Syllabus 8th Standard Hindi Textbook Solutions Unit 4 Chapter 2 चौक Chowk Hindi Poem Question Answer Notes Summary in Malayalam & Hindi improves language skills.

Chowk Hindi Poem Class 8 Question Answer Notes Summary

SCERT Class 8 Hindi Unit 4 Chapter 2 Question Answer Kerala Syllabus चौक

Chowk Hindi Poem Question Answer

विश्लेषणात्मक प्रश्न :

प्रश्न 1.
‘बड़े शहर के बेतरतीब चौक’ – कवि ने ऐसा क्यों कहा होगा?
‘വലിയ നഗരത്തിലെ നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത നാൽക്കവല’ കവി എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞത്?
उत्तर:
कवि ने इस पंक्ति से बड़े शहरों की अव्यवस्था, भीड़-भाड़ और अमानवीयता को व्यक्त किया है। यहाँ लोग तो बहुत हैं, पर आपसी जुड़ाव या अपनापन नहीं। यहाँ सामाजिक और मानवीय मूल्यों की कमी महसूस होती है।

പ്രസ്തുത വരിയിലൂടെ കവി നഗരങ്ങളുടെ അച്ചടക്കമില്ലായ്മ, തിരക്ക്, മനുഷ്യത്വമില്ലാ എന്നിവ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഇവിടെ ആളുകൾ ധാരാളം ഉണ്ട്. പക്ഷെ പരസ് പര ബന്ധം അഥവാ സ്വന്തമെന്ന ഭാവം ഇല്ല. ഇവിടെ സാമൂഹിക, മാനുഷിക മൂല്യങ്ങളുടെ കുറവ് അനുഭവപ്പെടുന്നു.

प्रश्न 2.
‘बीस बरसों के अखबार के पीछे छोड़ आया था’ – इस कथन का तात्पर्य क्या है?
‘ഇരുപത് വർഷത്തെ വർത്തമാന പത്രങ്ങ ളുടെ പിറകിൽ ഉപേക്ഷിച്ചു വന്നതാണ് . ഈ പ്രസ്താവന കൊണ്ട് എന്താണ് അർത്ഥ മാക്കുന്നത്?
उत्तर:
इस कथन का तात्पर्य है कि व्यक्ति ने अपने जीवन के पिछले बीस वर्षों की स्मृतियों, घटनाओं, अनुभवों या चिंताओं को पीछे छोड़ दिया है।

ये बीते हुए अखबारों की तरह अप्रासंगिक हो गए हैं। यहाँ ‘अखबार’ अब महत्व न रखनेवाला बीत चुकी बातों का प्रतीक है। पुराने जीवन से यह व्यक्ति मानसिक या भावनात्मक दूरी बना लेता है।

തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ ഇരുപത് വർഷത്തെ ഓർമ്മകളും, സംഭവങ്ങളും, അനുഭവങ്ങളും ചിന്തകളും പിറകിൽ ഉപേക്ഷിച്ചിരിക്കുക യാണ്.

ഇവ കഴിഞ്ഞുപോയ വർത്തമാന പ്രത ങ്ങളെപ്പോലെ പ്രധാന്യമില്ലാത്തവയാണ്. ‘अखबार’ എന്നത് കഴിഞ്ഞുപോയ കാര്യ ങ്ങളുടെ പ്രതീകമാണ്. ഈ വ്യക്തി പഴയ ജീവിതത്തിൽ നിന്നും മാനസികമായ, ഭാവ നാപരമായ ദൂരം ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

प्रश्न 1.
आगे…
सही मिलान करें।

इंतज़ार करना	सौंप देना
हवाले करना	प्रवेश करना
दाखिला लेना	उपेक्षित करना
छोड़ आना	प्रतीक्षा करना

उत्तर:

इंतज़ार करना	प्रतीक्षा करना
हवाले करना	सौंप देना
दाखिला लेना	प्रवेश करना
छोड़ आना	उपेक्षित करना

प्रश्न 2.
समान आशय वाली पंक्तियाँ चुनकर लिखें।
* उन महिलाओं ने मुझे कठिनाइयों को पार करने में मदद दी।
* छोटे शहर के स्कूल में मेरी भर्ती हुई।
* अस्त-व्यस्त चौराहों को पार करते समय मुझे उन स्त्रियों की याद आती है।
* स्त्रियों ने मुझे प्रतीक्षा करना सिखाया।
उत्तर:
* उन महिलाओं ने मुझे कठिनाइयों को पार करने में मदद दी।
उन स्त्रियों का वैभव मेरे साथ रहा
जिन्होंने मुझे चौक पार करना सिखाया

* छोटे शहर के स्कूल में मेरी भर्ती हुई।
कस्बे के स्कूल में
मैंने पहली बार दाखिला लिया था

* अस्त-व्यस्त चौराहों को पार करते समय मुझे उन स्त्रियों की याद आती है।
जब कभी मैं किसी बड़े शहर के
बेतरतीब चौक से गुज़रता हूँ
उन स्त्रियों की याद आती है

* स्त्रियों ने मुझे प्रतीक्षा करना सिखाया।
उन्होंने मुझे इंतज़ार करना सिखाया

प्रश्न 3.
इन प्रसंगों के चित्र खींचें, शीर्षक दें और प्रदर्शनी चलाएँ।
उत्तर:
बच्चे को चौक पार करने में सहारा देने वाली स्त्रियों।
(കുട്ടിയെ നാൽക്കവല മുറിച്ചുകടക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന സ്ത്രീകൾ)

बच्चे को स्त्रियों के हवाले करने वाली माँ।
(കുട്ടിയെ സ്ത്രീകളുടെ കൈയിൽ ഏൽപ്പി ക്കുന്ന അമ്മ)

अकेले फाटक पार करते हुए स्कूल पहुँचने वाला बच्चा।
(തനിച്ച് ഗേറ്റ് കടന്ന് സ്കൂളിലെത്തുന്ന കുട്ടി)

दोस्तों के साथ सड़क पार करके स्कूल जाने वाला बच्चा।
(കൂട്ടുകാരുടെ കൂടെ റോഡ് മുറിച്ച് കടന്ന് സ്കൂളിൽ പോകുന്ന കുട്ടി)

प्रश्न 4.
कविता का आशय लिखें।
उत्तर:
श्री आलोक धन्वा आधुनिक कवियों में प्रमुख है। ‘दुनिया रोज़ बनती है’ (1998) उनका कविता संग्रह है। ‘चौक’ इस संग्रह की कविता है। प्रस्तुत कविता के माध्यम से कवि अपने स्कूली दिनों को याद करते हैं।

कवि उन स्त्रियों को याद करते हैं, जिन्होंने उन्हें बचपन में चौक पार करना सिखाया था। वे काम पर जाते वक्त कवि को भी साथ लेती थी। स्कूल उन स्त्रियों के रास्ते में था। जब कस्बे के स्कूल में प्रवेश पाया तो खुद ही जाने लगा। कई लड़के दोस्त बनें तो उनके साथ स्कूल जाने लगे।

वर्षो बाद भी किसी बड़े शहर की चौक पार करते तो उन स्त्रियों की याद कवि के मन में आती है।

‘चौक’ के माध्यम से समाज के बदले हुए मूल्यों, अन्याय, असमानता और संवेदन हीनता पर सवाल उठाती है। आजकल यह चौक केवल एक व्यावसायिक और राजनीतिक केंद्र बन गया है। आम आदमी की ज़िंदगी, संघर्ष और संवेदनाएँ गुम हो चुकी हैं। यह कविता कवि के आत्म मंथन, स्मृतियों की वापसी और अपने अतीत से फिर से जुड़ने की इच्छा को दर्शाती है।

ശ്രീ ആലോക് ധന്യ ആധുനിക ഹിന്ദി കവി കളിൽ പ്രമുഖനാണ്. ‘दुनिया रोज़ बनती है’ (1998) അദ്ദേഹത്തിന്റെ കവിതാ സംഗ്രഹ മാണ്. ‘चौक’ ഈ സംഗ്രഹത്തിലെ കവിത യാണ്. പ്രസ്തുത കവിതയിലൂടെ കവി തന്റെ സ്കൂൾ ദിനങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഓർക്കുകയാണ്.

ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ നാൽക്കവല മുറിച്ച് കടക്കാൻ പഠിപ്പിച്ച സ്ത്രീകളെ കുറിച്ച് കവി ഓർക്കുകയാണ്. അവർ ജോലിക്ക് പോകുന്ന സമയത്ത് കവിയെയും കൂടെ കൂട്ടാറുണ്ടായിരുന്നു. സ്ത്രീകൾ പോകുന്ന വഴിയിലാണ് സ്കൂൾ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നത്. പിന്നീട് ചെറിയ പട്ടണത്തിലെ സ്കൂളിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ തനിച്ച് പോകാൻ തുടങ്ങി. കുറച്ച് കൂടി വലുതായപ്പോൾ, സുഹൃ ത്തുക്കളെ കിട്ടിയപ്പോൾ അവരുടെ കൂടെ യായി സ്കൂൾ യാത്ര. വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം ഇപ്പോഴും ഏതെങ്കിലും പട്ടണത്തിലെ ഒരു തിരക്കുപിടിച്ച നാൽക്കവല മുറിച്ച് കടക്കു മ്പോൾ ആ സ്ത്രീകളെ കുറിച്ച് ഓർക്കുന്നു.

‘നാൽക്കവല’ എന്നതിലൂടെ സമൂഹത്തിലെ മാറ്റം വന്ന മൂല്യബോധങ്ങൾ, അന്യായം, സമത്വമില്ലായ്മ, വികാരശൂന്യത എന്നിവയെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. ഇന്നത്തെ കാലത്ത് ‘നാൽക്കവല എന്നത് വ്യവസായികളുടെ യും, രാഷ്ട്രീയക്കാരുടെയും കേന്ദ്രമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. സാധാരണക്കാരുടെ ജീവിതം, സംഘർഷം, വികാരങ്ങൾ എന്നിവ ഇവിടെ നിശ്ശബ്ദമായിരിക്കുകയാണ്. ഈ കവിത കവിയുടെ ആഴത്തിലുള്ള ചിന്ത, ഓർമ്മകളുടെ തിരിച്ചുവരവ്, പഴയകാലത്തെ വീണ്ടും ബന്ധിപ്പിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം എന്നിവയാണ് വെളിപ്പെടുത്തുന്നത്.

अनुबद्ध कार्य

प्रश्न 1.
स्कूली स्मृतियों पर लिखी गई कविताएँ / कहानियाँ संकलित करें।

उत्तर:
1) बचपन का स्कूल

छोटे-छोटे बैग थे, छोटी-छोटी बातें
संग में चलते थे हम, जैसे हों सौगातें
न कोई चिंता, न कोई डर
हर दिन लगता था खुशियों का घर।

मैडम की डाँट भी प्यारी लगती थी,
होमवर्क की याद सबको लगती थी।
टिफिन की घंटी बजते ही,
दोस्त की मीठी सौगात मिलती थी।

2) विदाई के आँसू

अब नहीं बजती वह घंटी,
नही दौड़ने है क्लास में जल्दी।
छूट गए वो प्यारे दिन,
जहाँ बस हँसी थी, न कोई गम।

दोस्तों की वो बातें, वो लड़ना-झगड़ना,
फिर भी एक-दूजे के लिए सबकुछ कर जाना।
आँखों में अब हैं यादें बस,
स्कूल छोड़ आए, पर वो दिन में हैं बस।

3) मास्टरजी की छड़ी

कड़क आवाज़, सफ़ेद बाल,
मास्टरजी थे स्कूल की ढाल।
कभी डाँटते, कभी हँसते,
ज्ञान के दीपक हमेशा जलाते।

उनकी छड़ी में जादू था,
डर से नहीं, सम्मान से बाँधू था।
आज जब पीछे मुड़कर देखते हैं,
वो डाँट भी अब प्यार सी लगती है।

4) फिर से जी लूँ वो दिन

काश फिर से जी पाता वो दिन
जहाँ न थी कोई चिंता, न कोई गम।
चॉक और डस्टर की लड़ाई,
दोस्तों के संग वो मस्त लड़ाई।

पढ़ाई कम, शरारत ज़्यादा,
हर बात में मिलती थी आज़ादी सादा।
एक बार फिर मिल जाए मौका,
स्कूल की चौखट चूम लूँ रोका।

प्रश्न 2.
कुछ सड़क चिह्नों को पहचानें।

लिखें, ये चिह्न किसकी सूचना देते हैं।

उत्तर:

चौक निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर एक शब्द या वाक्य में लिखें :

प्रश्न 1.
‘चौक’ नामक कविता किसने लिखी है?
उत्तर:
आलोक धन्वा

प्रश्न 2.
कवि को किसने चौक पार करना सिखाया?
उत्तर:
मोहल्ले की स्त्रियाँ।

प्रश्न 3.
मोहल्ले की स्त्रियाँ हर दिन कहाँ जाती थीं?
उत्तर:
वे काम पर जाती थीं।

प्रश्न 4.
कवि का स्कूल कहाँ पड़ता था ?
उत्तर:
स्त्रियों के रास्ते में।

प्रश्न 5.
किसने मुझे स्त्रियों के हवाले कर देती थी?
उत्तर:
माँ

प्रश्न 6.
छुट्टी होने पर मैं किनका इंतज़ार करता था?
उत्तर:
स्त्रियों का।

प्रश्न 7.
स्त्रियों ने कवि को क्या सिखाया?
उत्तर:
इंतज़ार करना

प्रश्न 8.
मैंने पहली बार कहाँ दाखिला लिया था?
उत्तर:
कस्बे के स्कूल में।

प्रश्न 9.
कुछ दिनों बाद कवि कैसे स्कूल जाने लगा?
उत्तर:
खुद ही

प्रश्न 10.
दोस्तों के साथ कवि कैसे स्कूल आने-जाने लगा?
उत्तर:
कई दूसरे रास्तों से

प्रश्न 11.
कई दशकों के बाद भी कवि को किसकी याद आती है?
उत्तर:
स्त्रियों की

प्रश्न 12.
शहर का चौक कैसा है?
उत्तर:
बेतरतीब

प्रश्न 13.
कवि अपना दायाँ हाथ किसकी ओर बढ़ा देता है?
उत्तर:
स्त्रियों की ओर

प्रश्न 14.
कवि अपने बाएँ हाथ से क्या करता है?
उत्तर:
स्लेट को संभालता है।

प्रश्न 15.
कवि स्लेट को कहाँ छोड़ आया था ?
उत्तर:
बीस बरसों के अखबार के पीछे।

Chowk Hindi Poem Summary in Malayalam

चौक Summary in Malayalam

पाठ का सारांश :
(उन स्त्रियों का ……………………… करना सिखाया) [Textbook page no. 74]

श्री आलोक धन्वा हिंदी के जाने माने कवियों में से एक हैं। उनकी कविता संग्रह ‘दुनिया रोज़ बनती है’ 1998 में प्रकाशित हुई। ‘चौक’ इस संग्रह की कविता है। प्रस्तुत पंक्तियाँ ‘चौक’ नामक कविता से ली गई है।

कवि अपने पुराने दिनों को याद करते हैं। वे कहते हैं कि उन स्त्रियों का महत्व मेरे जीवन पर पड़ा था, जिन्होंने मुझे चौक पार करना सिखाया था। वे स्त्रियाँ उनके मोहल्ले की थीं। वे हर सुबह काम पर जाती थीं। उनके जाने के रास्ते में कवि का स्कूल पड़ा था। कवि की माँ उसे उन स्त्रियों के हवाले कर देती थी। छुट्टी होने पर भी कवि उनका इंतज़ार करता था। क्योंकि उन्होंने कवि को इंतज़ार करना सिखाया था।

यहाँ कवि के प्रति स्त्रियों का प्यार भरा व्यवहार दर्शाता है। गाँव की चौक ऐसी जगह कि जहाँ कई मानवीय मूल्यों का मेल होता है । इंतज़ार करना सिखाने का तात्पर्य है कि दूसरों के प्रति अपनापन दिखाना। |

ശ്രീ ആലോക് ധനം ഹിന്ദി സാഹിത്യത്തിലെ അറിയപ്പെടുന്ന കവികളിൽ ഒരാളാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കവിതാസംഗ്രഹമായ ‘दुनिया रोज़ बनती है’ 1998 ലാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. ‘चौक’ എന്ന കവിത ഈ സംഗ്രഹത്തിലുള്ളതാണ്. പ്രസ്തുത വരികൾ ‘चौक’ എന്ന കവിതയിൽ നിന്നും എടുത്തിട്ടുള്ളതാണ്.

കവി തന്റെ പഴയകാലത്തെ ഓർമ്മിക്കുകയാണ്. നാൽക്കവല തന്നെ കടന്നുവെയ്ക്കാൻ പഠിപ്പിച്ച ആ സ്ത്രീകളുടെ മഹത്വം തന്റെ ജീവിതത്തിൽ പതിഞ്ഞിട്ടുണ്ടെന്ന് കവി പറയുന്നു. ആ സ്ത്രീ കൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ തെരുവിൽ കോളനിയിൽ തന്നെ താമസിക്കുന്നവരായിരുന്നു. അവർ എല്ലാ ദിവസവും ജോലിക്ക് പോകുമായിരുന്നു. അവർ പോകുന്ന വഴിയിലായിരുന്നു കവിയുടെ സ്കൂൾ. അതിനാൽ അമ്മ അദ്ദേഹത്തെ ആ സ്ത്രീകളെയാണ് ഏൽപ്പിച്ചിരുന്നത്. അവധിയാണെങ്കിലും കവി അവരെ കാത്തിരിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. എന്തുകൊണ്ടെന്നാൽ ആ സ്ത്രീകൾ കവിയെ കാത്തിരിക്കാൻ പഠിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടായിരുന്നു.

ഇവിടെ കവിയോടുള്ള സ്ത്രീകളുടെ സ്നേഹപൂർണ്ണമായ പെരുമാറ്റമാണ് കാണിച്ചു തരുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഗ്രാമത്തിലെ നാൽക്കവല ധാരാളം മാനവീയ മൂല്യങ്ങളുടെ ഒരു സംഗമസ്ഥാനമാണ്. മറ്റുള്ളവരോട് അടുപ്പം കാണിക്കുക എന്നതാണ് ‘പ്രതീക്ഷിക്കാൻ പഠിപ്പിക്കുന്നതി ലൂടെ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്.

(कस्बे के स्कूल ………………. आने-जाने लगे।) [Textbook page no. 75]

जब कवि कसबे के स्कूल में प्रवेश पाया तो वह खुद ही स्कूल जाने लगा। उन दिनों बाद, जब उसके कई दोस्त बनें तो उनके साथ कई दूसरे रास्तों से भी स्कूल आने जाने लगे | कवि अपने स्कूली दिनों की यादों में है। जब वह कुछ बड़ा हुआ तो अकेले और बाद में दोस्तों के साथ जाने लगे।

കവി ടൗൺഷിപ്പിലുള്ള സ്കൂളിൽ പ്രവേശനം നേടിയപ്പോൾ കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഒറ്റയ്ക്ക് സ്കൂളിൽ പോകാൻ തുടങ്ങി. അതിന് ശേഷം കുറച്ച് കുട്ടികളെ കൂട്ടുകാരായി കിട്ടിയപ്പോൾ അവ രുടെ കൂടെ പല വഴികളിലൂടെ സ്കൂളിൽ പോകാനും വരാനും തുടങ്ങി.

കവി തന്റെ സ്കൂൾ ദിനങ്ങളുടെ ഓർമ്മകളിലാണ്. അദ്ദേഹം വലുതായപ്പോൾ ആദ്യം തനിച്ചും പിന്നീട് കൂട്ടുകാരുടെ കൂടെയും പോകാൻ തുടങ്ങി.

(लेकिन ………………….. अखबार के पीछे।) [Textbook page no. 75)

कवि कहते हैं कि कई दशकों के बाद भी जब कभी किसी शहर के भीड़ भरी चौक से गुज़रता हूँ तो उसे उन स्त्रियों की याद आती है। वे अपना दायाँ हाथ उनकी ओर बढ़ा देता है और बाएँ हाथ से स्लेट पकड़ता है। उस स्लेट को उन्होंने बीस बरसों के अखबार के पीछे छोड़ आया था।

यहाँ कवि ‘चौक’ को व्यस्तता और अजनबीपन के प्रतीक बताया है। ‘चौक’ आजकल सामाजिक विघटन और व्यवस्था हीनता का स्थान बन गया है। यहाँ ‘अखबार’ पुरानी, बीत चुकी बातों का प्रतीक है। ‘पीछे छोड़ आ या था’ से आशय है कि पुराने जीवन से एक मानसिक था भावनात्मक दूरी बना लेना।

വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷവും നഗരത്തിലെ ഏതെങ്കിലും തിരക്കുള്ള നാൽക്കവലയിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോൾ കവിക്ക് ആ സ്ത്രീകളെ കുറിച്ച് ഓർമ്മ വരുന്നു. അദ്ദേഹം തന്റെ വലത് കൈ അവർക്ക് നേരെ നീട്ടുന്നു, ഇടത് കൈ കൊണ്ട് സ്ലേറ്റ് പിടിക്കുന്നു. ആ പ്ലേറ്റ് അദ്ദേഹം ഇരുപത് വർഷത്തെ വാർത്തമാന പത്രങ്ങളുടെ ഇടയിൽ ഉപേക്ഷിച്ച് വന്നതാണ്.

ഇവിടെ കവി ‘നാൽക്കവല’യെ തിരക്കിന്റെയും, അപരിചിതത്വത്തിന്റെയും പ്രതീകമായാണ് പറയുന്നത്. ഇപ്പോൾ നാൽക്കവല സാമൂഹിക വിച്ഛേദനത്തിന്റെയും അക്രമത്തിന്റെയും സ്ഥലമാണ് ‘വർത്തമാനപത്രം’. ഇവിടെ പഴയ, കഴിഞ്ഞു പോയ കാര്യങ്ങളുടെ പ്രതീകമാണ് ‘പഴയ ജീവിതത്തിൽ നിന്നും മാനസികമായും, ഭാവനാപരവുമായ അകൽച്ചയാണ് ‘പിറകിൽ ഉപേക്ഷിച്ച് വന്നത്’ എന്നത് കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്.

चौक Hindi Poem कवि परिचय

कविता (आलोक धन्वा)

आलोक धन्वा

आलोक धन्वा का जन्म 2 जुलाई 1948 में बिहार के मुंगेर जिले में हुआ। आपकी पहली कविता ‘जनता का आदमी’ सन् 1972 में प्रकाशित हुई। ‘दुनिया रोज़ बनती है’ (1998) आपका कविता संग्रह है। ‘चौक’ इस संग्रह की कविता है। आपको पहल सम्मान, राहुल सम्मान, नागार्जुन सम्मान, फ़िराक़ गोरखपुरी सम्मान, गिरिजाकुमार माथुर सम्मान, भवानी प्रसाद मिश्र सम्मान, बिहार राष्ट्रभाषा परिषद् का सम्मान आदि प्राप्त हुए।

ബീഹാറിലെ മുംഗോർ ജില്ലയിൽ 1948 ജൂലൈ 2 ന് ആലോക് ധന്യ ജനിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ കവിത ‘जनता का आदमी’ 1972 ൽ പ്രസി ദ്ധീകരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കവിതാസംഗ്രഹമാണ് ‘दुनिया रोज़ बनती है’ (1998). ഈ കവിതാ സങ്കലനത്തിൽ നിന്നുള്ള കവിതയാണ് ‘चौक’ അദ്ദേഹത്തിന് പഹൽ പുരസ്ക്കാരം, രാഹുൽ പുര സ്കാരം, നാഗാർജ്ജുൻ പുരസ്ക്കാരം, ഫിറാക് ഗോരഖ് പുരി പുരസ്ക്കാരം, ഗിരിജാകുമാർ മാഥുർ പുരസ്ക്കാരം, ഭവാനീ പ്രസാദ് മിശ് പുരസ്ക്കാരം, ബീഹാർ രാഷ്ട്രഭാഷാ പരിഷദിന്റെ പുര സ്ക്കാരം എന്നിവ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.

चौक शब्दार्थ

मदद लें :
वैभव – മഹത്വം
चौक – നാൽക്കവല, junction
पार करना – കടന്നു വെയ്ക്കുക, to cross
सिखाना – പഠിപ്പിക്കുക
मोहल्ला – തെരുവ്, street
काम पर जाना – ജോലിക്ക് പോവുക
रास्ता – വഴി, Road
हवाले करना – किसीके हाथ में सौंपना (ആരുടെയെങ്കിലും കയ്യിൽ ഏൽപ്പിക്കുക)
छुट्टी – അവധി
इंतज़ार करना – പ്രതീക്ഷിച്ചിരിക്കുക
कस्बा – ചെറിയ നഗരം, township
दाखिला लिया – പ്രവേശിച്ചു
खुद – സ്വയം
दूसरे रास्तों से – മറ്റുള്ള വഴികളിലൂടെ
दशक – പത്ത് വർഷം
थोडेसे – അല്പം
बेतरतीब – നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത
गुज़रना – കടന്നു പോവുക
याद – ഓർമ്മ
दायाँ हाथ – വലത് കൈ
बढ़ा देना – നീട്ടുക
बाएँ हाथ – ഇടത് കൈ
संभालना – സംരക്ഷിക്കുക
छोड़ आना – ഉപേക്ഷിക്കുക
अखबार – വർത്തമാന പത്രം

Practicing with SCERT Kerala Syllabus 8th Standard Hindi Textbook Solutions Unit 4 Chapter 1 सयानी बुआ Sayani Bua Question Answer Notes Summary in Malayalam & Hindi improves language skills.

Sayani Bua Class 8 Question Answer Notes Summary

SCERT Class 8 Hindi Unit 4 Chapter 1 Question Answer Kerala Syllabus सयानी बुआ

Sayani Bua Question Answer

विश्लेषणात्मक प्रश्न :

प्रश्न 1.
‘जो रबड़ उन्होंने चौथी कक्षा में खरीदी थी, उसे नौवीं कक्षा में आकर समाप्त किया।’ यहाँ बुआ के चरित्र की कौन-सी विशेषता प्रकट होती है?
‘നാലാം ക്ലാസ്സിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ റബ്ബർ ഒൻപതാം ക്ലാസ്സിൽ എത്തിയപ്പോഴാണ് ഉപേ ക്ഷിച്ചത്.’ ഇവിടെ ഇളയമ്മയുടെ സ്വഭാവ ത്തിന്റെ ഏത് വിശേഷണമാണ് പ്രകടമാകുന്നത്?
उत्तर:
सयानी बुआ अपनी वस्तुओं का उपयोग करने में और उनको संभालकर व्यवस्थित रूप से रखने में कुशल है।
സമർത്ഥയായ ഇളയമ്മ തന്റെ വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിലും, അവയെ സംരക്ഷിച്ച് ചിട്ടയായി വെക്കുന്നതിലും സമർത്ഥയാണ്.

प्रश्न 2.
अन्नू नन्ही सी उम्र में ही प्रौढ़ हो गई थी। क्यों?
അന്നു ചെറിയ പ്രായത്തിൽ തന്നെ പക്വത നേടിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. എന്തുകൊണ്ട്?
उत्तर:
बुआ के घर में सारा काम बहुत अधिक व्यवस्था से होता था। ठीक पाँच बजे उठता फिर एक घंटा बाहर मैदान में टहलता, चाय-दूध पीता, उसके बाद अन्नू को पढ़ने के लिए बैठना होता। ऐसे करते-करते वह प्रौढ़ हो गई थी । |
ഇളയമ്മയുടെ വീട്ടിൽ എല്ലാ ജോലികളും വളരെ ചിട്ടയായി ആണ് നടക്കുന്നത്. കൃത്യം അഞ്ച് മണിക്ക് എഴുന്നേൽക്കും പിന്നീട് ഒരുമണിക്കൂർ മൈതാനത്ത് ഉലാത്തും. ചായയോ പാലോ കുടിക്കും. അതിനുശേഷം അന്നു പഠിക്കാനായി ഇരിക്കും. ഇങ്ങനെ ചെയ്ത് ചെയ്ത് അന്നു പക്വത നേടിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു.

प्रश्न 3.
बुआजी ने सुना तो बहुत आनाकानी की। बुआजी के आनाकानी करने का कारण क्या होगा ?
ഇളയമ്മ ഇത് കേട്ടപ്പോൾ കേട്ടില്ലെന്ന് നടിച്ചു. ഇളയമ്മയുടെ കേട്ടില്ലെന്ന് നടിക്കാനു ള്ള കാരണം എന്തായിരിക്കും?
उत्तर:
बुआजी बहुत ही व्यवस्था से कार्य चलानेवाली स्त्री थी। तोड़-फोड़ से तो उसे सख्त नफरत थी। अगर अन्नू को पहाड़ पर ले जाय तो सारा कार्यकलाप समय पर नहीं चलेगा। इसी के डर से बुआजी ने डाक्टर की राय को आनाकानी की।
ഇളയമ്മ വളരെ ചിട്ടയോടെ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യു ന്ന സ്ത്രീയായിരുന്നു. എന്തെങ്കിലും പൊട്ടി ക്കുന്നതിനോട് അവർക്ക് തികച്ചും വെറു പ്പായിരുന്നു. അന്നുവിനെ പർവ്വതപ്രദേശങ്ങ ളിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയാൽ കാര്യങ്ങളൊ ന്നും സമയത്ത് നടക്കില്ല. ഈ കാരണത്താൽ ഡോക്ടറുടെ ഉപദേശം കേട്ടില്ലെന്ന് നടിച്ചത്.

प्रश्न 4.
‘अब तो बुआजी की चिंता का पार नहीं रहा।’ बुआ की चिंता क्या रही होगी?
ഇപ്പോൾ ഇളയമ്മയുടെ ചിന്തയ്ക്ക് അതിരു ണ്ടായിരുന്നില്ല. ഇളയമ്മയുടെ ചിന്ത എന്തായി രിക്കും?
उत्तर:
भाई साहब और अन्नू के जाने के करीब एक महीने के बाद उनका पत्र नहीं आया। दूसरे दिन भी नहीं आया। तीसरा दिन भी निकल गया। उसकी यही चिंता रही होगी कि उन्हें कुछ हो गया क्या।
ഭായി സാഹബും അന്നുവും പോയിക്കഴിഞ്ഞ് ഒരു മാസത്തിന് ശേഷവും അവരുടെ എഴുത്ത് വന്നില്ല. രണ്ടാമത്തെയും, മൂന്നാമത്തെയും ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. അവർക്കെ ങ്കിലും സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ടാകുമോ എന്നായിരി ക്കാം ചിന്ത.

प्रश्न 5.
‘यह संसार नश्वर है।’ बुआ के पति ने पत्र की शुरुआत में क्यों ऐसा उल्लेख किया होगा?
‘ഈ ലോകം നശ്വരമാണ്. ഇളയമ്മയുടെ ഭർത്താവ് എഴുത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ ഇങ്ങ നെ പരാമർശിക്കാൻ കാരണമെന്ത്?
उत्तर:
बुआ के पति के हाथ से पचास रुपए वाले सेट के दोनों प्याले गिरकर टूट गए। यह बताने के लिए शुरुआत में ऐसा लिखा होगा।
ഇളയമ്മയുടെ ഭർത്താവിന്റെ കൈയ്യിൽനിന്ന് അമ്പത് രൂപ വിലയുള്ള രണ്ട് കപ്പുകൾ താഴെ വീണ് പൊട്ടി. ഇത് പറയുന്നതിനാ യിരിക്കാം തുടക്കത്തിൽ അങ്ങനെ എഴുതിയത്.

प्रश्न 1.
आगे…
वाक्य पढ़ें, रेखांकित शब्दों की विशेषता पहचानें। कहानी से ऐसे वाक्य चुनकर लिखें।
• उम्र के साथ-साथ उनकी चतुराई भी प्रौढ़ता धारण करती गई।
• हम जैसे अस्त-व्यस्त और अव्यवस्थित लोगों का जीना ही हराम हो जाएगा।
उत्तर:
• उनकी एक-एक बात पिताजी हम लोगों के सामने रखते थे।
• घर के उस वातावरण में मेरी भी सारी हँसी-खुशी मारी गई।
• तोड़-फोड़ से तो उन्हें सख्त नफरत थी।
• बुआजी की अत्यधिक सतर्कता और खाने-पीने के इतने कंट्रोल के बावजूद अन्नू को बुखार आने लगा।
• ज़ोर-शोर से अन्नू के पहाड़ जाने की तैयारी शुरू हुई।
• वास्तविकता जानकर बुआजी भी रोते-रोते हँस पड़ी।

प्रश्न 2.
पढ़ें, समझें …
• प्याले का सेट बिगड़ जाएगा।
• अन्नू पहाड़ में क्या खाएगी।
• बच्चे अपनी इच्छा के अनुसार क्या खाक करेगे।
उत्तर:
ऊपर के सारे वाक्य सामान्य भविष्यत्काल के वाक्य हैं। कर्ता के लिंग / वचन के अनुसार सामान्य भविष्यत्काल में क्रियाधातु के साथ एगा /एगी/एँगे/ओगे/ओगी/ऊँगा /ऊँगी आदि का प्रयोग होता है।
മുകളിൽ തന്നിരിക്കുന്ന എല്ലാ വാക്യങ്ങളും സാമാന്യ ഭാവികാലത്തിലുള്ള വാക്യങ്ങളാണ്. സാമാന്യ ഭാവികാലത്തിൽ ക്രിയാധാതു വിനോട് ചേർന്ന് കർത്താവിന്റെ ലിംഗവചന മനുസരിച്ച് एगा/एगी/एँगे/ओगे/ओगी/ऊँगा/ ऊँगी എന്നിവ പ്രയോഗിക്കുന്നു.

प्रश्न 3.
नमूने के अनुसार बदलकर लिखें।

बच्चे स्कूल जाते हैं।	बच्चे स्कूल जाएँगे।
उमा आम खाती है।
चंकू क्रिकेट खेलता है।
लड़कियाँ पेड़ पर चढ़ती हैं।

उत्तर:

बच्चे स्कूल जाते हैं।	बच्चे स्कूल जाएँगे।
उमा आम खाती है।	उमा आम खाएगी।
चंकू क्रिकेट खेलता है।	चंकू क्रिकेट खेलेगा।
लड़कियाँ पेड़ पर चढ़ती हैं।	लड़कियाँ पेड़ पर चढ़ेंगी।

प्रश्न 4.
‘सयानी बुआ’ शीर्षक की सार्थकता पर टिप्पणी लिखें।
उत्तर:
कहानी ‘सयानी बुआ’ का शीर्षक अत्यंत सार्थक और उपयुक्त है। ‘सयानी’ शब्द का अर्थ होता है – समझदार, अनुभवी और व्यवहारकुशल । बुआ एक ऐसे स्त्री पात्र का प्रतिनिधित्व करती है जो पारिवारिक रिश्तों में विशेष स्थान रखती है।

इस कहानी की बुआ सारा काम इतनी व्यवस्था से करती थी, जैसे एक मशीन हो। बचपन से ही वे समय की जितनी पाबंद थी कि उसे देखकर चकित हो जाना पड़ता था। जो पेंसिल वे चौथी कक्षा से ले रही थी उसे नौवीं कक्षा में आकर समाप्त किया था।

हर घड़ी वे अपने पति और पुत्री को बातों में शामिल थी कि उन्हें कुछ आपति न हो। सारा का सारा काम बहुत ही व्यवस्था के साथ करवाती थी । पाँच बजे उठता, एक घंटा बाहर टहलता उसके बाद चाय-दूध होता, फिर अन्नू को पढ़ने का समय था भाई साहब को अखबार और ऑफिस की फाइलें देखने का समय था। जो कपड़े बुआजी निकाल दें वही पहनने होते।

अंत में जब अन्नू को बुखार हो जाती तो पहाड़ी पर जाने को बुआ पहले मना की थी। उनके जाने के बाद जब पत्र नहीं आए तो वे बहुत चिंतित हुई थी। रात में दुस्वप्न देखकर रोया करती थी। तोड़-फोड़ से उन्हें सख्त नफरत थी। फिर भी भाई साहब के द्वारा जब प्याले का सेट टूट गया तो उन्हें माफ करती है और रोती हुई हँसती है।

इसप्रकार ‘सयानी बुआ’ न केवल मुख्य पात्र के गुणों को उजागर करता है, बल्कि पाठकों के मन में उनके प्रति सम्मान का भाव भी पैदा करता है। इसलिए यह शीर्षक पूरी तरह सार्थक है।

प्रश्न 5.
कहानी के लिए एक अलग शीर्षक दें।
उत्तर:
‘अनकही ममता’ शीर्षक दे सकता है।

कारण: यह शीर्षक उस ममता, त्याग और समझदारी को दर्शाता है जो बुआ ने परिवार के लिए निस्वार्थ रूप से दिया। लेकिन समाज ने शायद पूरी तरह कभी समझा या सराहा नहीं।

प्रश्न 6.
इन वाक्यों के आशय पर चर्चा करें।
• घरवालों के सारे काम मशीनों जैसी व्यवस्था से होते थे।
उत्तर:
ठीक पाँच बजे सब लोग उठ जाते, फिर एक घंटा बाहर मैदान में टहलना होता, उसके बाद चाय-दूध होता। उसके बाद अन्नू को पढ़ने के लिए बैठना होता। भाई साहब भी तब अखबार और ऑफिस की फइलें देखा करते। नौ बजते ही नहाना शुरू होता। जो कपड़े बुआजी निकाल दें वही पहनने होते, फिर कायदे से आकर मेज़ पर बैठ जाओ और खाकर काम पर जाओ।

• बुआ बचपन में ही अपने सामान संभालकर रखने में पटु थीं।
उत्तर:
जो पेंसिल बुआ एक बार खरीदती थीं वह जब तक इतनी छोटी न हो जाती कि उनकी पकड़ में भी न आए तब तक उससे काम लेती थी। जो रबड़ उन्होंने चौथी कक्षा में खरीदी थी, उसे नौवीं कक्षा में आकर समाप्त किया।

• अन्नू को पहाड़ भेजते समय बुआ ने सख्त हिदायत दी।
उत्तर:
बुआ ने पहले दोनों के कपड़ों की लिस्ट बनाई। फिर जूतों की, मोजों की, गरम कपड़ों की, ओढ़ने- बिछाने के समान की, बर्तनों की। हर चीज़ रखते समय वे भाई साहब को सख्त हिदायत कर देती थी कि एक भी चीज़ खोनी नहीं चाहिए। उन्होंने कहा “देखो यह फ्रॉक मत खो देना, सात रुपए मैंने इसकी सिलाई दी है। यह प्याले मत तोड़ना, वरना पचास रुपए का सेट बिगड़ जाएगा।” बाद में वे अन्नू पर आ गई। वह किस दिन, किस समय क्या खाएगी, कब कितना घूमेगी सबकुछ निश्चित कर दिया।

• बुआ की भयंकर कठोरता में कहीं कोमलता भी छिपी हुई थी।
उत्तर:
भाई साहब एक नौकर और अन्नू को लेकर चले गए। बुआजी ने अन्नू को खूब प्यार किया, रोई भी। उनका रोना लेखिका के लिए नई बात थी। उस दिन पहली बार लगा कि उनकी भयंकर कठोरता में कहीं कोमलता भी छिपी है।

प्रश्न 7.
सयानी बुआ की चरित्रगत विशेषता पर टिप्पणी लिखें।
उत्तर:
सयानी बुआ समय की बेहद पाबंद महिला है। उनके परिवार का सारा कामकाज बनाई गई समय सारिणी के अनुसार होता है। बुआ अपने परिवार के सदस्यों से बड़ी कठोरता के साथ उस समय सारिणी का पालन करवाती है। उनका व्यक्तित्व पूरे परिवार पर हावी है। उनके खिलाफ बोलने की किसीकी हिम्मत नहीं पड़ती। सयानी बुआ जितनी समय की पाबंद है, उतनी ही कुशल अपने वस्तुओं का उपयोग करने और उनको संभालकर व्यवस्थित रूप से रखने में है। उनकी गृहस्थी जमे पंद्रह वर्ष हो चुके हैं, पर उनके घर का सारा सामान देखकर लगता था जैसे सबकुछ कल का ही हो। अपनी किसी भी चीज़ का टूट जाना उनसे बरदाश्त नहीं होता। एक बार नौकर से सुराही टूट गई थी तो उन्होंने उसे इस कसूर पर बहुत पीटा था। बुआजी को अपने घर की व्यवस्था और साज सजावट पर गर्व है। वे मानती है कि उनके बिना घर को इतना व्यवस्थित कोई नहीं रख सकता । जो बेटी उनके भय से उनके सामने कुछ बोल नहीं सकती, उसकी बीमारी उन्हें व्याकुल कर देती है। उन्हें दुख है कि उसकी देखभाल के लिए उसके साथ पहाड़ पर नहीं जा सकती। तीन दिन तक उसका समाचार न मिलने पर वे चिंतित हो जाती हैं। जब अन्नू के चल बसने की गलफहमी से वे फूट-फूटकर रोने लगती हैं। बाद में अन्नू के सकुशल होने की बात सुनकर खिलखिलाकर हँस पड़ती है। इस खुशी में वे कीमती प्याले के टूट जाने की भी परवाह नहीं करती है। सचमुच सयानी बुआ उस नारियल फल के समान है, जो ऊपर से कठोर, भीतर से कोमल होता है।

ഇളയമ്മ സമയത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ വളരെ കൃത്യ നിഷ്ഠയുള്ള സ്ത്രീയാണ്. അവരുടെ കുടുംബത്തിലെ മുഴുവൻ കാര്യങ്ങളും ഒരു ടൈംടേബിളിന് അനുസരിച്ചാണ് നടക്കു ന്നത്. ഇളയമ്മ വളരെ കണിശമായി കുടും ബത്തിലെ അംഗങ്ങളെക്കൊണ്ട് ടൈംടേബി ളിലെ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യിക്കുന്നു ഇളയമ്മ യുടെ വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ പ്രഭാവം ആ കുടും ബത്തിലാകെ വ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവർക്കെതി രായി സംസാരിക്കാൻ ആർക്കും ധൈര്യമില്ല. ഇളയമ്മ എത്രത്തോളം സമയത്തിന്റെ കാര്യ ത്തിൽ കൃത്യനിഷ്ഠ പുലർത്തുന്നുവോ അത
ത്തോളം തന്നെ ശ്രദ്ധ തന്റെ വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിലും സംരക്ഷിക്കുന്നതി ലും പുലർത്തിയിരുന്നു. അവളുടെ ഗൃഹസ്ഥ ജീവിതം തുടങ്ങിയിട്ട് പതിനഞ്ച് വർഷമായെ
ങ്കിലും, വീട്ടിലെ സാധന സാമഗ്രികൾ കണ്ടാൽ ഇന്നലെ വാങ്ങിയതാണെന്ന് തോന്നും.

തന്റെ ഒരു സാധനവും പൊട്ടിപ്പോകുന്നത് അവർക്ക് സഹിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. ഒരു തവണ വേലക്കാരൻ കൂജ പൊട്ടിച്ചപ്പോൾ, ആ കുറ്റത്തിന്റെ പേരിൽ അവനെ ഒരുപാട് ഉപ ദ്രവിച്ചിരുന്നു. ഇളയമ്മയ്ക്ക് തന്റെ വീട്ടിലെ അച്ചടക്കത്തിലും, അലങ്കാരത്തിലും വലിയ അഭിമാനമാണ്. അവർക്കല്ലാതെ മറ്റാർക്കും വീടിനെ ഇത്രയും ചിട്ടയോടെ കൊണ്ടുപോ കാൻ സാധിക്കില്ല എന്നതാണ് അവരുടെ ചിന്ത. ഇളയമ്മയെ പേടിച്ച് സംസാരിക്കാത്ത മകൾക്ക് അസുഖം വന്നപ്പോൾ, അവർ വ്യാകുലപ്പെടുന്നു. അവളെ ശുശ്രൂഷിക്കാനാ യി പർവ്വതപ്രദേശത്തേയ്ക്ക് അവർക്ക് പോ കാൻ സാധിക്കില്ല എന്നോർത്ത് വളരെയധി ദുഃഖിക്കുന്നു. അടുത്തടുത്ത മൂന്ന് ദിവസങ്ങളോളം എഴുത്ത് വരാഞ്ഞപ്പോൾ അവർ ചിന്താകുലയായി. അന്നു മരിച്ചുപോ യെന്ന തെറ്റിദ്ധാരണ മൂലം അവർ എങ്ങലടി ച്ച് കരയുന്നു. പിന്നീട് അവൾ സുഖമായിരി ക്കുന്നു എന്നറിഞ്ഞപ്പോൾ സന്തോഷത്തോ ടെ ചിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ സന്തോഷ ത്തിൽ വിലപിടിപ്പുള്ള കപ്പുകൾ പൊട്ടിപോ യതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്നേയില്ല. യഥാർ ത്തിൽ ഇളയമ്മ പുറത്ത് ഉറപ്പുള്ളതും ഉൾ ഭാഗം മൃദുലവുമായ തേങ്ങയെപ്പോലെയാണ്.

सयानी बुआ निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर एक शब्द या वाक्य में लिखें :

प्रश्न 1.
‘सयानी बुआ’ कहानी किसने लिखी?
उत्तर:
मन्नू भंडारी

प्रश्न 2.
सयानी बुआ के यहाँ सब लोग कितने बजे उठते थे?
उत्तर:
ठीक पाँच बजे।

प्रश्न 3.
कितने घंटे बाहर मैदान में टहलता था?
उत्तर:
एक घंटा।

प्रश्न 4.
सयानी बुआ को बचपन से किसपर पाबंद थी?
उत्तर:
समय पर

प्रश्न 5.
सयानी बुआ किस बात में पटु थीं?
उत्तर:
अपना सामान संभालकर रखने में।

प्रश्न 6.
जो रबड़ उन्होंने चौथी कक्षा में खरीदी थी, कहाँ तक जाकर समाप्त किया?
उत्तर:
नौवीं कक्षा में आकर।

प्रश्न 7.
बुआजी के पति को लेखिका क्या बुलाती थी?
उत्तर:
भाई साहब।

प्रश्न 8.
बुआजी के घर में लेखिका को कौन सबसे अच्छा लगा?
उत्तर:
अन्नू।

प्रश्न 9.
एक बार सयानी बुआ के घर के नौकर ने कौन-सा अपराध किया था?
उत्तर:
सुराही तोड़ दी थी।

प्रश्न 10.
सयानी बुआ को किसपर सख्त नफरत थी?
उत्तर:
तोड़-फोड़ से।

प्रश्न 11.
अन्नू को कौन-सी बीमारी आई ?
उत्तर:
बुखार

प्रश्न 12.
अन्नू को बुखार आने पर डाक्टरों ने क्या राय दी?
उत्तर:
उसे पहाड़ पर ले जाए और जितना अधिक प्रसन्न रखा जा सके, रखा जाए।

प्रश्न 13.
भाई साहब के सामने विकट समस्या क्या थी?
उत्तर:
बुआजी के रहते अन्नू को पहाड़ पर नहीं ले जा सकता।

प्रश्न 14.
पहाड़ जाने पर सयानी बुआ ने किन-किन चीजों की लिस्ट बनी?
उत्तर:
जूतों की, मोजों की, गरम कपड़ों की, ओढ़ने- बिछाने के सामान की, बर्तनों की।

प्रश्न 15.
हर चीज़ रखते समय भाई साहब से सयानी बुआ की सख्त हिदायत क्या थी?
उत्तर:
एक भी चीज़ खोनी नहीं चाहिए।

प्रश्न 16.
फ्रॉक की सिलाई के लिए कितने रुपए दी है?
उत्तर:
सात रुपए

प्रश्न 17.
प्याले के लिए कितने रुपए हैं?
उत्तर:
पचास रुपए।

प्रश्न 18.
लेखिका को पहली बार सयानी बुआ का रोना देखकर क्या लगा?
उत्तर:
उनकी भयंकर कठोरता में कहीं कोमलता छिपी है।

प्रश्न 19.
भाई साहब पत्र के द्वारा कौन-सी बुरी बात सुना दी?
उत्तर:
पचास रुपए वाले सेट के दोनों प्याले हाथ से गिरकर टूट गए।

प्रश्न 20.
लेखिका कौन-सी बात समझकर ज़ोर से हँस पड़ी?
उत्तर:
पचास रुपए के दो प्याले टूट जाने की बात समझकर।

Sayani Bua Summary in Malayalam

सयानी बुआ Summary in Malayalam

पाठ का सारांश :
(सब पर मानो …. समाप्त किया) [Textbook page no. 65]

എല്ലാവരിലും ഇളയമ്മയുടെ വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ പ്രഭാവം ഉള്ളതായി തോന്നും. മെഷീനുകളെപ്പോലെ അവിടെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും വളരെ ചിട്ടയോടെ നടന്നിരുന്നു. എല്ലാം കൃത്യം അഞ്ച് മണിക്ക് എഴുന്നേൽക്കും. പിന്നീട് ഒരു മണിക്കൂർ പുറത്ത് മൈതാനത്ത് ഉലാത്തും. അതിന് ശേഷം ചായയോ പാലോ കുടിക്കും. ശേഷം അന്നുവിന് പഠിക്കാനുള്ള സമയമാണ്. ഭായി സാഹബ് പത്രങ്ങളും, ഓഫീസിലെ ഫയലുകളും നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കും. ഒമ്പതു മണിയാവുമ്പോൾ കുളി ആരംഭിക്കും. ഇളയമ്മ നൽകുന്ന വസ്ത്രം തന്നെ ധരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ശേഷം കൃത്യനിഷ്ഠയോടെ വന്ന് മേശയ്ക്കരി കിൽ ഇരുന്ന് ഭക്ഷണം കഴിച്ച് ജോലിക്ക് പോകും.

സമർത്ഥയായ ഇളയമ്മയുടെ പേര് വാസ്തവത്തിൽ അങ്ങനെ തന്നെയാണോ എന്നും അതോ അവളുടെ സാമർത്ഥ്യം കണ്ടിട്ട് ആളുകൾ അങ്ങനെ വിളിക്കുന്നതാണോ എന്നും എനിക്കറിയില്ല. ചെറുപ്പം തൊട്ടേ സമയനിഷ്ഠയുടെ കാര്യത്തിൽ അവർ നിർബന്ധമുള്ളയാളായിരുന്നു. തന്റെ സാധന സാമഗ്രികൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ സമർത്ഥയായിരുന്നു. അവരുടെ ക്രമീകരണത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധ കണ്ടാൽ ആരും ആശ്ചര്യപ്പെട്ടു പോകും. ഒരു പെൻസിൽ വാങ്ങിയാൽ അത് പിടിക്കാൻ പറ്റാത്ത അവസ്ഥയിലായാൽ മാത്രമേ ഉപേക്ഷിക്കുകയുള്ളൂ. നാലാം ക്ലാസ്സിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ വാങ്ങിയ റബ്ബർ ഒമ്പതാം ക്ലാസ്സിൽ എത്തിയപ്പോഴാണ് ഉപേക്ഷിച്ചത്.

(उनकी एक-एक ……………………….. सख्त नफरत थी।) [Textbook page no. 66)

അവരുടെ ഓരോ കാര്യങ്ങളും അച്ഛൻ ഉദാഹരണങ്ങളായി നമ്മുടെ മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കാ റുണ്ട്. ഇത് കേൾക്കുമ്പോൾ, അവർ ഭർത്താവിന്റെ വീട്ടിൽ തന്നെ നിൽക്കട്ടെ എന്നാണ് ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കാറുള്ളത്. അല്ലെങ്കിൽ ഞങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള ചിട്ടയില്ലാത്ത ആളുകളുടെ ജീവിതം തന്നെ വെറുപ്പമായി മാറും. അങ്ങനെയുള്ള സമർത്ഥയായ ഇളയമ്മയുടെ അടുത്ത് പോയി പഠിക്കാൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ തന്നെ ഞാൻ അത് നിഷേധിച്ചു. അച്ഛൻ എന്റെ പഠിത്തത്തിൽ അതീവ ജാഗ്രത കാ ണിച്ചിരുന്നതിനാൽ, അദ്ദേഹം എന്നെ പറഞ്ഞു മനസ്സിലാക്കി, വഴക്ക് പറഞ്ഞ്, സ്നേഹ ലാളനയോടെ സമ്മതിപ്പിച്ചു.

ഇളയമ്മ എന്നെ സന്തോഷത്തോടെ സ്വാഗതം ചെയ്തു. എന്റെ മനസ്സിലുള്ള അവരുടെ രൗദ്രരൂ പത്തിൽ അവരുടെ സ്നേഹം എവിടെയാണ് അപ്രതീക്ഷിതമായത് എന്ന് എനിക്ക് മനസ്സിലാ യില്ല. ഇളയമ്മയുടെ ഭർത്താവ്, അദ്ദേഹത്തെ ഞങ്ങൾ ഭായി സാഹബ് എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്, വളരെ നല്ല സ്വഭാവമുള്ള വ്യക്തിയായിരുന്നു. ആ വീട്ടിൽ എനിക്ക് ഏറ്റവും ഇഷ്ടമുള്ളയാൾ അഞ്ചു വയസുള്ള അവരുടെ മകൾ അന്നുവായിരുന്നു. എനിക്ക് അന്നുവിനോട് വളരെ ദയ തോന്നിയിരുന്നു. അവൾ ഈ ചെറിയ പ്രായത്തിൽ തന്നെ പക്വത നേടികഴിഞ്ഞിരുന്നു. കുട്ടികളെപ്പോലെ ഉല്ലാസമില്ല കളിചിരികളില്ല. ഒരു തരത്തിലുള്ള ഭയം അവളെ പിടികൂടിയിരുന്നു.

വീട്ടിലെ ഈ ഒരു അന്തരീക്ഷത്തിൽ എന്റെ എല്ലാ ചിരിയും സന്തോഷവും ഇല്ലാതായി. ഇളയമ്മ ഗൃഹസ്ഥ ജീവിതം തുടങ്ങിയിട്ട് പതിനഞ്ച് വർഷം കഴിഞ്ഞിരുന്നു. പക്ഷേ വീട്ടിലെ മുഴുവൻ സാധന സാമഗ്രികൾ കണ്ടാൽ തോന്നും ഇന്നലെ വാങ്ങിയതാണ് എന്ന്. അവർ സ്വയം നിന്ന് കൊണ്ട് പാത്രങ്ങ ളെല്ലാം കഴുകിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു പ്രാവശ്യം ഒരു വേലക്കാരൻ കൂജ പൊട്ടിച്ചിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. ആ ചെറിയ പയ്യനെ അവർ ഈ ഒരു കുറ്റത്തിന് ഒരുപാട് അടിച്ചിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. പൊട്ടിക്കുന്ന പ്ര വൃത്തിയോട് അവർക്ക് ഭയങ്കര വിരോധമായിരുന്നു.

(बुआजी की …………………….. निश्चित कर दिया।) [Textbook page no. 66&67]

ഇളയമ്മയുടെ അത്യധികം ജാഗ്രതയുണ്ടായിട്ടും ഇത്രയധികം ഭക്ഷണ കാര്യത്തിൽ നിയന്ത്രണങ്ങൾക്ക് ശേഷവും അന്നുവിന് പനി വന്നു. എല്ലാ വിധത്തിലുള്ള ശുശ്രൂഷകൾ ചെയ്തും, ചെയ്യിച്ചും ഒരു മാസം കടന്നുപോയി. പനി മാറിയില്ല. അവളെ കണ്ടിട്ട് എനിക്ക് തോന്നിയത് അവളുടെ ശരീരത്തിൽ പനിയു ടെ രോഗാണുക്കളല്ല മറിച്ച് ഇളയമ്മയോടുള്ള ഭയത്തിന്റെ രോഗാണുക്കളാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നത്. അത് അവളെ ഉപദ്രവിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു. അവസാനം ഡോക്ടർമാർ കുട്ടിയെ പർവ്വതപ്രദേശത്ത് കൊണ്ട് പോകാൻ നിർദ്ദേശം നൽകി. എത്രയധികം സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ സാധിക്കുമോ അത്രയും സന്തോ ഷിപ്പിക്കാനും നിർദ്ദേശിച്ചു. ഇത് ഭായി സാഹബിന്റെ മുന്നിൽ ഒരു സങ്കീർണ്ണ പ്രശ്നമായി രുന്നു. ഇളയമ്മ ഉള്ളിടത്തോളം ഇത് സാധ്യമായിരുന്നില്ല. എന്തുകൊണ്ടെന്നാൽ അറിയാതെപോലും അവ രുടെ ആഗ്രഹത്തിന് മുന്നിൽ മറ്റുള്ളവരുടെ ആഗ്രഹം നടക്കുമായിരുന്നില്ല. ഭായി സാഹബ് മുഴുവൻ കാര്യങ്ങളും ഡോക്ടറുടെ മുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ചു. പക്ഷേ അമ്മയുടെ കൂടെ താമസിക്കുന്നത് ഉചിതമാ യില്ല എന്ന് ഡോക്ടർ പറഞ്ഞു. ഇളയമ്മ ഇത് കേട്ടപ്പോൾ, കേട്ടതായി ഭാവിച്ചില്ല. പക്ഷേ ഡോക്ടറുടെ അഭിപ്രായത്തിന് എതിരായി പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള ധൈര്യം അവർക്ക് ഇല്ലായിരുന്നു.

വളരെ ആഘോഷപൂർവ്വം അനുവിന്റെ പർവതയാത്രയ്ക്കുള്ള തയ്യാറെടുപ്പുകൾ ആരംഭിച്ചു. ആദ്യം രണ്ടു പേരുടെയും വസ്ത്രങ്ങളുടെ ലിസ്റ്റ് ഉണ്ടാക്കി, പിന്നീട് സോക്സിന്റെ, ചെരുപ്പു കളുടെ, കമ്പിളി വസ്ത്രങ്ങളുടെ പുതയ്ക്കാനും വിരിക്കാനുമുള്ള സാധനങ്ങളുടെ, പാത്രങ്ങളു ടെ ലിസ്റ്റ് തയ്യാറാക്കി. ഓരോ സാധനവും എടുത്തു വയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് അവർ ഭായി സാഹ ബിന് ഒരു സാധനം പോലും നഷ്ട്ടപ്പെടുത്തരുത് എന്ന ശക്തമായ നിർദ്ദേശം നൽകിയിരുന്നു. “നോക്കൂ ഈ ഫ്രോക്ക് നഷ്ടപ്പെടുത്തരുത്, ഏഴ് രൂപ കൊടുത്ത് തയ്പ്പിച്ചതാണ്. ഈ കപ്പു കൾ പൊ ട്ടിക്കരുത്, ഇല്ലെങ്കിൽ അമ്പത് രൂപയുടെ സെറ്റ് നശിച്ചുപോകും. ഓരോ വസ്തുക്കളെക്കുറിച്ചുള്ള നി ർദ്ദേശത്തിന് ശേഷം അവർ അന്നുവിനോടായി പറഞ്ഞു അവർ ഏത് ദിവസം, ഏത് സമയത്ത്, എന്ത് കഴിക്കണം എന്ന നടക്കണം എന്നിവയൊക്കെ നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടു.

(आखिर वह क्षण भी….. लिखा था।) [Textbook page no.68]

ഭായി സാഹബും ഒരു വേലക്കാരനേയും അന്നുവിനേയും കൂട്ടി പോകാനുള്ള സമയം എത്തിച്ചേർന്നു. ഇളയമ്മ അന്നുവിന് സ്നേഹം നൽകി, കരയുകയും ചെയ്തു. അവരുടെ കരച്ചിൽ എന്നെ സംബ ന്ധിച്ചിടത്തോളം പുതിയ കാര്യമായിരുന്നു. അന്നാണ് എനിക്ക് മനസ്സിലായത് അവരുടെ കാഠി ന്യമുള്ള ഹൃദയത്തിൽ സൗന്ദര്യവും എവിടെയോ ഒളിച്ചിരിപ്പുണ്ട് എന്നുള്ളത്. ഭായി സാഹബിന്റെ എഴുത്ത് എല്ലാ ദിവസവും വരാറുണ്ട്. അതിൽ അന്നുവിന്റെ ആരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങളു ണ്ടായിരുന്നു. ഇളയമ്മയും എല്ലാ ദിവസവും ഒരു എഴുത്ത് എഴുതാറുണ്ടായിരുന്നു. അതിൽ നിത്യേന പറയാറുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങളെല്ലാം എഴുത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ ആവർത്തിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു,

ഏകദേശം ഒരു മാസത്തിന് ശേഷം ഒരു ദിവസം ഭായി സാഹബിന്റെ എഴുത്ത് വന്നില്ല. രണ്ടാമത്തെ ദി വസവും വന്നില്ല. ഇളയമ്മ ആകെ ചിന്താകുലയായി. മൂന്നാമത്തെ ദിവസവും കടന്നുപോയി. ഇപ്പോൾ ഇളയമ്മയുടെ ചിന്തകൾക്ക് പരിധിയില്ലാതായി. രാത്രിയിൽ അവർ എന്റെ റൂമിൽ വന്ന് ഉറങ്ങി. പക്ഷേ രാത്രി മുഴുവൻ ദുഃസ്വപ്നങ്ങൾ കണ്ട് കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു.. അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു. സ്വപ്നത്തിൽ ഭായി സാഹബ് ഒറ്റയ്ക്ക് വരുകയാണ്, അന്നു കൂടെയില്ല, മാത്ര മല്ല അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്ണുകൾ ചുവന്നിരിക്കുന്നു. ഞാൻ പലവിധത്തിൽ അവരെ ആശ്വസിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. പക്ഷേ അവർ ഒന്നും കേൾക്കാൻ തയ്യാറായില്ല. അപ്പോഴേക്കും വേലക്കാരൻ ഭായി സാഹ ബിന്റെ എഴുത്ത് കൊണ്ട് വന്ന് തന്നു. വളരെ വ്യഗ്രതയോടെ, വിറയ്ക്കുന്ന കൈകളോടെ അവർ അത് ഇരുന്ന് വായിക്കാൻ തുടങ്ങി. പെട്ടെന്ന് എഴുത്ത് വലിച്ചെറിഞ്ഞ് തലതല്ലികൊണ്ട് അലറിവി ളിച്ച് ഇളയമ്മ കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു. ഞാൻ നിശ്ചലമായി പോയി. എന്റെ കൺമുന്നിൽ അന്നുവിന്റെ നിഷ്കളങ്കമായ രൂപം മിന്നിമറഞ്ഞു. വാസ്തവത്തിൽ അന്നു ഈ ലോകത്തിലില്ലേ? ഞാൻ ധൈര്യം സംഭരിച്ച് ഭായി സാഹിബിന്റെ എഴുത്ത് എടുത്തു. അതിൽ ഇങ്ങനെ എഴുതിയിരുന്നു.

(प्रिय सयानी.. निधि मिल गई हो।) [Textbook page no. 68&69]

പ്രിയ സയാനി,

നിനക്ക് എങ്ങനെയാണ് ഈ എഴുത്ത് എഴുതേണ്ടത് എന്നറിയില്ല. എങ്ങനെയാണ് ഈ ദുഃഖവാർത്ത നിന്നെ കേൾപ്പിക്കുക. എങ്കിലും പ്രിയേ നീ ഈ മുറിവിനെ ധൈര്യപൂർവ്വം സഹിക്കുക. ഈ ലോകം നശ്വരമാണ്. എല്ലാവരും ഒരുദിവസം ഇല്ലാതാകും. നിന്റെ എല്ലാ നിർദ്ദേശങ്ങളുണ്ടായിട്ടും എന്റെ ജാഗ്രത ഉണ്ടായിട്ടും എനിക്ക് അതിനെ രക്ഷിക്കാൻ സാധിച്ചില്ല. ഇതിനെ എന്റെ നിർഭാഗ്യം എന്നല്ലാതെ എന്താണ് പറയുക. ഇതെല്ലാം എന്റെ കൈകൾ കൊണ്ട് സംഭവിച്ചതാണ്. കണ്ണുനീര് ന ിറഞ്ഞ കണ്ണുകൾ കാരണം ശബ്ദങ്ങളുടെ രൂപം സ്പഷ്ടമല്ലാതായി മാറിക്കൊണ്ടിരുന്നു, എന്റെ കൈകൾ വിറയ്ക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. എന്റെ കണ്ണുകൾ ശബ്ദങ്ങളെ കടന്ന് വെച്ച് എഴുത്തിന്റെ അവസാന ഭാഗ ത്തേക്ക് എത്തിപ്പെട്ടു. ധൈര്യം സംഭരിക്കുക, സംഭവിച്ചതെല്ലാം സഹിക്കാനും, മറക്കാനും ശ്രമി ക്കുക. ഇന്നലെ നാല് മണിയ്ക്ക് നിന്റെ അമ്പത് രൂപ വിലയുള്ള രണ്ട് കപ്പുകളുടെ സെറ്റ് എന്റെ കൈയ്യിൽ നിന്ന് താഴെ വീണ് പൊട്ടിപ്പോയി. അനു സുഖമായിരിക്കുന്നു. ഉടൻ തന്നെ ഞങ്ങൾ ഇവിടെനിന്ന് പുറപ്പെടാനിരിക്കുകയാണ്.

ഒരു മിനിറ്റ് നേരത്തേയ്ക്ക് എനിക്ക് ബുദ്ധി നഷ്ടപ്പെട്ടതുപോലെ തോന്നി. എന്തൊക്കെയാണ് സംഭവിക്കുന്നത് എന്ന് മനസ്സിലായില്ല. മനസ്സിലായിടത്തോളം ഞാൻ ഉച്ചത്തിൽ ചിരിച്ചു. ഇളയമ്മയെ ഞാൻ പറഞ്ഞ് മനസ്സിലാക്കിച്ചത് എന്താണെന്ന് എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും എനിക്ക് എഴുതാൻ സാധിക്കില്ല. പ ക്ഷേ വാസ്തവം അറിഞ്ഞപ്പോൾ ഇളയമ്മയും കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ചിരിച്ചു. അഞ്ചണയുള്ള കൂജ പൊട്ടി ച്ചപ്പോൾ വേലക്കാരനെ മോശമായ രീതിയിൽ പ്രഹരിച്ച് ഇളയമ്മ അമ്പത് രൂപ വിലയുള്ള കപ്പ് സെറ്റ് പൊട്ടിയപ്പോഴും സ്വർഗ്ഗത്തിലെ നിധി കിട്ടിയപോലെ ചിരിക്കുകയായിരുന്നു.

सयानी बुआ लेखक परिचय

कहानी (मन्नू भंडारी)
कहानी

मन्नू भंडारी (3 अप्रैल 1931 – 15 नवंबर 2021) हिंदी की प्रसिद्ध कथा लेखिका है। मध्यप्रदेश में मंदसौर जिले के भानपुरा गाँव में जन्मी मन्नू भंडारी के बचपन का नाम महेंद्र कुमारी था। लेखन के लिए उन्होंने मन्नू भंडारी नाम चुना था। उन्होंने एम ए तक की शिक्षा पाई और वर्षों तक दिल्ली के मिरांडा हाउस में अध्यापिका रहीं। ‘आपका बंटी’, ‘महाभोज’, आदि उनके बहुचर्चित उपन्यास हैं। ‘यही सच है’, ‘मैं हार गई’, ‘एक प्लेट सैलाब’ जैसे आठ कहानी संग्रह प्रकाशित हैं। आपको सन् 2007 में ‘व्यास सम्मान’ प्राप्त हुआ।

മന്നു ഭണ്ഡാരി (3 ഏപ്രിൽ 1931 – 15 നവംബർ 2021) ഹിന്ദിയിലെ പ്രസിദ്ധ കഥാലേഖികയാണ്. മധ്യപ്രദേ ശിലെ മന്ദസൗർ ജില്ലയിലെ ഭാൻപുര ഗ്രാമത്തിൽ ജനിച്ച മധുഭണ്ഡാരിയുടെ ബാല്യകാലത്തിലെ പേര് മഹേന്ദ്രകുമാരി എന്നായിരുന്നു. എഴുത്തിന് വേണ്ടി അവർ മന്നു ഭണ്ഡാരി എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ചതായി രുന്നു. അവർ എം. എ വരെ പഠനം നടത്തി. കുറേ വർഷങ്ങളോളം ദില്ലിയിലെ മിറാൻഡ ഹൗസ് കോളേജിലെ അദ്ധ്യാപികയായിരുന്നു. ‘आपका बंटी’, ‘महाभोज’, എന്നിവ അവളുടെ പ്രസിദ്ധമായ നോവലുകളാണ്. ‘यही सच है’, ‘मैं हार गई’, ‘एक प्लेट सैलाब’ എന്നിങ്ങനെ എട്ട് കഥാസംഗ്രഹങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. അവർക്ക് 2007 ൽ ‘വ്യാസ് സമ്മാൻ’ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.

सयानी बुआ शब्दार्थ

मदद ले :
सयानी – चतुर, സമർത്ഥയായ
बुआ – पिता की बहन, Aunt
हावी – प्रभावी, ബാധിക്കുക
व्यवस्था – ചിട്ടയോടെ
घंटा – മണിക്കൂർ
टहलना – ഉലാത്തുക
अखबार – വർത്തമാനപ്രതം
कायदे से – निष्ठा से, കൃത്യനിഷ്ഠയോടെ
बचपन – ബാല്യകാലം
पाबंद – अनुशासित, അച്ചടക്കമുള്ള
संभालना – സംരക്ഷിക്കുക
पटु – निपुण, സമർത്ഥ
कायल – ध्यान देनेवाली, ശ്രദ്ധിക്കുന്ന
चकित होना – അത്ഭുതപ്പെടുക
काम लेना – ഉപയോഗിക്കുക
रबड़ – റബ്ബർ
खैर मनाया करते थे – भलाई चाहते थे, നന്മ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു
ससुराल – ഭർത്താവിന്റെ വീട്
अस्त-व्यस्त – ക്രമരഹിതമായ
अव्यवस्थित – ചിട്ടയില്ലാത്ത
हराम – ബുദ്ധിമുട്ട്
इनकार करना – നിഷേധിക്കുക
सतर्क – ജാഗ്രത
डाँटकर – വഴക്ക് പറഞ്ഞ്
प्यार-दुलार से – സ്നേഹത്തോടെ
राज़ी कर लेना – സമ്മതിപ്പിക്കുക
संदेह – സംശയം
तिरोहित हो जाना – അപ്രത്യക്ഷമാവുക
तरस आता था – ദയ തോന്നിയിരുന്നു
नन्ही सी उम्र – ചെറിയ പ്രായം
प्रौढ़ हो गई थी – പക്വത നേടിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു
चहचहाहट – കോലാഹലം
भय से घिरी रहती थी – ഭയപ്പെട്ടിരുന്നു
वातावरण – അന്തരീക്ഷം
हँसी-खुशी – സന്തോഷം
मारी गई – ഇല്ലാതായി
सुराही – കൂജ
छोकरा – लड़का, ആൺകുട്ടി
कसूर – अपराध,, കുറ്റം
पीटा था – അടിച്ചിരുന്നു
तोड़-फोड़ – किसी चीज़ को नष्ट करना, നശിപ്പിക്കുക
सख्त – തീക്ഷണമായ
नफरत – വിരോധം
उपचार – ശുശ്രൂഷ
ज्वर – പനി
कीटाणु – രോഗാണുക്കൾ
ग्रसना – വിഴുങ്ങുക, ഉപദ്രവിക്കുക
विकट समस्या – സങ്കീർണ്ണ പ്രശ്നം
आनाकानी की – കേട്ടില്ലെന്ന് നടിച്ചു
साहस – ധൈര്യം
ज़ोर-शोर से – തിടുക്കത്തിൽ, വേഗത്തിൽ
मोजा – സോക്സ്
ओढ़ना-बिछाना – പുതയ്ക്കുകയും, വിരിക്കുകയും
सख्त हिदायत – കർശന നിർദ്ദേശം
सिलाई देना – തയ്ക്കുക
प्याला – കപ്പ്
पत्र – കത്ത്
तबीयत – ആരോഗ്യം
समाचार – വാർത്ത
मौखिक हिदायत – പറയുന്ന ഉപദേശങ്ങൾ
दोहरा देना – ആവർത്തിക്കുക
व्यग्रता से – ആവേശത്തോടെ
काँपते हाथों से – വിറയ്ക്കുന്ന കൈകളോടെ
एकाएक – പെട്ടെന്ന്
फेंकना – എറിയുക
सर पीटती – തലയിട്ടടിക്കുക
चीखकर – അലറിവിളിച്ച്
भोली-सी – നിഷ്കളങ്കമായ
चोट – മുറിവ്
मिटेगा – ഇല്ലാതാകും
रवाना होना – പുറപ്പെടുക
हतबुद्धि-सी – ബുദ്ധി നഷ്ട്ടപ്പെട്ടത് പോലെ
क्या से क्या हो गया – വിചാരിക്കാത്ത കാര്യങ്ങൾ നടന്നു
सत्य से अवगत कराना – സത്യം ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു
रोते-रोते हँस पड़ी – കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ചിരിച്ചു
स्वर्ग की निधि – സ്വർഗ്ഗത്തിലെ നിധി

Practicing with SCERT Kerala Syllabus 8th Standard Hindi Textbook Solutions Unit 3 Chapter 3 मेरी माँ Meri Maa Question Answer Notes Summary in Malayalam & Hindi improves language skills.

Meri Maa Class 8 Question Answer Notes Summary

SCERT Class 8 Hindi Unit 3 Chapter 3 Question Answer Kerala Syllabus मेरी माँ

Meri Maa Question Answer

विश्लेषणात्मक प्रश्न :

प्रश्न 1.
‘तुझे सब है पता, है न माँ’ इस कथन से क्या व्यक्त होता है?
‘നിങ്ങൾക്ക് എല്ലാം അറിയം അല്ലേ അമ്മേ?’ – ഈ പ്രസ്താവനയിലൂടെ എന്താണ് വ്യക്ത മാക്കുന്നത്?
उत्तर:
इस कथन में गहरी भावनात्मक अभिव्यक्ति छिपी है। यह वाक्य माँ के प्रति बच्चे के विश्वास, आस्था, और भावनात्मक जुड़ाव को दर्शाता है। बच्चा माँ से संवाद करता है, यह मानकर कि उसे सबकुछ समझ में आ जाएगा।
ഈ പ്രസ്താവനയിൽ ആഴമേറിയ വികാരപ കടനം ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഈ വാക്യം അമ്മയോടുള്ള കുട്ടിയുടെ വിശ്വാസം, പ്രതീക, മാനസികബന്ധം എന്നിവയെ കാണി ക്കുന്നു. അമ്മയെല്ലാം മനസ്സിലാക്കിക്കൊ ള്ളും എന്ന ധാരണയിൽ കുട്ടി അമ്മയോട് മനസ്സിൽ സംസാരിക്കുകയാണ്.

प्रश्न 2.
‘भेज न इतना दूर मुझको तू’ बेटा क्यों ऐसा कहता होगा?
‘ഇത്രയും ദൂരം എന്നെ അയയ്ക്കരുത്’ മകൻ ഇങ്ങനെ പറയുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാകാം?
उत्तर:
बेटा माँ से दूर रहना नहीं चाहता। वह माँ की ममता, प्यार और सुरक्षा से वंचित रहना नहीं चाहता। इस पंक्ति में बेटे की पीड़ा, अकेलापन, माँ के प्रति गहरा संबंध आदि झलकता है।
മകൻ അമ്മയെ വിട്ടുനിൽക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കു ന്നില്ല. അവൻ അമ്മയുടെ വാത്സല്യം, ഹം, സുരക്ഷ എന്നിവയിൽ നിന്ന് വഞ്ചിക്ക പ്പെടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. ഈ വരിയിൽ മകന്റെ ദുഃഖം, ഏകാന്തത, അമ്മയോടുള്ള ആഴമേറിയ ബന്ധം എന്നിവ വെളിപ്പെടുന്നു.

प्रश्न 3.
ज़ोर से झुला झूल ते समय, सहम जाने पर भी बेटा पापा से क्यों शिकायत नहीं करता होगा?
ശക്തിയായി ഊഞ്ഞാൽ ആടുന്ന സമയത്ത് പരിഭ്രമിച്ചിട്ടും മകൻ അച്ഛനോട് പരാതി പറയാതിരുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?
उत्तर:
क्योंकि बेटा पापा से डरता है। उसे ऐसा लगता है कि अगर वह शिकायत करेगा तो पापा बुरा मानेगा। उसकी प्रतीक्षा है कि तब भी माँ आकर उसे थामेगी।
എന്തുകൊണ്ടെന്നാൽ മകൻ അച്ഛനെ ഭയപ്പെ ടുന്നു. പരാതി പറഞ്ഞാൽ അച്ഛന് അത് മോ ശമായി തോന്നും എന്ന് അവന് തോന്നുന്നു. അപ്പോഴും അവന്റെ പ്രതീക്ഷ അമ്മ വന്ന് തലോടും എന്നാണ്.

प्रश्न 1.
आगे…
इस फ़िल्मी गीत में आपके दिल को छूने वाली बातें चुनकर लिखें।
(ഈ സിനിമാഗാനത്തിൽ നിങ്ങളുടെ മനസ്സി നെ സ്പർശിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ തെരഞ്ഞ ടുത്ത്എ ഴുതുക)
उत्तर:
इस गाने में दिल को छूनेवाली कुछ बातें हैं। वह अपनी माँ से कहता है कि भीड़ में मुझे मत छोडो, क्योंकि मैं घर वापस न आ सकूँगा। आगे वह कहता है कि इतना दूर मत भेजो कि माँ की याद न कर पाएगा। वह पूछता है कि ‘मैं इतना बुरा है क्या?’ और एक बात, पापा झूला झुलाते समय उसकी आँखें माँ को ढूँढ़ती है। वह सोचता है कि माँ आकर थामेगी। मन का घबराहट कभी चेहरे पर आने न देता।

प्रश्न 2.
इन बातों के प्रसंग पर ईशान अवस्थी की डायरी कल्पना करके लिखें।
(ഈ കാര്യങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഇശാൻ അവസ്തിയുടെ ഡയറി സങ്കൽപ്പിച്ച് എഴുതുക)

10 जनवरी _____________ _____________ _____________

उत्तर:
10 जनवरी 2007

आज पहली बार मम्मी-पापा मुझे यहाँ छोड़ कर चले गए। मैं देखता ही रह गया। मम्मी पलट कर एक बार भी नहीं देखी। पापा बस कहकर गए – “अब यही तुम्हारा घर है।” अब मैं घबराहट हूँ। कभी मैंने माँ से नहीं कहा था कि अँधेरे से डरता हूँ। मैं अपनी माँ की परवाह करता हूँ, पर वह बाहर नहीं दिखाता। माँ, तुम सबकुछ जानते हो। मुझे भीड़ में अकेला मत छोडो। क्योंकि घर वापस आ न पाऊँगा। मुझे इतनी दूर मत भेजना कि माँ की याद भी न कर पाए।

क्या मैं इतना बुरा हूँ माँ? जब भी पापा मुझे ज़ोर से झूला झुलाते तो मेरी आँखें तुम्हें ढूँढ़ती रहती हैं। मेरा सोच है कि तुम आकर मुझे थामेगी। मैं घबरा जाता हूँ, लेकिन पापा से नहीं कहता। दिल में बहुत घबराहट है, पर वह चेहरे पर आने न देता है। माँ ये सब तुम जानते हो न। मैं यहाँ रह न सकता। मुझे मेरी माँ चाहिए…..

अनुबद्ध कार्य
‘तारे ज़मीन पर’ सिनेमा देखें और ईशान अवस्थी नामक पात्र की विशेषताएँ पहचानें। ईशान अवस्थी नामक पात्र का परिचय देते हुए टिप्पणी लिखें।
(‘तारे ज़मीन पर’ എന്ന സിനിമ കാണുക, ഇശാൻ അവി എന്ന കഥാപാത്ര ത്തിന്റെ വിശേഷണങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുക. ഇശാൻ അവസ്തി എന്ന കഥാപാത്രത്തെ പരിചയപ്പെടുത്തി കുറിപ്പ് തയ്യാറാക്കുക.)
उत्तर:
ईशान अवस्थी – असाधारण बचपन

ईशान अवस्थी ‘तारे ज़मीन पर’ फ़िल्म का प्रमुख पात्र है। वह एक आठ वर्षीय बालक है जो पढ़ाई में कमज़ोर है, विशेषकर पढ़ने और लिखने में। उसकी दुनिया कल्पनाओं और रंगों से भरी है। वह एक बेहतरीन चित्रकार है और अपनी दुनिया को अलग दृष्टिकोण से देखता है। ईशान डिस्लेक्सिया नामक विकार से पीड़ित होता है। लेकिन उसकी इस समस्या को उसके माता-पिता और शिक्षक आलस्य या अंकमंदी की कमी कभी समझते हैं।

यह पात्र दिखाता है कि हर बच्चा विशेष होता है। उसे समझने और सही मार्गदर्शन की ज़रूरत होती है । फ़िल्म के माध्यम से ईशान यह सिखाता है कि शिक्षा का असली उद्देश्य बच्चों की क्षमताओं को पहचानना और उन्हें प्रोत्साहित करना है।

ഇശാൻ അവസ്തി – അസാധാരണ ബാല്യം

ഇശാൻ അവസ്തി ‘താരെ സമീൻ പർ’ എന്ന സിനിമയിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രമാണ്. പ ഠിത്തത്തിൽ പിന്നോക്കം നിൽക്കുക പ്രത്യേ കിച്ച് എഴുത്തിലും വായനയിലും പ്രയാസം അനുഭവിക്കുന്ന ഒരു എട്ട് വയസ്സുള്ള ബാലക നാണ് ഇശാൻ അവസ്തി. അവന്റെ ലോകം സങ്കല്പങ്ങളും, നിറങ്ങളും നിറഞ്ഞു നിൽ ക്കുന്നു. അവൻ ഒരു മികച്ച ചിത്രകാരനാണ്. അവൻ തന്റെ ലോകത്തെ വ്യത്യസ്ത കാഴ്ച്ചപ്പാടിലൂടെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇശാൻ ഡിസ്ലെക്സിയ എന്ന അവസ്ഥയി ലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന കുട്ടിയാണ്. പക്ഷേ അവന്റെ ഈ പ്രശ്നം രക്ഷിതാക്കളും, അദ്ധ്യാപകരും മടിയും ബുദ്ധിക്കുറവ് എന്നിവയെന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നു.

ഓരോ കുട്ടിയും വിശേഷപ്പെട്ടതാണ് എന്ന് ഈ കഥാപാത്രം നമുക്ക് കാണിച്ചു തരുന്നു. അവനെ മനസ്സിലാക്കാനും ശരിയായ മാർഗ്ഗ നിർദ്ദേശം നൽകാനും സാധിക്കണം. ഈ സിനിമയിലൂടെ ഇശാൻ നമുക്ക് കാണിച്ചു തരുന്നത്, വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം കുട്ടികളുടെ കഴിവുകളെ തിരിച്ചറിയുകയും, അവയെ പുറത്ത് കൊണ്ടുവരുന്നതിന് പ്രോത്സാഹനം നൽകുകയും ചെയ്യണം എന്നുള്ളതാണ്.

मेरी माँ निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर एक शब्द या वाक्य में लिखें :

प्रश्न 1.
‘मेरी माँ’ फ़िल्मी गीत के रचयिता कौन है?
उत्तर:
प्रसून जोशी।

प्रश्न 2.
बच्चा किससे डरता है?
उत्तर:
अँधेरे से

प्रश्न 3.
‘तेरी परवाह करता हूँ मैं’ – किसकी?
उत्तर:
माँ की

प्रश्न 4.
किसको सबकुछ पता है?
उत्तर:
माँ को

प्रश्न 5.
बच्चे को कहाँ छोड़ न देने को कहता है?
उत्तर:
भीड़ में

प्रश्न 6.
बच्चा कहाँ लौट न पाता है?
उत्तर:
घर

प्रश्न 7.
इतना दूर भेजने से क्या न आ पाएगा?
उत्तर:
याद

प्रश्न 8.
बच्चे को कौन झुला झूलते हैं?
उत्तर:
पापा

प्रश्न 9.
झूला झूलने पर बच्चा किसका ढूँढ़ता है?
उत्तर:
अपनी माँ को।

प्रश्न 10.
तब बच्चा क्या सोचता है?
उत्तर:
माँ आकर मुझे थामेगी।

प्रश्न 11.
चेहरे पर क्या आने नहीं देता?
उत्तर:
घबराहट

प्रश्न 12.
बच्चा कहाँ घबराता है?
उत्तर:
दिल ही दिल में।

Meri Maa Summary in Malayalam

मेरी माँ Summary in Malayalam

पाठ का सारांश :
(मैं कभी …………………………. मेरी माँ) [Textbook page no. 60]

श्री आमिरखान द्वारा निर्देशित ‘तारे ज़मीन पर’ शीर्षक फ़िल्म का गीत है ‘मेरी माँ’। श्री प्रसून जोशी है इसका संगीतकार। पढ़ाई में पीछे पड़ने के कारण बोर्डिंग स्कूल में छोड़े गए ईशान अवस्ती नामक बच्चे की अपनी माँ के प्रति होने वाली भावनाओं को इसमें व्यक्त किया है।

अँधेरे से डरने वाली बात बच्चा अपनी माँ से कभी बताया नहीं। बच्चा अपनी माँ की परवाह करता है, लेकिन वह दिखाता नहीं। बच्चे को विश्वास है कि उसकी माँ सब जानती है।

ശ്രീ ആമിർഖാൻ സംവിധാനം ചെയ്ത ‘താരേ സമീൻ പർ’ എന്ന സിനിമയിലെ ഗാനമാണ് ‘मेरी माँ’.
ഇതിന്റെ സംഗീതജ്ഞൻ ശ്രീ പ്രസൂൺ ജോശി യാണ്. പഠിത്തത്തിൽ പിറകാലാണെന്ന കാരണത്താൽ ബോർഡിംഗ് സ്കൂളിൽ ചേർത്ത ഈശാൻ അവസ്തി എന്ന കുട്ടിയുടെ അമ്മയോടുള്ള വികാരങ്ങളാ ണ് ഇതിൽ വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നത്.

ഇരുട്ടിനോട് പേടിയാണെന്ന കാര്യം അമ്മയോട് ഒരിക്കലും കുട്ടി പറഞ്ഞിട്ടില്ല. കുട്ടി അമ്മയെ ശ്രദ്ധിക്കുന്നുണ്ട്, പക്ഷേ ഇത് ഒരിക്കലും പുറത്ത് കാണിക്കാറില്ല. അമ്മയ്ക്ക് എല്ലാം അറി യാമെന്ന് കുട്ടിയ്ക്ക് വിശ്വാസമുണ്ട്.

(भीड़ में………………………….. मेरी माँ) [Textbook page no. 60]

बच्चा कहता है कि उसे भीड़ में अकेला न छोड़ो कि घर वापस आ न पाएगा। इतना दूर मत भेजो कि वह अपनी माँ की याद न कर पाएगा। वह अपनी माँ से पूछता है कि ‘क्या मैं इतनी बुरा हूँ’?

यहाँ बच्चा मन ही मन अपनी व्यथा माँ से कहती है। उसकी मासूमियत, माँ के प्रति प्यार, विश्वास आदि दर्शाता है।

ഈ തിരക്കിൽ അവനെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്, കാരണം വീട്ടിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചു വരാൻ അവന റിവില്ല. ഇത്രയും ദൂരം അവനെ അയയ്ക്കരുത്, കാരണം അമ്മയെക്കുറിച്ചുള്ള ഓർമ്മകൾ നഷ്ടമാകും. ‘ഞാൻ അത്രയും ചീത്തയാണോ’ എന്ന് അവൻ അമ്മയോട് ചോദിക്കുന്നു.

ഇവിടെ കുട്ടി തന്റെ ദുഃഖങ്ങളാണ് അമ്മയോട് പറയുന്നത്. അവന്റെ നിഷ്കളങ്കത, അമ്മയോ ടുള്ള സ്നേഹം, വിശ്വാസം എന്നിവയാണ് ഇവിടെ കാണാൻ സാധിക്കുന്നത്.

(जब भी ……………………………… मेरी माँ।) [Textbook page no. 61]

बच्चा अपनी माँ से कहता है कि जब कभी पापा मुझे ज़ोर से झूल झुलाते हैं, तब मेरी नज़र तुझे ढूँढ़नी रहती है। तब वह ऐसा सोचता है कि माँ आकर उसे पकड़ लेगी। मन से वह बहुत घबरा जाता है, लेकिन पापा से नहीं कहता। दिल ही दिल घबराता है, लेकिन चेहरे पर यह आने नहीं देता। बच्चे को विश्वास है कि उसकी माँ सबकुछ जानती है।

यहाँ माँ के प्रति प्यार, विश्वास आदि दिखाई पड़ता है। सारी परेशानियों से माँ बच्चे को बचा लेगी, ऐसा उसका विश्वास है। असल में यही उसे आगे बढ़ने के लिए ऊर्जा प्रदान करती है।

എപ്പോഴൊക്കെയാണോ അച്ഛൻ എന്നെ ശക്തിയായി ഊഞ്ഞാലാടുന്നത് അപ്പോഴെല്ലാം എന്റെ കണ്ണുകൾ അമ്മയെ തെരഞ്ഞു നടക്കും, എന്നാണ് കുട്ടി അമ്മയോട് പറയുന്നത്. അമ്മ വന്ന് അവനെ തലോടും എന്നത് അവന്റെ വിശ്വാസം. മനസ്സിൽ ഒരുപാട് പരിഭ്രമിക്കാറുണ്ടെങ്കിലും അച്ഛ നോട് പറയാറില്ല. മനസ്സിൽ പരിഭ്രമം ഉണ്ടായാലും മുഖത്ത് ഭാവമാറ്റം വരുത്താറില്ല. അമ്മ എല്ലാം അറിയുന്നുണ്ടെന്നാണ് അവന്റെ വിശ്വാസം.

ഇവിടെ അമ്മയോടുള്ള കുട്ടിയുടെ സ്നേഹം, വിശ്വാസം എന്നിവയാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. എല്ലാ വിഷമങ്ങളിൽ നിന്നും അമ്മ അവനെ രക്ഷിക്കും എന്നാണ് അവന്റെ വിശ്വാസം. വാസ്ത വത്തിൽ ഇതാണ് അവന് മുന്നോട്ട് പോകാനുള്ളതിനുള്ള ഊർജ്ജം നൽകുന്നത്.

गीत का आशय लिखें।

‘माँ’ गाने के बोल “तारे ज़मीन पर” फ़िल्म में माँ के प्रति बच्चे की भावनाओं को व्यक्त करते हैं। यह गाना बच्चे की मासूमियत, माँ के प्रति अटूट प्रेम और विश्वास को दर्शाता है। यह विख्यात गीतकार प्रसून जोशी ने लिखा है।

बच्चा कहता है कि अपनी माँ को वह बात कभी बताता नहीं है, लेकिन वह अँधेरे से डरता है । बच्चा अपनी माँ की परवाह करता है, लेकिन वह इसे दिखाता नहीं है। बच्चे को विश्वास है कि उसकी माँ सब जानती है, उसकी भावनाओं को समझती है। वह कहता है कि उसे भीड़ में अकेला न छोडो कि घर वापस आ न पाएगा। उसे इतनी दूर न भेजें कि वह अपनी माँ को याद भी न कर पाए। बच्चा पूछता है कि क्या वह इतना बुरा है कि उसे दूर भेजा जा रहा है। जब भी पापा मुझे झुलाते हैं, तो मेरी आँखें तुम्हें (माँ को) ढूँढ़ रही हैं, और यह सोचता है कि वह आकर उसे थामेगी। पापा से मैं यह कहता नहीं, पर मैं सहम जाता है। दिल में बहुत घबराता हूँ, पर चेहरे पर आ न देता है। बच्चे को विश्वास है कि उसकी माँ सब जानती है।

यह गीत माँ के प्रति प्यार, सम्मान और कृतज्ञता व्यक्त करने का एक सुंदर तरीका है। यह माँ के महत्व को याद दिलाता है और उनके द्वारा प्रदान किए गए प्यार और देखभाल के लिए धन्यवाद ज्ञापित करता है।

‘तारे ज़मीन पर’ എന്ന സിനിമയിലെ ‘അമ്മ’ എന്ന ഗാനത്തിലെ വരികൾ അമ്മയോടുള്ള കുട്ടിയുടെ വികാരങ്ങളെ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഈ ഗാനം കുട്ടിയുടെ നിഷ്കളങ്കത, അമ്മയോടുള്ള അതുല്യ നേ ഹം, വിശ്വാസം എന്നിവയെ കാണിച്ചു തരുന്നു. ഇത് വിഖ്യാതമായ സംഗീതജ്ഞൻ പ്രസൂൺ ജോശി രചിച്ചതാണ്.

ഇരുട്ടിനെ പേടിയാണ് എന്ന കാര്യം കുട്ടി അമ്മയോട് പറയാറില്ല. കുട്ടി അമ്മയെ നന്നായി ശ്രദ്ധിക്കുന്നുണ്ട്, പക്ഷേ അത് പുറത്ത് കാട്ടില്ല. അമ്മയ്ക്ക് എല്ലാം അറിയാമെന്നും, അവന്റെ വികാ രങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കുന്നുണ്ടെന്നും കുട്ടിക്ക് വിശ്വാസമുണ്ട്. വീട്ടിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചു വരാനാവാ ത്തവിധം എന്നെ തിരക്കിനിടയിൽ ഇപ്രകാരം ഉപേക്ഷിക്കരുത്. അമ്മയെ ഓർമ്മിക്കനാവാത്ത വിധത്തിൽ എന്നെ ഇത്രയും ദൂരത്തേയ്ക്ക് അയയ്ക്കരുത്. കുട്ടി ചോദിക്കുന്നത് ‘ഇത്രയും ദൂരത്തേയ്ക്ക് അയയ്ക്കുന്നത് താൻ ഇത്രയ്ക്ക് മോശമായതു കൊണ്ടാണോ എന്നാണ്. അച്ഛൻ എന്നെ ശക്തിയായി ഊഞ്ഞാലാട്ടുമ്പോഴൊക്കെ എന്റെ കണ്ണുകൾ അമ്മയെ അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും. അവൻ ആലോചിക്കുന്നത് അമ്മ വന്ന് എന്നെ പിടിക്കും എന്നാണ്. അച്ഛനോട് ഞാൻ ഇത് പറയില്ല, പക്ഷേ ഞാൻ പരിഭ്രമിക്കാറുണ്ട്. മനസ്സിൽ ഒരുപാട് പരിഭ്രമിക്കുന്നുണ്ട്. പക്ഷേ പുറത്ത് കാട്ടാറില്ല. അമ്മ എല്ലാം അറിയുന്നുണ്ടെന്ന് കുട്ടിക്ക് വിശ്വാസമുണ്ട്.

അമ്മയോടുള്ള തന്റെ സ്നേഹം, ആദരവ്, നന്ദി എന്നിവ അറിയിക്കാനുള്ള നല്ലൊരു ഉപാ യമാണ് ഈ ഗാനം. ഇത് അമ്മയുടെ മഹത്വത്തെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു, അമ്മ തന്ന സ്നേഹത്തിനും സംരക്ഷണത്തിനും നന്ദി പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു.

मेरी माँ लेखक परिचय

फिल्मी गीत (प्रसून जोशी)

प्रसून जोशी

प्रसून जोशी का जन्म 16 सितंबर 1968 को अल्मोडा (उत्तराखंड) में हुआ। वे हिंदी कवि, लेखक, पटकथाकार और फिल्मी गीतकार हैं। वे अंतर्राष्ट्रीय विज्ञापन कंपनी ‘मैकऐन इरिक्सन’ में कार्यकारी अध्यक्ष हैं। फ़िल्म ‘तारे ज़मीन पर’ का गाना ‘मेरी माँ ….. के लिए उन्हें ‘राष्ट्रीय पुरस्कार’ भी प्राप्त हुआ है। वे पद्मश्री उपाधि से सम्मानित हैं।

ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ അൽമോഡയിൽ സെപ്റ്റംബർ 16, 1968 ലാണ് പ്രസൂൺ ജോശി ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹം ഹിന്ദി കവി, ലേഖകൻ തിരക്കഥാകൃത്ത്, സിനിമാ സംഗീതജ്ഞൻ എന്നീനിലകളിൽ പ്രശസ്തനാണ്. അദ്ദേഹം അന്താരാഷ്ട്ര പരസ്യ കമ്പനിയായ ‘മാക്ഐൻ ഇറിക്സൺ’ ന്റെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് ചെയർമാൻ ആണ്. ‘तारे ज़मीन पर’ എന്ന സിനിമയിലെ ‘मेरी माँ…. എന്ന പാട്ടിന് അദ്ദേഹത്തിന് ദേശീയ പുരസ്ക്കാരം ലഭിച്ചു. അദ്ദേഹം പദ്മശ്രീ പുരസ്ക്കാരത്താൽ ആദരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

मेरी माँ शब्दार्थ

मदद लें :
बतलाता नहीं – പറയാറില്ല
पर – लेकिन, എന്നാൽ
अंधेरा – ഇരുട്ട്
डरना – പേടിക്കുക
यूँ – ഇപ്രകാരം
दिखलाता नहीं – കാണിക്കാറില്ല
परवाह करता हूँ – ശ്രദ്ധിക്കുന്നു
पता होना – അറിവുണ്ടാവുക
भीड़ में – തിരക്കിൽ
छोड़ना – ഉപേക്ഷിക്കുക
घर लौटना – വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിവരുക
आ ना पाऊँ – വരാൻ കഴിയില്ല
भेजना – അയക്കുക
याद – ഓർമ്മ
बुरा – ചീത്ത
ज़ोर से – ശക്തിയായി
जब झूला झूलते हैं – ഊഞ്ഞാൽ ആടുമ്പോൾ
नज़र – ദൃഷ്ടി
ढूँढ़ना – അന്വേഷിക്കുക
थामेगी – പിടിക്കും
सहम जाना – പരിഭ്രമിക്കുക
चेहरे पे – മുഖത്ത്
आने देता नहीं – വരുത്താറില്ല
दिल – മനസ്സ്
घबराना – പരിഭ്രമിക്കുക

Practicing with SCERT Kerala Syllabus 8th Standard Hindi Textbook Solutions Unit 3 Chapter 2 बाइसिकल थीव्स Bicycle Thieves Question Answer Notes Summary in Malayalam & Hindi improves language skills.

Bicycle Thieves Class 8 Question Answer Notes Summary

SCERT Class 8 Hindi Unit 3 Chapter 2 Question Answer Kerala Syllabus बाइसिकल थीव्स

Bicycle Thieves Question Answer

विश्लेषणात्मक प्रश्न :

प्रश्न 1.
गरीबी और उदासी की तुलना धूप से की है। क्यों?
ദാരിദ്ര്യത്തെയും ദുഃഖത്തെയും വെയി ലിനോട് താരതമ്യപ്പെടുത്താൻ കാരണം എന്തുകൊണ്ട്?
उत्तर:
धूप निकलते तो उसका प्रकाश हर कहीं एक समान फैल जाता है। यहाँ गरीबी और उदासी भी इसी तरह देश-भर फैल गई थी। इसलिए गरीबी और उदासी की तुलना धूप से की गई है।
വെയിൽ ഉദിക്കുമ്പോൾ എല്ലായിടത്തും അതി ന്റെ പ്രകാശം ഒരുപോലെ വ്യാപിക്കുന്നു. ഇവിടെ ദാരിദ്ര്യവും ദു:ഖവും ഇതുപോലെ രാജ്യത്ത് മുഴുവൻ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത് കൊണ്ട്ദാ രിദ്ര്യത്തെയും ദുഃഖത്തെയും വെയി ലിനോട് ഉപമിച്ചിരിക്കുന്നു.

प्रश्न 2.
‘बिखरती मानवता’ का क्या तात्पर्य है?
‘ചിതറുന്ന മനുഷ്യത്വം’ എന്നതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യ മെന്താണ്?
उत्तर:
अंतोनियो की साइकिल चोरी हो गई । इधर-उधर ढूँढते रहे। कहीं मिली नहीं । उसे हमेशा दुख ही झेलना पड़ा। कहीं मानवता नहीं बची थी। इसलिए ‘बिखरती मानवता’ कहा गया।
അന്റോണിയോയുടെ സൈക്കിൾ കളവു പോയി. അന്റോണിയോ അവിടെയും ഇവിടെ യും തിരഞ്ഞെങ്കിലും സൈക്കിൾ എവിടെ നിന്നും കിട്ടിയില്ല. അയാൾക്ക് എപ്പോഴും ദുഃഖ ങ്ങൾ മാത്രം സഹിക്കേണ്ടി വന്നു. എവിടെ യും മനുഷ്യത്വം ബാക്കിയുണ്ടായിരുന്നില്ല. അതിനാൽ ‘ചിതറുന്ന മനുഷ്യത്വം’ എന്ന് പറ യുന്നത്.

प्रश्न 3.
अपनी ईमानदारी भूख से टकराने पर आप क्या करेंगे?
താങ്കളുടെ സത്യസന്ധത വിശപ്പുമായി കൂട്ടി യിടിക്കുമ്പോൾ എന്ത് ചെയ്യും?
उत्तर:
पहले चोरी करने को सोचेंगे। लेकिन बाद में वह छोड देगा। शायद कोई और नौकरी ढूँढ लेगा।
ആദ്യം മോഷണത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കും. പ ക്ഷെ പിന്നീട് ഉപേക്ഷിക്കും. ഒരുപക്ഷേ വേറെ വല്ല ജോലിയും അന്വേഷിച്ച് പോകും.

प्रश्न 4.
‘मुश्किल दिन है जिसका सामना करने निकली एक भीड है’ – इसका क्या तात्पर्य है?
കഷ്ടപ്പാടിന്റെ ദിവസം, അതിനെ നേരിടാൻ ഇറങ്ങിയ ഒരു ജനക്കൂട്ടം ഇത് കൊണ്ട് എന്താണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്?
उत्तर:
भीड तो हर दिन मुश्किल झेल रहे हैं। वे जीवन की समस्याओं को लेकर आगे बढते हैं। अंतोनियो जैसे गरीब इंसान के लिए हर दिन मुश्किल का होगा। कठिनाइयों से गुजरते गुजरते लोग इससे परिचित हो चुके हैं।
ജനങ്ങൾ എന്നും കഷ്ടപ്പാടുകൾ സഹിച്ച് കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ജീവിതത്തിലും പ്രശ് നങ്ങളുമായി അവർ മുന്നോട്ട് പോവുന്നു. അന്റോണിയോയെ പോലെനായ ഒരാൾക്ക് എന്നും കഷ്ടപ്പാടിന്റെ ദിവസമാണ്. ദരിദ്ര രായത് കൊണ്ട് അവർക്ക് ഓരോ ദിവസവും ദുരിതമാണ്. അതുകൊണ്ട് അവർക്ക് ഇത് ഒരു പരിചയമായിട്ടുണ്ട്.

प्रश्न 5.
हम अकेले नहीं हैं। इसकी प्रासंगिकता पर विचार प्रकट करें।
‘ഞങ്ങൾ ഒറ്റക്കല്ല’ – ഈ പ്രസ്താവനയുടെ പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ച് എഴുതുക.
उत्तर:
हम अकेले नहीं हैं। सारी दुनिया हमारे साथ है। दुनिया के कोने-कोने में ऐसे लोग होंगे जो हमारी जैसी सुविधाओं से खुश हो रहे हैं, हमारे जैसे दुखों से टूट रहे हैं।
ഞങ്ങൾ ഒറ്റക്കല്ല. ലോകം മുഴുവൻ നമ്മു ടെ കൂടെയുണ്ട്. നമ്മുടെ സന്തോഷങ്ങ ളെ പ്പോലെ ഉള്ള സന്തോഷങ്ങളിൽ സന്തോ ഷി ക്കുകയും, ദുഃഖത്തിൽ ദുഃഖിക്കുകയും ചെയ്യു ന്ന ഒരുപാട് പേർ ഈ ലോകത്തിന്റെ പലയിടത്തും ഉണ്ടാകും.

प्रश्न 1.
प्रत्येक वाक्य के रेखांकित शब्दों का संबंध पहचानें और वाक्यों की पूर्ति करें।
• अंतोनियो साइकिल चलाता है।
• अंतोनियो और बूनो साइकिल ढूँढते हैं।
• अंतोनियो की पत्नी मारिया घर के सामान बेचती है।
सभी वाक्य सामान्य वर्तमानकाल में हैं। पहले वाक्य में कर्ता ‘अंतोनियो’ शब्द पुल्लिंग और एकवचन होने के कारण क्रिया ‘चलाता है’ का प्रयोग हुआ है। दूसरे वाक्य में कर्ता ‘अंतोनियो और ब्रूनो’ पुल्लिंग एवं बहुवचन होने के कारण ‘ढूँढते हैं’ क्रिया का प्रयोग हुआ है। तीसरे वाक्य में कर्ता अंतोनियो की पत्नी मारिया स्त्रलिंग, एकवचन होने के कारण ‘बेचती है’ क्रिया का – प्रयोग हुआ है।
എല്ലാ വാക്യങ്ങളും സാമാന്യ വർത്തമാന കാലത്തിലാണ് ഉള്ളത്. ആദ്യത്തെ വാക്യത്തിൽ കർത്താവ് ‘അന്റോണി യാ’ എന്ന പദം പുല്ലിംഗവും ഏകവചന വും ആയത് കാരണമാണ് ക്രിയ ‘चलाता ह’ എന്ന് പ്രയോഗിച്ചത്. രണ്ടാമത്തെ വാക്യത്തിൽ കർത്താവ് അന്റോണിയായും, ബ്രൂണോയും രണ്ട് പേർ ഉള്ളത് കാരണം പുല്ലിംഗം ബഹുവചനം ആയത് കൊണ്ട് ‘ढूँढते हैं’ എന്ന ക്രിയ പ്രയോഗിച്ചു. മൂന്നാമത്തെ വാക്യത്തിൽ കർത്താവ് അന്റോ ണിയോയുടെ ഭാര്യ മരിയ സ്ത്രീലിംഗവും, ഏകവചനവും ആയത് കൊണ്ട് ‘बेचती है’ എന്ന ക്രിയ പ്രയോഗിച്ചു.
० बालक साइकिल खोजने ………………………
० बालिका साइकिल खोजने ……………………. (निकलना)
उत्तर:
बालक साइकिल खोजने निकलता है।
बालिका साइकिल खोजने निकलती है।

प्रश्न 2.
नमूने के अनुसार वाक्यों को जोड़कर लिखें।

(ഏതെങ്കിലും ഇഷ്ടപ്പെട്ട സിനിമയുടെ വിശേ ഷതകൾ അവതരിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഒരു സിനി മാ ലേഖനം തയ്യാറാക്കുക.)
उत्तर:
तारे ज़मीन पर एक भावनात्मक यात्रा

भारतीय सिनेमा में कुछ फिल्में केवल मनोरंजन नहीं करतीं, बल्कि दर्शकों के मन-मस्तिष्क को झकझोर देती हैं। ऐसी ही एक अद्भुत फिल्म है ‘तारे ज़मीन पर’ । यह एक बालक की मनोवैज्ञानिक स्थिति को चित्रित करती है। हम हर बच्चे को एक जैसा देखने की भूल मत करना चाहिए।

फिल्म का केंद्रबिंदु ईशान अवस्थी, एक आठ वर्षीय बालक है। वह पढ़ाई में कमजोर है। लेकिन कल्पना शक्ति और चित्रकला में गहरी रूचि रखता है। उसे डिस्लेक्सिया नामक समस्या है।

उसके माता-पिता और शिक्षक शुरुआत में यह समझ नहीं पाते। यह विषय बहुत कम ही भारतीय फिल्मों में देखा गया था।

फिल्म हर दर्शक को कहीं न कहीं छूती है। माँ की ममता बच्चे का अकेलापन, शिक्षक का सच्चा मार्गदर्शन, समाज की कठोरता सबकुछ बहुत सजीव रूप में प्रस्तुत किया गया है। यह फिल्म हमें यह याद दिलाती है हर बच्चा खास है, बस उसे समझने की एक कोशिश चाहिए।
താരേ സമീൻ പർ – ഒരു ഭാവനാപരമായയാണ്.

ഭാരതീയ സിനിമകളിൽ ചിലത് മാനസി കോന്നാസത്തിന് വേണ്ടിയുളളതു ത്രമുള്ളതല്ല പകരം മനത്തിനെയും തല ച്ചേറിനെയും പിടിച്ചു കുലുക്കുന്നതാണ്. അങ്ങനെയുള്ള ഒരു അത്ഭുത സിനി യാണ് ‘താരെ സമീൻ പർ’. ഇത് ഒരു ആൺ കുട്ടിയുടെ മനഃശാസ്ത്രപരമായ അവസ്ഥയാണ് ചിത്രീകരിക്കുന്നത്. നമ്മൾ ഓരോ കുട്ടിയെയും ഒരേപോലെ കാണരുത് എന്ന ചിന്തയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.

സിനിമയുടെ കേന്ദ്രബിന്ദു ഇഷാൻ അവ സി എന്ന എട്ട് വയസ്സുള്ള ബാലകനാണ്. അവൻ പഠിത്തത്തിൽ പിനോക്കമായത്. എന്നാൽ ഭാവനയിലും ചിത്രകലയിലും മികച്ച് നിൽക്കുന്നു. അവന് ഡിസ്ലെക്സിയ എന്ന പ്രശ്നമുണ്ട്. അവന്റെ മാതാപിതാ ക്കൾക്കും,അധ്യാപകർക്കും ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ഇത് മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിച്ചില്ല. ഇത് വളരെ കുറഞ്ഞ ഇന്ത്യൻ സിനിമകളിൽ മാത്രമേ കാണാൻ സാധിച്ചിട്ടുള്ളൂ.

സിനിമ ഓരോ പ്രേക്ഷകനെയും ർശിക്കുന്നതാണ്. അമ്മയുടെ വാത്സല്യം, കുട്ടിയുടെ ഏകാന്തത, അധ്യാപകന്റെ സത്യ സന്ധമായ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം, സമൂഹത്തിന്റെ തീക്ഷ്ണത എന്നിവ എന്നിവ വളരെ സജീവമാ യി അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ സിനിമ ന മ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത് ഇതാണ് – ഓരോ കുട്ടിയും വ്യത്യസ്തനാണ്, അവനെ മന സ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കേണ്ടത് നമ്മുടെ കടമ യാണ്.

प्रश्न 3.
आपके स्कूल के फ़िल्मोत्सव में ‘बाइसिकल थीव्स’ सिनेमा का प्रदर्शन होने वाला है। इसके लिए एक पोस्टर तैयार करें।

उत्तर:

बाइसिकल थीव्स निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर एक शब्द या वाक्य में लिखें :

प्रश्न 1.
‘बाइसिकल थीव्स’ के रचयिता कौन है?
उत्तर:
वरुण ग्रोवर।

प्रश्न 2.
‘बाइसिकल थीव्स’ कौन-सी विधा में आता है
उत्तर:
फ़िल्मी लेख।

प्रश्न 3.
गरीबी और उदासी किस तरह फैली हुई है?
उत्तर:
धूप की तरह।

प्रश्न 4.
अंतोनियो कहाँ के रहनेवाले हैं?
उत्तर:
शोम में रहनेवाला

प्रश्न 5.
अंतोनियो को क्या चाहिए?
उत्तर:
नौकरी।

प्रश्न 6.
नौकरी के लिए क्या होना जरूरी है?
उत्तर:
साइकिल।

प्रश्न 7.
अंतोनियो की पत्नी मारिया ने साइकिल के लिए कैसे पैसे जुटाई?
उत्तर:
घर का सामान बेचकर

प्रश्न 8.
काम के पहले ही दिन क्या होती है?
उत्तर:
साइकिल चोरी होती है।

प्रश्न 9.
अंतोनियो के बेटे का नाम क्या है?
उत्तर:
ब्रूनो।

प्रश्न 10.
अंतोनियो और बेटा ब्रूनो साइकिल खोजने कहाँ-कहाँ जाते हैं?
उत्तर:
चोर बाज़ार और बदनाम इलाकों में।

प्रश्न 11.
ब्रूनो के लिए पहला अनुभव क्या था?
उत्तर:
बिखरती मानवता

प्रश्न 12.
अंतोनियो सडक के किनारे क्या देखता है?
उत्तर:
एक लावारिस साइकिल

प्रश्न 13.
साइकिल का असली मालिक अंतोनियो को क्यों छोड़ देता है?
उत्तर:
अंतोनियो की हालत देखकर

प्रश्न 14.
दुनिया का मुश्किल दिन सामना करनेवाले कौन है?
उत्तर:
भीड।

प्रश्न 15.
‘बाइसिकल थीव्स’ फिल्म हमें क्या-क्या सिखाता है?
उत्तर:
सही और गलत की परिभाषा, इतिहास का एक पाठ, युध्द का असली चेहरा, एक परिवार का महत्व

प्रश्न 16.
फिल्में किसके लिए होती हैं?
उत्तर:
मन बहलाने के लिए, दिल तोडने और रुलाने के लिए।

प्रश्न 17.
फिल्में कहानी के ज़रिए क्या एहसास दिलाता है?
उत्तर:
हम कितने कमज़ोर है, ताकतवर हैं, संवेदनशील हैं, फूहड़ हैं, बदतमीज हैं।

प्रश्न 18.
सबसे जरूरी बात क्या है?
उत्तर:
हम अकेले नहीं हैं।

प्रश्न 19.
फिल्में हमें किससे बाँधती है?
उत्तर:
एक अदृश्य चाँदी की डारे से।

प्रश्न 20.
फिल्में हमें क्या सिखा देती है और किसकी तरह?
उत्तर:
करारी पतंग की तरह हलके से झोंके में उड़ना सिखा देती है।

Bicycle Thieves Summary in Malayalam

बाइसिकल थीव्स Summary in Malayalam

पाठ का सारांश :
सीधी-सी कहानी …………………………… – यह पहला अनुभव है। [Textbook page no. 54)

ലളിതമായ കഥയാണ്. രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിന് ശേഷമുള്ള ഇറ്റലിയാണ്. ഓരിദ്ര്യവും ദുഃഖവും വെയിൽ പോലെ രാജ്യം മുഴുവൻ വ്യാപിച്ചു കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. റോമിൽ താമസിക്കുന്ന അന്തോ ണിയോവിന് ജോലി ആവശ്യമുണ്ട്. സൈക്കിൾ ആവശ്യമുള്ള ജോലിയാണ് കിട്ടിയിരിക്കുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ മാരിയ ഒരുപാട് കഷ്ടപ്പെട്ട്’ വീട്ടിലെ സാധനങ്ങൾ വില്പന നടത്തി സൈക്കിൾ വാങ്ങാനുള്ള പൈസ സ്വരൂപിക്കുന്നു. ജോലിയുടെ ആദ്യ ദിവസം തന്നെ അന്തോണിയോ വിന്റെ സൈക്കിൾ കളവ് പോകുന്നു. അവൻ തന്റെ പത്ത് വയസ്സുള്ള മകൻ ബ്രൂണോവിനോ ടൊപ്പം സൈക്കിൾ അന്വേഷിച്ച് നടക്കുന്നു. ആദ്യം. ചോർ ബാസാറിൽ, പിന്നീട് നഗരത്തിൻറെ മറ്റ് ചീത്തപേരുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ. അച്ഛനും മകനും നിരാശയുടെയും വിശ്വാസത്തിന്റെയും ഇടയിൽ കിടന്ന് ആടിക്കളിക്കുന്നു. ഒരു പക്ഷേ അന്തോണിയോ ലോകത്തിലെ ഒരുപാട് ദുഃഖങ്ങൾ സഹി ച്ചിട്ടുണ്ട്. ബ്രൂണോയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ചിതറുന്ന മനുഷ്യത്വം എന്നത് ആദ്യത്തെ അനുഭവം ആണ്.

(सब जगह. …………….. .एक भीड है।) [Textbook page no. 54-55)

എല്ലായിടത്തും പോയി പരാജയപ്പെട്ട് അവസാനം അന്തോണി യോ റോഡ് സൈഡിൽ ആരും അവകാശപ്പെടാത്ത ഒരു സൈക്കിൾ കാണുന്നു. മോഷണം ചീത്തകാര്യമാണെന്ന് അവന് അറി യാം. പക്ഷെ അവന്റെ സത്യസന്ധത വിശപ്പുമായി ഏറ്റുമുട്ടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അന്തോണിയോ ആ സൈങ്കിൾ മോഷ്ടിക്കാനുള്ള ശ്രമം നടത്തുന്നു, പക്ഷെ പിടിക്കപെടുന്നു. സൈക്കിളി ന്റെ ഉടമസ്ഥൻ അന്തോണിയോവിന്റെ അവസ്ഥ കണ്ടിട്ട് അവനെ പോകാൻ അനുവദിക്കുന്നു. അന്തിമദൃശ്യത്തിന്റെ അതീവ ദു:ഖിതരായി, ലജ്ജിച്ച് അന്തോണിയോവും ബ്രൂണോയും ജനങ്ങളുടെ കൂടെ നടന്നുപോകുന്നതായി കാണുന്നു. സൈക്കിളില്ല, പക്ഷെ ലോകത്ത് ഇപ്പോഴും കരുണയുണ്ട്, വിശ്വാസമുണ്ട്, വിഷമദിവസത്തെ നേരിടാനെരുങ്ങിയ ഒരു ജനക്കൂട്ടമുണ്ട്.

(एक सरल ……………………… पतंग की तरह।) [Textbook page no. 55-56)

ഒരു ലളിതമായ കഥ നമ്മളെ എവിടെ കൊണ്ടു പോകുന്നത്. ശരിയുടെയും തെറ്റിന്റെയും വ്യഖ്യാനം, ചരിത്രത്തി ലെ ആപാഠം, വെടിമരുന്നിൻറെ പുക പോയതിന് ശേഷമുള്ള യുദ്ധത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മുഖം, ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ മഹത്വം.

സിനിമകൾ എത്രത്തോളം ചിരിപ്പിക്കുകളും, മനസ്സിനെ സന്തോഷിപിക്കുകളും ചെയ്യുന്നോ അത ത്തോളം മനസ്സിനെ മുറിവേൽപ്പിക്കാനും കരയിപ്പിക്കാനും സാധിക്കുന്നവയാണ്. സിനിമകൾ കഥ യിലൂടെ നമ്മെ ബോധ്യപെട്ടുത്തുന്നത്. നാം എത്രമാത്രം ദുർബലരാണ്, ശക്തിശാലികൾ ആണ്, വികാരഭരിതരാണ്, സാംസ്കാരമില്ലാത്തവരാണ്, മര്യാദയില്ലാത്തവരാണ് എന്നൊക്കെയാണ്. പക്ഷെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യം – നമ്മൾ ഒറ്റയ്ക്കല്ല. ലോകം മുഴുവനും, വളരെ ദൂരെയുള്ള ദേശങ്ങളിലും, നമ്മുടേതല്ലാത്ത ഭാഷ സംസാരിക്കുന്ന ദേശങ്ങളിൽ നമ്മുടെ സന്തോഷങ്ങളെപ്പോലെ സന്തോ ഷിക്കുകയും, നമ്മുടെ ദുഃഖങ്ങളെപോലെ ദുഃഖിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ജനങ്ങളുണ്ട്. ഒരു അദൃശ്യമായ വെള്ളിച്ചരടുകൊണ്ട് സിനിമകൾ നമ്മെ കെട്ടിയിരിക്കുകയാണ്. ഇത് വളരെ ഉയരമുള്ള മേൽക്കൂര യുടെ മുകളിലാണ് നമ്മെ കൊണ്ട് നിർത്തുന്നത്. ഏതെങ്കിലും പുതിയാ ദൃഢമായ പട്ടത്തെപോലെ ചെറിയ കാറ്റിൽ നമ്മളും പറക്കാൻ പഠിക്കുകയാണ്.

बाइसिकल थीव्स लेखक परिचय

फ़िल्मी लेख (वरुण ग्रोवर)

वरुण ग्रोवर

वरुण ग्रोवर का जन्म 26 जनवरी 1980 को हिमाचल प्रदेश के सुंदर नगर में हुआ। आप लेखक, फिल्म गीतकार और फिल्म निर्माता हैं। आपको सर्वश्रेष्ठ गीतकार पुरस्कार (2015), संवाद योजना के लिए फिल्म फेयर पुरस्कार (2022), आई आई एफ ए का सर्वश्रेष्ठ फिल्म
गीतकार पुरस्कार (2016) आदि कई पुरस्कार प्राप्त हुए। ‘पेपर -चोर’, ‘बिक्कू’, ‘करेजवा’ आदि आपकी प्रकाशित रचनाएँ हैं।

വരുൺ ഗ്രോവർ ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ സുന്ദർ നഗറിൽ 1980 ജനുവരി 26 നാണ് ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹം ഒരു ലേഖകൻ, സിനി മാ സംഗീതജ്ഞൻ, സിനിമാ നിർമ്മാതാവ് എന്നീ നിലക ളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് സർവ്വശ്രേഷ്ഠ സംഗീതജ്ഞനുള്ള പുരസ്കാരം (2015) ഡയ ലോഗ് റൈറ്റിങ്ങിനുള്ള ഫിലിം ഫെയർ പുരസ്കാരം (2022) ഐ.ഐ.എഫ്.എ യുടെ സർവ്വശ്രേഷ്ഠ സിനിമാ സംഗീതജ്ഞ പുരസ്കാരം (2016) എന്നിവയെല്ലാം നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ‘पेपर-चोर’, ‘बिक्कू’, ‘करेजवा’ എന്നിവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച രചനകളാണ്.

बाइसिकल थीव्स शब्दार्थ

मदद ले :

सीधी-सी – ലളിതമായ, simple
दूसरा विश्व युध्द – രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധം
गरीबी – ദാരിദ്ര്യം
उदासी – ദുഃഖം
धूप – വെയിൽ
छाई – വ്യാപിച്ചു, spread
नौकरी – ജോലി, job
जरूरी – ആവശ്യം
बडी मुश्किलों से – വലിയ വിഷമത്തോടെ
बेचना – വിൽക്കുക.
जुटाना – കൂട്ടിവെക്കുക, एकत्रित करना
चोरी हो जाना – കളവ് പോകുക
खोजना – അന്വേഷിക്കുക.
चोर बाज़ार – കള്ളച്ചന്ത, പഴയതും പുതിയ തുമായ സാധനങ്ങൾ വിൽ ക്കുന്ന സ്ഥലം.
बदनाम – ചീത്തപ്പേരുള്ള
इलाका – പ്രദേശം
हताशा – നിരാശ
उम्मीद – വിശ്വാസം, പ്രതീക്ഷ
ढूंढते रहना – അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുക.
शायद – ഒരു പക്ഷേ.
झेलना – സഹിക്കുക
बिखरती मानवीयता – ചിതറുന്ന മനുഷ്യത്വം, dispersing humanity
हारना – പരാജയപ്പെടുക.
लावारिस – അവകാശികളില്ലാത്തത്, unclaimed
दिखना – കാണപ്പെടുക.
चोरी – കളവ്
बुरी चीज़ – ചീത്ത കാര്യം
ईमानदारी – സത്യസന്ധത
भूख – വിശപ്പ്.
टकराना – കൂട്ടിയിടിക്കുക.
चुराना – മോഷ്ടിക്കുക
कोशिश – ശ്രമം
पकड़ा जाना – പിടിക്കപ്പെടുക.
मालिक – ഉടമസ്ഥൻ, owner
हालत – അവസ്ഥ.
भीड़ – തിരക്ക്
ढूंढे हुए – തിരഞ്ഞുകൊണ്ട്
शर्मिंदा – ലജ്ജിച്ച്
सामना करना – നേരിടുക.
सही – ശരി
गलत – തെറ്റ്
इतिहास – ചരിത്രം, history
असली चेहरा – യഥാർത്ഥ മുഖം
बारह – പന്ത്രണ്ട്
धुआँ – പുക
छँटना – മാറിപ്പോവുക
बहलाना – സന്തോഷിപ്പിക്കുക
दिल तोडना – മനസ്സ് വിഷമിപ്പിക്കുക
एकता – കരയിക്കുക
जरिए – മുഖേന, through
एहसास दिलाना – ബോധ്യപ്പെടുത്തുക
कमजोर – ദുർബലൻ
ताकतवर – ശക്തിമാൻ
संवेदनशील – വികാരഭതിമായ
फूहड़ – സംസ്കാരമില്ലാത്ത
बदतमीज – മര്യാദയില്ലാത്ത
टूट रहना – കഷ്ടപ്പെടുക
बाँधना – കെട്ടുക.
चाँदी की डोरे – വെള്ളികൊണ്ടുള്ള ചരട്
खडा कर देना – നിർത്തുക
ऊँची छत पर – ഉയരമുള്ള മേൽക്കൂരയിൽ
हलके से – നേരിയ
झोंके में – കാറ്റിൽ
उड़ना – പറക്കുക
सीख जाना – പഠിക്കുക
नई – പുതിയ
करारी – ദൃഢമായ
पतंग – പട്ടം, kite

Practicing with SCERT Kerala Syllabus 8th Standard Hindi Textbook Solutions Unit 3 Chapter 1 जब हम धीरे चलते हैं Jab Hum Dheere Chalte Hain Question Answer Notes Summary in Malayalam & Hindi improves language skills.

Jab Hum Dheere Chalte Hain Class 8 Question Answer Notes Summary

SCERT Class 8 Hindi Unit 3 Chapter 1 Question Answer Kerala Syllabus जब हम धीरे चलते हैं

Jab Hum Dheere Chalte Hain Question Answer

विश्लेषणात्मक प्रश्न :

प्रश्न 1.
“मेरे पास हाँ के अलावा कोई जवाब न था” – लेखक के इस कथन का तात्पर्य क्या है?
എന്റെ കൈവശം അതെയെന്നല്ലാതെ മറ്റൊ രുത്തരം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ലേഖകന്റെ, ഈ പ്രസ്താവനയുടെ ഉദ്ദേശ്യമെന്താണ്?
उत्तर:
लेखक मेट्रो में स्केचिंग करते रहते थे। अचानक एक दिन एक लड़की आकर कला थिएत्रो नामक संस्था में न्योता दिया तो अच्छा लगा। वे एक चलता-फिरता थिएटर शुरू करना चाहते थे। लेखक को इस यात्रा में चित्र खींचने का मौका मिला तो वे खुश हुए। |
ലേഖകൻ മെട്രോയിൽ ചിത്രരചന നടത്തി ക്കൊണ്ടിരുന്ന ആളായിരുന്നു. പെട്ടെന്ന് ഒരുദി വസം ഒരു പെൺകുട്ടീ വന്ന് കലാ ശിയാ എന്ന സ്ഥാപനത്തിലേക്ക് ക്ഷണം നൽകി യപ്പോൾ സന്തോഷം തോന്നി. അവർ സഞ്ച രിക്കുന്ന ഒരു തിയേറ്റർ തുടങ്ങാൻ ആഗ്രഹി ച്ചിരുന്നു. ഈ യാത്രയിൽ ലേഖകന് ചിത്രം വരയ്ക്കാനുള്ള അവസരം കിട്ടിയപ്പോൾ അദ്ദേഹം സന്തോഷിച്ചു.

प्रश्न 2.
‘हमें कहीं पहुँचने की जल्दी नहीं थी’ – इस कथन में कला थिएत्रो की कौन-सी विशेषता प्रकट होती है?
‘ഞങ്ങൾക്ക് എവിടെയും പെട്ടെന്ന് എത്തേണ്ടതില്ലായിരുന്നു’ – ഈ പ്രസ്താവനയിൽ കലാ ഥിയായുടെ എന്ത് സവിശേഷതയാണ് പ്രകടമാകുന്നത്?
उत्तर:
कला थिएत्रो के इस प्रोजेक्ट का मकसद स्लो ट्रैवल का अनुभव लेना था। वे रास्ते में कहीं भी रुककर नाचने-गाने-बजाने लगते थे। जिस शहर में शाम को परफार्म करते, वहीं रात गुज़ारते थे।
കലാഥിയായുടെ ഈ പ്രൊജക്ടിന്റെ ലക്ഷ്യം സ്ലോ ട്രാവലിന്റെ സുഖം അന ഭവിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. അവർ വഴി യിൽ എവിടെവച്ചും താമസിച്ച് നൃത്തം ചെയ്യുകയും, പാട്ട് പാടുകയും, വാദ്യോപ കരണങ്ങൾ വായിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഏത് പട്ടണത്തിലാണോ വൈകിട്ട് കലാപ കടനം നടത്തുന്നത് അവിടെത്തന്നെ രാത്രി കഴിച്ചുകൂട്ടുകയായിരുന്നു.

प्रश्न 3.
‘टस-से-मस न हुआ’ – इस प्रयोग का मतलब क्या है?
‘टस से मस न हुआ’- എന്ന പ്രയോഗത്തിന്റെ അർത്ഥമെന്താണ്?
उत्तर:
इसका अर्थ होता है जरा भी नहीं हिला, बिल्कुल भी नहीं बदला किसी पर कोई असर नहीं हुआ।
ഇതിന്റെ അർത്ഥം, അല്പം പോലും ചലി ച്ചില്ല, ഒട്ടും മാറ്റം വന്നില്ല, ഒരു പ്രഭാവവും ചെലുത്തിയില്ല എന്നിങ്ങനെയാണ്.

प्रश्न 4.
‘उसकी जड़ ऊपर थी जो फूलों की तरह लग रही थी’। ऐसा कोई दृश्य आपने कभी, कुछ अलग तरीके से महसूस किया है?
പൂക്കളെപ്പോലെ തോന്നിപ്പിക്കുന്ന അതിന്റെ വേരുകൾ മുകളിലായിരുന്നു’ ഇങ്ങനെയുള്ള ഏതെങ്കിലും ദൃശ്യങ്ങൾ നിങ്ങൾ വേറിട്ട രീതിയിൽ അനുഭവിച്ചിട്ടുണ്ടോ?
उत्तर:
एक दुख के पल में, जब किसीकी आँखों में आँसू थे, लेकिन उनमें सूरज की किरण पड़ते ही इंद्रधनुष झलकने लगा।
ദുഃഖമുള്ള സമയത്ത്, കണ്ണിൽ കണ്ണുനീർ നിറയുമ്പോൾ, അതിൽ സൂര്യരശ്മി പതിക്കു മ്പോൾ മഴവില്ല് കാണപ്പെടുന്നു.

प्रश्न 5.
बालकनी में खड़ी महिला के लिए मैत्तेयो ने वहाँ खड़े होकर परफार्म किया- यहाँ मैत्तेयो का कौन-सा मनोभाव प्रकट होता है?
ബാൽക്കണിയിൽ നിൽക്കുന്ന സ്ത്രീക്ക് വേണ്ടി തയ്യോ അവിടെ നിന്ന് കൊണ്ട് പെർഫോം ചെയ്തു. ഇതിൽ മെതയ്യോയുടെ എന്ത് മനോഭാവമാണ് പ്രകടമാകുന്നത്?
उत्तर:
बालकनी पर खड़ी महिला ने कहा कि वे चल नहीं सकती। यह सुनकर मैत्तेयो को उनपर दया आई होगी। कला सभी को खुश कराने के लिए है। जहाँ भी हो, जैसे भी हो वहाँ रहकर परफार्म करना है। यही उनका तरीका होगा। मैत्तेयो दयालू एवं दूसरों को माननेवाला व्यक्ति महसूस होता है।
ബാൽക്കണിയിൽ നിൽക്കുന്ന സ്ത്രീ എനി ക്ക് നടക്കാൻ കഴിയില്ല എന്ന് അറിയിച്ചു. ഇത് കേട്ടപ്പോൾ മെതയ്യോയ്ക്ക് ആ സ്ത്രീ യോട് ദയ തോന്നിയിരിക്കാം. കല എല്ലാവരെ യും സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ ഉള്ളതാണ്. എവിടെ യായാലും, എങ്ങനെയായാലും പെർഫോം ചെയ്യണം. ഇതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ രീതി. മെതയ്യോ ദയാലുവും, മറ്റുള്ളവരെ അനുസരിക്കുന്നവനുമായ വ്യക്തിയായി തോന്നുന്നു.

प्रश्न 6.
‘अचानक लगा जैसे हम किसी धागे से बँधे हुए हों । यहाँ कला की कौन-सी विशेषता प्रकट होती है?
പെട്ടെന്ന് തോന്നി ഞങ്ങൾ ഏതോ ചരടിനാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന്.’ ഇവിടെ കലയുടെ ഏത് സവിശേഷതയാണ് പ്രകടമാകുന്നത്?
उत्तर:
कला एक दूसरे को बाँधने वाली शक्ति है। लोग एक ही कला कृति को देखते या सुनते हैं, उनमें एक जैसा महसूस करते हैं। कला के माध्यम से हम एक दूसरे की संस्कृति को समझते हैं। कला भाषाई दीवारों को तोड़ देता है। इससे सामाजिक जुड़ाव बढ़ता है। कला लोगों को दूसरों की ज़िंदगी झाँकने का मौका देती है।
കല ആളുകളെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ശക്തിയാണ്. ഓരോ കലാരൂപം കാണുക യോ, കേൾക്കുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ അവർ ഒരുപോലെ അനുഭവിക്കുന്നു. കലയിലൂടെ പരസ്പരം സംസ്ക്കാരം മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിക്കും. കല ഭാഷയുടെ മതിലുകളെ പൊ ട്ടിച്ചെറിയുന്നവയാണ്. ഇതിലൂടെ സാമൂഹി ബന്ധം ദൃഢമാകുന്നു. കല എന്നത് മറ്റുള്ളവ രുടെ ജീവിതത്തിൽ എത്തിനോക്കാനുള്ള അവസരം നൽകുന്നു.

प्रश्न 7.
लेखक को पहले पेड़ का चित्र बनाने का मन नहीं था, पर बाद में बनाने लगा। क्यों?
ലേഖകന് ആദ്യം മരത്തിന്റെ ചിത്രം വരയ്ക്കാൻ തോന്നിയിരുന്നില്ല. പക്ഷേ പി ന്നീട് വരയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്തുകൊണ്ട്?
उत्तर:
जब यह पता चला कि वह पेड़ उस जगह के मालिक ने एल्फी की याद में लगाया था, तो उसे बनाने का मन आया। एल्फी को फिआक्को बुरी हालत में मिला था। एल्फी ने उसकी बड़ी तीमारदारी कर उसे तंदुरुस्त किया।
ആ മരം അ സ്ഥലത്തിന്റെ ഉടമ എൽഫിയുടെ ഓർമ്മയ്ക്കായി നട്ടുപിടിപ്പിച്ചതാണ് എന്ന് അറിഞ്ഞപ്പോൾ, അത് വരയ്ക്കണമെന്ന് തോന്നി. എൽഫിക്ക് ഫിയാക്കോയെ വളരെ മോശമായ അവസ്ഥയിലാണ് ലഭിച്ചത്. എൽഫി വളരെയധികം ശുശ്രൂഷകൾ നൽ കിയാണ് അതിനെ ആരോഗ്യവാനാക്കിയത്.

प्रश्न 1.
आगे…
घटनाओं को क्रमबद्ध करें।
• मेट्रो में लेखक की मुलाकात लुआना से होना।
• फिआक्को के साथ यात्रा की शुरुआत होना।
• नदी के पास फिआक्को का रुक जाना।
• क्रिस्टीना का फिआवको को बालियाँ दिखाना।
• खेत में जाकर कैथरीना का गाना।
• बालकनी पर खड़ी महिला के लिए मैत्तेयो का परफार्म करना।
• लेखक के पेड़ का चित्र खींचने का प्रयास करना।
उत्तर:
• मेट्रो में लेखक की मुलाकात लुआना से होना।
• फिआक्को के साथ यात्रा की शुरुआत होना।
• नदी के पास फिआक्को का रुक जाना।
• क्रिस्टीना का फिआक्को को बालियाँ दिखाना।
• खेत में जाकर कैथरीना का गाना।
• बालकनी पर खड़ी महिला के लिए मैत्तेयो का परफार्म करना।
• लेखक के पेड़ का चित्र खींचने का प्रयास करना।

प्रश्न 2.
पढ़ें
‘हमारा पिछला परफॉरमेंस अच्छा नहीं हुआ था। हम सब तनाव में थे। पर आज जैसे ही कुर्दिस्तान के अशित और ईरान के मेंहदी ने साज़ बजाते हुए गाना शुरू किया तो सब मज़े से उनके आस-पास नाचने लगे। अचानक लगा जैसे हम किसी धागे से बँधे हुए हैं। लगा, जैसे हम जैतून की पत्तियों से सरसरा रहे हैं।’
‘उस दिन के अपने परफॉरमेंस के बारे में कैथरीना अपनी डायरी में लिखती है।’ – कैथरीना की वह डायरी लिखें।

उत्तर:
20 जनवरी 1970

आज का दिन मेरे लिए अविस्मरणीय रहा। मैं बहुत भावुकता से गाना गाई । गाते-गाते मैं रोने लगी। जैतून के कुछ पत्ते एलन शॉ के स्केचबुक पर पड़ें। वे आँसू के तरह लगे । कुर्दिस्तान के अशित और ईरान के मेंहदी ने साज़ बजाते हुए गाना शुरू किया तो सब मज़े से उनके आस-पास नाचने लगे। अचानक लगा जैसे हम किसी धागे से बँधे हुए हैं। कला सबको मिलानेवाली शक्ति है। हम सब एक ही कला-कृति को देखते या सुनते हैं तो उनमें एक जैसा अनुभव करते हैं। कला के माध्यम से एक दूसरे की संस्कृति समझ सकता है। यह भाषाई दीवारों को तोड़ देता है, सामाजिक जुड़ाव बढ़ा देता है। कल की शुभाप्रतीक्षा के साथ…

प्रश्न 3.
पढ़ें और लिखें…
“एक महिला ने अपनी बालकनी पर आकर कहा कि वे चल नहीं सकती हैं। इसलिए नहीं आ पाएँगी। यह सुनकर मैत्तेयो ने वहीं खड़े होकर उनके लिए परफार्म किया।”
इस अवसर पर महिला और मैत्तेयो के बीच में हुई बातचीत लिखें।
उत्तर:
महिला: अरे बेटा, तुम वहीं रुककर अकॉर्डियन बजा सकते हो?
मैत्तेयो: क्यों नहीं? आप नीचे आईए।
महिला: बेटा, मैं नीचे नहीं चल सकती।
मैत्तेयो: ठीक है, मैं यहीं रुककर बजाता हूँ।
महिला: मेरी टाँगें टूट चुकी है।
मैत्तेयो: तो फिर यह धुन खास आपके लिए होगी। कौन-सी पसंद है? धीमी या थिरकने वाली?
महिला: धीमी । उसमें तो हवा भी रुककर सुनती है।
मैत्यो: तो सुनिए। (अकॉर्डियन बजाता है।)
महिला: क्या नाम है तुम्हारा?
मैत्तेयो: मैत्तेयो
महिला: तुमने आज मेरे दिल की सोई हुई बातों को जगा दिया।
मैत्यो: शुक्रिया जी। अब विदा लेता हूँ।

• ‘जो चीज़ मुझे पसंद है मुझे वही करते रहना चाहिए।’
इस कथन पर आपका विचार क्या है? टिप्पणी लिखें।
उत्तर:
‘जो चीज़ मुझे पसंद है मुझे वही करते रहना चाहिए’ – यह विचार व्यक्ति की अपनी खुशी और मानसिक शांति की ओर इशारा करता है। जब हम वही करते हैं जो हमें पसंद है तो उसमें लगन, ऊर्जा और रुचि अपने आप आ जाती है। यह न केवल हमें खुशी देता है, बल्कि हमारे काम की गुणवत्ता भी बेहतर होती है। इसलिए अगर हमारी पसंद का कार्य हमारे विकास और दूसरों की भलाई में सहायक हो, तो उसे निरंतर करते रहना सही और प्रेरणादायक होता है।

• प्रकृति और कला के बीच अभिन्न संबंध है। इस विषय पर लेख तैयार करें।
उत्तर:
प्रकृति स्वयं एक महान कलाकार है। इसकी हर रचना में सौंदर्य, तालमेल और गहराई छिपी होती है। कला प्रकृति से प्रेरणा लेकर उसे भावनाओं, रंगों, रेखाओं और ध्वनियों के माध्यम से व्यक्त करती है। आज चित्रकला, मूर्तिकला, संगीत, साहित्य और नृत्य में प्रकृति एक प्रमुख प्रेरणा- स्त्रोत बनी हुई है। किसी चित्रकार के लिए सूर्योदय का दृश्य, किसी कवि के लिए वर्षा की बूँदें, किसी संगीतकार के लिए पंछियों की चहचहाहट सबकुछ एक सजीव रचना का आरंभ हो सकता है। कला मनुष्य और प्रकृति के बीच सेतु का कार्य करता है। प्रकृति और कला एक दूसरे का पूरक है। यह संबंध न केवल मनुष्य की संवेदनाओं को गहराता है बल्कि जीवन को भी सुंदर एवं समृद्ध बनाता है।

प्रश्न 4.
अनुबद्ध कार्य
अपनी किसी एक यात्रा का विवरण तैयार करें।

उत्तर:
मेरी शिमला यात्रा का विवरण

पिछली गर्मियों के दिन मैं और अपना परिवार शिमला घूमने निकला। हमने चंडीगढ़ से शिमला तक की दूरी बस द्वारा तय की। जैसे-जैसे बस पहाड़ों की ओर बढ़ती गई, वैसे-वैसे मौसम सुहावना होता गया। हमने मॉल रोड के पास एक होटल में ठहरने की व्यवस्था की थी। अगले दिन के घुड़सवारी, हिमालय नेचर पार्क और बर्फ़ से पहाड़ियों ने मन मोह लिया। रास्ते में सेब के बागान भी दिखाई दिए, जिन्हें देखकर बहुत खुशी हुई।

तीसरे दिन हमने जाखू मंदिर की यात्रा की, जो हनुमान को समर्पित है, और ऊँची पहाड़ी पर स्थित है। वहाँ तक पहुँचने के लिए रोपवे का अनुभव भी बेहद रोमांचक था। तीन दिन की यात्रा कब बीत गया, पता नहीं चला। जब वापसी का समय आ गया तो उदास हो गया। लेकिन खुशी भी थी कि प्रकृति की गोद में कुछ पल सुकून और आनंद के साथ बिताए। ऐसी यात्राएँ जीवन में नयापन और ऊर्जा भर देती हैं।

जब हम धीरे चलते हैं निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर एक शब्द या वाक्य में लिखें:

प्रश्न 1.
‘जब हम धीरे चलते हैं’ यात्राविवरण का लेखक कौन है?
उत्तर:
एलन शॉ

प्रश्न 2.
लेखक कौन – सा काम करता था?
उत्तर:
स्केचिंग

प्रश्न 3.
लेखक के पास आनेवाली लड़की का नाम क्या है?
उत्तर:
लुआना

प्रश्न 4.
लुआना की संस्था का नाम क्या है?
उत्तर:
कला थिए

प्रश्न 5.
‘कला थिएत्रो’ कहाँ चलता-फिरता थिएटर शुरू करना चाहती थी?
उत्तर:
इटली के फ्रिउली में।

प्रश्न 6.
लुआना इस ग्रुप में कौन-सा रोल निभाता है?
उत्तर:
डांसर का

प्रश्न 7.
इस प्रोजेक्ट का मकसद क्या था?
उत्तर:
स्लो ट्रैवल का अनुभव लेना।

प्रश्न 8.
मध्यकाल में किसके ऊपर सामान बाँधकर एक जगह से दूसरी जगह ले जाते थे?
उत्तर:
गधे के ऊपर।

प्रश्न 9.
इस ग्रुप की गधे का नाम क्या था?
उत्तर:
फिआक्को

प्रश्न 10.
फिआक्को का मालिक कौन है?
उत्तर:
एल्लीया

प्रश्न 11.
ग्रुप की शुरुआत कैसे हुई?
उत्तर:
नदी से दुआ माँगने से।

प्रश्न 12.
क्रिस्टीना ने फिआक्को को क्या दिखाकर मनाया था?
उत्तर:
गेहूँ की बालियाँ

प्रश्न 13.
लेखक की मंडली का सबसे छोटा सदस्य कौन है?
उत्तर:
मैत्तेयो

प्रश्न 14.
मैत्तेयो कहाँ रहता है?
उत्तर:
स्लोवेनिया और इटली के बोर्डर पर

प्रश्न 15.
मैत्तेयो कौन – सा बाजा बजाता था?
उत्तर:
अकॉर्डियन

प्रश्न 16.
लेखक कौन-से पेड़ के नीचे बड़े-से कैनवास पर चित्र बना रहा था?
उत्तर:
जैतून के पेड़ के नीचे

प्रश्न 17.
लेखक ने किसको उलटा बनाया?
उत्तर:
शहर के चर्चे को

प्रश्न 18.
मंडली का आखिरी परफॉर्मेस कहाँ हुआ था?
उत्तर:
कोर्डोवाडो नाम के एक कम्यून के एक किले में

प्रश्न 19.
फिआक्को के असली मालिक का नाम क्या था?
उत्तर:
एल्फी

प्रश्न 20.
बगीचे के बीच का पेड़ किसकी याद में लगाया था?
उत्तर:
एल्फी की याद में

प्रश्न 21.
फिआवको अब कितने साल का है?
उत्तर:
चौदह साल का

प्रश्न 22.
कौन-सा चित्र पूरी यात्रा की इंतेहा बन गया?
उत्तर:
पेड़ का चित्र, जिसमें फिआक्को शामिल था और हल्की बारिश की बूँदें पत्ते बनाये।

Jab Hum Dheere Chalte Hain Summary in Malayalam

जब हम धीरे चलते हैं Summary in Malayalam

पाठ का सारांश :
(मैं हमेशा की तरह मेट्रो में स्केचिंग करता घर लौट रहा था ………………… चित्रो में दर्ज करने का न्योता दिया। मेरे पास हाँ के अलावा कोई जवाब न था।) [Textbook page no. 43&44]

ഞാൻ പതിവുപോലെ മെട്രോയിൽ സ്കെച്ചിംഗ് നടത്തിക്കൊണ്ട് ചിത്രം വരച്ച് വീട്ടിലേ യ്ക്ക് മടങ്ങുകയായിരുന്നു. അതായിരുന്നു എന്റെയൊരു വിനോദം. ഒരു പെൺകുട്ടി എന്റെ ചിത്രം വരക്കുന്നതും നോക്കി കൊണ്ടിരുന്നു. ലുവാന എന്നായിരുന്നു അവളുടെ പേര്. എന്റെ സ്കെച്ചിംഗ് ബുക്കിനോട് വളരെ താല്പര്യം തോന്നിയ അവൾ തന്റെ വിസിറ്റിംഗ് കാർഡ് എനിക്ക് നൽകി. എന്നിട്ട് കാണാം എന്ന ഉറപ്പിൽ പിരിഞ്ഞു. കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം സുഹൃത്തായ മാനുവലിന്റെ കൂടെ അവൾ തന്നെ കാണാനായി വന്നു. അവരുടെ സ്ഥാപനം ഇറ്റലിയിലെ ഫ്രീലി എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു സഞ്ചരിക്കുന്ന തീയേറ്റർ (നാടകശാല) നടത്താൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു. ഇതിൽ ചിത്രകാരൻമാർ, സംഗീ തജ്ഞർ, നർത്തകർ, ഫോട്ടോഗ്രാഫർ എന്നിവരെല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു.

ലുവാന ഈ ഗ്രൂപ്പിനെ ഏറ്റവും മികച്ച നർത്തകിയായിരുന്നു. അവളായിരുന്നു അവരുടെ യാത്രയെ ചിത്രങ്ങളിലൂടെ അവതരിപ്പിക്കാനുള്ള ക്ഷണം എനിക്ക് നല്കിയത്. ‘ശരി’ എന്നല്ലാതെ എന്റെ കയ്യിൽ വേറെ മറുപടി ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.

(इस प्रोजेक्ट का मकसद स्लो ट्रैवल का अनुभव लेना था …………………… कईयों की आँखें भीग गई। मुझे नदी दुआ माँगना बहुत अच्छा लगा।) [Textbook page no. 44&45)

ഈ പ്രൊജക്ടിന്റെ ലക്ഷ്യം, പതുക്കെയുള്ള സഞ്ചാരത്തിന്റെ അനുഭവം ആസ്വദിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. മദ്ധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ കഴുതപ്പുറത്ത് ഭാരം കെട്ടിവെച്ച് ഒരു സ്ഥലത്ത് നിന്നും മറ്റൊരു സ്ഥലത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. നമ്മുടെ വഴിയും ഏകദ്ദേശം മദ്ധ്യകാലഘട്ടത്തി ലതെന്ന് തോന്നിപ്പിക്കുന്ന വഴിയായിരുന്നു. പല പല പട്ടണങ്ങളിൽ കൂടിയായിരുന്നു യാത്ര. നമ്മുടെ കൂടെ ‘ഫിയാക്കോ’ എന്ന പേരുള്ള ഒരു കഴുതയുണ്ടായിരുന്നു. നമ്മൾ എപ്പോഴും അതിന്റെ പുറകെ സഞ്ചരിച്ചിരുന്നത് ഫിയാക്കോയുടെ ഉടമസ്ഥനായ എല്ലായായും നമ്മുടെ കൂടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. യാത്രയുടെ ഇടയിൽ എവിടെയൊക്കെ ഫിയാക്കോ നിൽക്കുന്നുവോ അവിടെയൊക്കെ നമ്മളും നില്ക്കുക എന്നതായിരുന്നു ആ യാത്രയുടെ രീതി.

നമുക്ക് ധൃതിപിടിച്ച് എവിടെയും എത്തിച്ചേരേണ്ട ആവശ്യമില്ലായിരുന്നു. അതു കൊണ്ടുതന്നെ യാത്ര പല സ്ഥലങ്ങളിലായി നിന്ന് പാട്ടുപാടുകയും ഉല്ലസിച്ചും ഒക്കെയായിരുന്നു യാത്ര. ഏത് പട്ടണത്തിലാണോ പെർഫോമൻസ് നടന്നിരുനന്ത് അന്ന് രാത്രി അവിടെ തങ്ങുക എന്ന തായിരുന്നു പതിവ്. ഞാൻ ഇത് മുഴുവൻ ചിത്രങ്ങളാക്കി പേപ്പറിൽ പകർത്തിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

നദിയോട് ആഗ്രഹം വാങ്ങിയായിരുന്നു തുടങ്ങിയത്. കത്രീന മനോഹരമായ ഒരു ഗാനം ആലപിച്ചു, പലരുടെയും കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞു കവിഞ്ഞിരുന്നു. നദിയോട് അനുഗ്രഹം വാങ്ങുക എന്നത് എനിക്ക് സുന്ദരമായ അനുഭവമായി തോന്നി.

(अचानक फिआवको चलते-चलते रुक गया।… अकॉर्डियन पर उसकी बनाई खूबसूरत धुनें हवाओं को थिरका देती थी।) [Textbook page no. 46&47)

മുന്നോട്ടുനീങ്ങികൊണ്ടിരിക്കെ ഫിയാക്കോ പെട്ടെന്ന് നിന്നു. മുന്നിൽ നദി മറിക്കട ക്കണമായിരുന്നു. നമ്മളും ഫിയാക്കോയുടെ പുറകിലായി നിന്നു. ഫിയാക്കോ നദി മുറിച്ചുകടക്കാൻ തയ്യാറായില്ല. കുറച്ചുപേർ വിശ്രമിച്ചും പഴങ്ങൾ കഴിച്ചും നേരം കഴിച്ചുകൂട്ടി. എല്ലാവരും പരസ്പ രം ഫിയാക്കാതെ നിർബന്ധിച്ചു. പക്ഷേ ഫിയാക്കോ അനങ്ങിയതേ ഇല്ല. മൂക്കാൽ മണിക്കൂറിനു ശേഷം ക്രിസ്റ്റീന ഫിയാക്കോയെ ഗോതമ്പു കതിരുകൾ കാണിച്ചു. അതു നോക്കിക്കൊണ്ട് ഫിയാക്കോ റോഡ് മുറിച്ചുകടന്നു, പക്ഷേ എല്ലാവരും ഫിയാക്കോയോടൊപ്പം നീങ്ങിയില്ല. എല്ലാവരും ഒരുമിച്ചാ യിരുന്നെങ്കിലും കുറച്ചുപേർ സംസാരത്തിൽ മുഴുകിയിരുന്നു.

കത്രീന മറുവശം ഗോതമ്പു വയലിൽ ചെന്ന് പാടാൻ തുടങ്ങി. എല്ലാവരെയും ആകർ ഷിക്കുന്ന ശബ്ദമായിരുന്നു കത്രീനയുടേത്. കുറച്ചുപേർ വയലിൽ നിന്നും ഗോതമ്പുചെടികൾ പറിച്ചെ ടുത്തു.ഞാൻ ഒരു കൈയിൽ ഗോതമ്പു ചെടി തിരിച്ചു പിടിച്ചു നോക്കി. അതിന്റെ വേരുകൾ മുകളിൽ പൂക്കളെപോലെ നിൽക്കുന്നത് കാണാമായിരുന്നു.

നമ്മുടെ സംഘത്തിലെ ഏറ്റം ചെറിയ അംഗമായിരുന്നു. ‘മെത്തയോ’ പകുതി ഫ്രഞ്ച്കാരും പ കുതി ഇറ്റലിക്കാരനുമായിരുന്നു. സ്ലൊവേനിയയുടെയും ഇറ്റലിയുടെയും ബോർഡറിലായിരുന്നു മെത്തയാ താമസിച്ചിരുന്നത് . നമ്മൾ കൂട്ടി എന്ന് വിളിച്ചാണ് മെത്തേയോയെ സംബോധന ചെയതിരുന്നത്. അദ്ദേഹം സംഗീത ഉപകരണങ്ങൾ വായികുമ്പോൾ എല്ലാവരും അതിൽ മുഴുകി പോവാറുണ്ടായിരുന്നു. അക്കാർഡിയനിൽ വൈക്കോയെ സംഗീയ ആലപിക്കുമ്പോൾ കേട്ടു നിൽകുന്നവർക്ക് നൃത്തം ചെയ്യാനുള്ള ഒരു പ്രചോദനം ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു.

(दिन में हम जहाँ से भी गुज़रते…. उसी समय जैतून के कुछ पत्ते मेरी स्केचबुक पर गिरे। मुझे वह आँसू की तरह लगे) [Textbook page no.47]

ഏത് വഴിയിലൂടെയാണോ ഞങ്ങൾ കടന്നു പോകുന്നത്, അവിടെയെല്ലാം ജനങ്ങൾ നമുക്ക് ഷോ’ അവതരിപ്പിക്കാനുള്ള അവസരം (ക്ഷണം) തരുമായിരുന്നു. താഴെ ഇറങ്ങാൻ സാധിക്കാതെ ബാൽക്കണിയിലിരുന്ന ഒരു സ്ത്രീ ആവശ്യപ്പെട്ടതുപ്രകാരം മെത്തയോ അവിടെ നിന്നുകൊണ്ട് അവർക്കു വേണ്ടി പെർഫോം ചെയതു.

ഞാൻ ഒരു ഒലിവ് മരത്തിനുതാഴെ ഇരുന്നുകൊണ്ട് വലിയൊരു കാൻവാസ്സിൽ ചിത്രം വരയ്ക്കുക യായിരുന്നു. പെർഫോമൻസ് നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന സ്റ്റേജും അവിടെ തന്നെയായിരുന്നു.

എന്റെ ഇഷ്ടപ്പെട്ട ഒലിവ് മരത്തിന് താഴെയിരുന്ന ഞാൻ ഏറെ സിന്തോഷവാനായിരുന്നു. എന്നെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളും ഒലിപ് മരത്തിലെ ഇലകൾ വളരെ സുന്ദരമാണ്

ഞാൻ ചിത്രങ്ങളിലൂടെ ആ പട്ടണത്തിലെ ക്രസ്ത്യൻ പള്ളികളെ തിരിച്ച് പിടിച്ച് എന്റെ പേനയുടെ പോലെ രൂപം നൽകി. ഞാൻ ചിത്രം വരച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ കത്രീന പാടി പാടി അവസാനം കരയാൻ തുടങ്ങി. ആ സമയത്ത് ഒലിവ് മരത്തിന്റെ ഇലകൾ എന്റെ സ്കെച്ച് ബുക്കിലേക്ക് വീഴാൻ തുടങ്ങി. എനിക്ക് അത് കണ്ണു നീരുപോലെ. തോന്നി.

(हमारा पिछला परफॉरमेंस अच्छा नहीं हुआ था। हम सब तनाव में थे…… मुझे कुछ समझ में नहीं आ रहा था।) [Textbook page no. 47&48]

നമ്മുടെ കഴിഞ്ഞ പെർഫോമൻസ് മികച്ചതായിരുന്നില്ല. എല്ലാവരും വാല്ലത്ത് മാനസിക സം ഘർഷത്തിലായിരുന്നു. കർദിസ്ഥാനിലെ അശ്തിയും ഇറാനിലെ മെഹന്ദിയും തുടങ്ങിയ സംഗീത ഉപ കരണങ്ങളിലൂടെ സംഗീതം മുഴങ്ങാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ -എല്ലാരും ചുറ്റുപാടും നൃത്തം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി. നമ്മളെല്ലാവരും ഒരുചരടിൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ തോന്നി. ഒലിവുമരത്തിന്റെ ഇലകൾ തഴുകി തലോടുന്നതുപോലെ അനുഭവപ്പെട്ടു.

കോർവാഡോ കമ്യണിലെ ഒരു കൊട്ടാരത്തിലായിരുന്നു നമ്മുടെ അവസാനത്തെ പെർഫോമൻസ് നടന്നത്.

അവിടെ ചെന്നപ്പോഴാണ് ആൽഫിയാണ് ഫിയാക്കോയുടെ യഥാർഥ ഉടമസ്ഥന്റെ പേര് എന്ന് എനിക്ക് മനസ്സിയായത് അതിനുശേഷമാണ് ആൽഫിയുടെ മകനായ എല്ലിയോ ഫിയാക്കോയെ സം രക്ഷിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്. എല്ലിയോ ഉൾപ്പെടെ എല്ലാവരും പൂന്തോപ്പിലേയ്ക്ക് പോയി. പൂന്തോപ്പിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ ഒരു വൃക്ഷമുണ്ടായിരുന്നു. എനിക്ക് ഇറ്റാലിയൻ ഭാഷ പരിമിതമായി മാത്രമേ മന സ്സിലാകുമായിരുന്നുള്ളൂ. അവിടുത്തെ ആളുകൾ വളരെ ദുഃഖിതരായി എന്തൊക്കെയോ സംസാരിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു.

पहले तो उस पेड़ का चित्र बनाने का मेरा मन नहीं था। … इस चित्र को हमारी पूरी यात्रा की इंतेहा की तरह मानिए।) [Textbook page no. 49]

വലിയ പ്രത്യേകതകളൊന്നും ഇല്ലാത്തതിനാൽ ആദ്യം തന്നെ ആ വൃക്ഷത്തിന്റെ ചിത്രം വരക്കാൻ എനിക്ക് മനസ്സിൽ തോന്നിയതേ ഇല്ല. പിന്നീടാണ് ആ സ്ഥലത്തിന്റെ ഉടമ ആൽഫിയുടെ ഓർമ്മയ്ക്കായി വളർത്തിയതാണ് ഈ വൃക്ഷം എന്ന് മനസ്സിലായത്. വളരെ മോശമായ അവസ്ഥയിലാ യിരുന്നു ആൽഫിക്ക് ഫിയാക്കോവിയെ ലഭിച്ചത്. നല്ല രീതിയിൽ ചികിത്സിച്ച് ആൽഫി അവനെ ആരോഗ്യവാനാക്കിമാറ്റി. ഇന്ന് പിയാക്കോവിന് പതിനാല് വയസ്സായി.

ഞാൻ ആ വൃക്ഷത്തിന്റെ ചിത്രം വരക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോഴേക്കും ഫിയാക്കോ ഓടിക്കൊണ്ട് വൃക്ഷത്തിന് അടുത്തേക്ക് വന്നു. ഞാൻ ഫിയാക്കോവിനെയും ചിത്രത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി. വൃക്ഷത്തിന്റെ ഇലകൾ വരച്ചുതുടങ്ങിയപ്പോഴേക്കും നേരിയ മഴ പെയ്യാൻ തുടങ്ങി. ഇലകൾ വരച്ചുപൂർത്തിയാക്കാതെ ഞാൻ സ്കെച്ച് ബുക്ക് തുറന്നുവെച്ചു അതൊരു അത്ഭുത നിമിഷമായിരുന്നു. മഴത്തുള്ളികൾ വരച്ച ഇലകളിൽ ചിത്രങ്ങളായിരുന്നു. ഇത്ര സുന്ദരമായ ചിത്രം എനിക്ക് ഒരിക്കലും വരയ്ക്കാൻ കഴി ഞ്ഞിരുന്നില്ല. ഈ ചിത്രത്തെ നമ്മുടെ യാത്രയുടെ ക്ലൈമാക്സായി പരിഗണിക്കാം.

(उस शाम का परफॉर्मेस ज़बरदस्त था । सब खुश थे….. मेरा यकीन बढ़ा है कि जो चीज़ मुझे पसंद है, मुझे वही करते रहना चाहिए।) Textbook page no. 49]

ആ ദിവസത്തെ പെർഫോമൻസ് വളരെ മനോഹരമായിരുന്നു. എല്ലാവരും സന്തോഷവാൻ മാരായിരുന്നു. ഈ യാത്ര നമ്മളെ പ്രിയപ്പെട്ട സുഹൃത്തുക്കളാക്കി മാറ്റി. നമ്മുടെ ഹൃദയമിടിപ്പിന് (മനസ്സിനിഷ്ടമായ) ചേരുന്ന പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യുകയും അത് പങ്കുവയ്ക്കാൻ സാധിക്കുന്നവരോട് ചേർത്തു നിൽക്കാൻ കഴുകയും ചെയ്താൽ ഈ ലോകം വളരെ മനോഹരമായിരിക്കും. ഈ യാത്രയിലൂടെ എനിക്ക് ഒരുപാട് മാറ്റം സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. നമുക്ക് ഏറ്റവും ഇഷ്ടമുള്ളത് ചെയ്യുവാനുള്ള വിശ്വാസം ഈ യാത്ര എനിക്ക് സമ്മാനിച്ചിട്ടുണ്ട്.

जब हम धीरे चलते हैं लेखक परिचय

यात्रा विवरण (एलन शॉ)
एलन शॉ

एलन शॉ बर्लिन में रहने वाला भारतीय कलाकार, चित्रकार, एनीमेटर और कहानीकार हैं। उनका जन्म 1973 को बिहार में हुआ था। उन्होंने नेशनल इंस्टिट्यूट ऑफ़ डिजाइन, अहमदाबाद से एनीमेशन फिल्म मेकिंग में विशेषज्ञता के साथ संचार डिजाइन की पढ़ाई की है। वे 25 से ज़्यादा सालों से अपने जीवन को स्केचबुक में रिकॉर्ड कर रहे हैं। उनको बच्चों के लिए चित्र बनाना और यात्रा करना बहुत पसंद है।

എലൻഷോ ബർലിനിൽ താമസിക്കുന്ന ഭാരതീയനായ കലാകാര നും, ചിത്രകാരനും, അനിമേറ്ററും, കഥാകൃത്തും ആണ്. ബീഹാറി ൽ 1973 ലാണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹം നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റി റ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഡിസൈൻ, അഹമ്മദാബാദിൽ നിന്നും അനിമേഷൻ സിനിമാനിർമ്മാണത്തിൽ വൈദ ഗ്ധ്യം നേടിയതിനൊപ്പം, ആശയവിനിമയ രൂപകൽപ്പനയിലും ഡിഗ്രി കരസ്ഥമാക്കി. ഇരുപത്തി അഞ്ച് വർഷത്തിലേറെയായി അദ്ദേഹം തന്റെ ജീവിതം സ്കെച്ച് ബുക്കിൽ റിക്കോഡ് ചെയ്ത് കൊണ്ടിരി ക്കയാണ്. അദ്ദേഹത്തിന് കുട്ടികൾക്ക് വേണ്ടി ചിത്രം വരയ്ക്കാനും, യാത്ര ചെയ്യാനും വളരെ ഇഷ്ടമാണ്.

जब हम धीरे चलते हैं शब्दार्थ

मदद ले :
धीरे चलते हैं – മെല്ലെ നടക്കുന്നു.
हमेशा – എപ്പോഴും
स्केचिंग – ചിത്രരചന
दिलचस्प – താൽപ്പര്യം
वादा किया – വാക്ക് കൊടുത്തു
संस्था – സംഘം
चलता-फिरता – സഞ്ചരിക്കുന്ന
बेहतरीन – മികച്ച
चित्रों में दर्ज करना – ചിത്രത്തിന് രൂപം നൽകുക, चित्रों का रूप देना
न्योता – ക്ഷണം, Invitation
मकसद – ലക്ഷ്യം, Aim
स्लो ट्रैवल – സമയമെടുത്തുള്ള യാത
गाथा – കഥ
गुज़रना – കഴിച്ചുകൂട്ടുക
यूँ कहें – ഇങ്ങനെ പറയാം
उकेरता रहता – വരച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. was sketching
शुरुआत – ആരംഭം
दुआ माँगना – പ്രാർത്ഥിക്കുക
आँखें भीग गई – കണ്ണുകൾ നനഞ്ഞു
मनाना – അനുനയിപ്പിക്കുക
टस से मस न होना – അനങ്ങാതിരിക്കുക, Not to stir
पौने घंटे बाद – മുക്കാൽ മണിക്കൂറിന് ശേഷം
गेहूँ की बालियाँ – ഗോതമ്പിന്റെ കതിരുകൾ
बातों में मशगूल थे – സംസാരത്തിൽ മുഴുകിയിരുന്നു
मज़े में थे – ഉത്സാഹത്തിലായിരുന്നു
कशिश – ആകർഷണം,, Attraction
खिंचे चले आए – ആകർഷിക്കപ്പെട്ട് വന്നു, आकृष्ट होकर चले आए।
बालियाँ उचकाई – बालियाँ काटी। കതിരുകൾ പറിച്ചു.
उलटा चलना – വിപരീത ദിശയിൽ
जड़ – വേര്
मंडली – കൂട്ടം
सदस्य – അംഗം, member
समा बंध जाना – സമാധിയിലേർപ്പെടുക
अकॉर्डियन – एक तरह का बाजा, ഒരു തര ത്തിലുള്ള വാദ്യോപകരണം
धुनें – രാഗം, Tune
थिरकाना – അംഗചലനങ്ങളോടെ നൃത്തം ചെയ്യിക്കുക
जैतून के पेड़ – ഒലിവ് മരങ്ങൾ, olive trees
पसंदीदा – ഇഷ്ടമുള്ള
आँसू – കണ്ണുനീർ, Tears
तनाव – സംഘർഷം, Tension
साज – संगीत का वाद्य यंत्र (സംഗീതത്തിന്റെ വാദ്യോപകരണം)
धागे से बँधना – ചരട് കൊണ്ട് ബന്ധിപ്പിക്കുക
सरसराना – കാറ്റിന്റെ സർ എന്ന ശബ്ദം
ख्याल रखना – देखभाल करना സംരക്ഷിക്കുക
खास – വിശേഷപ്പെട്ട
तीमारदारी करना – പരിപാലിക്കുക
तंदुरुस्त – ആരോഗ്യവാൻ
जादुई ल – മാന്ത്രിക നിമിഷം
शामिल कर लिया – ഉൾപ്പെടുത്തി
इंतेहा – अंतिम सीमा, അവസാന അടയാളം
ज़बरदस्त – मजबूत, ശക്തം
साझा करते – പങ്കിട്ടുകൊണ്ട്
खूबसूरत – മനോഹരം
बदलाव – മാറ്റം
यकीन – വിശ്വാസം

Practicing with SCERT Kerala Syllabus 8th Standard Hindi Textbook Solutions Unit 2 Chapter 2 बाबा और बाबा की छड़ी Baba Aur Baba Ki Chadi Poem Question Answer Notes Summary in Malayalam & Hindi improves language skills.

Baba Aur Baba Ki Chadi Poem Class 8 Question Answer Notes Summary

SCERT Class 8 Hindi Unit 2 Chapter 2 Question Answer Kerala Syllabus बाबा और बाबा की छड़ी

Baba Aur Baba Ki Chadi Poem Question Answer

विश्लेषणात्मक प्रश्न :

प्रश्न 1.
‘साथ-साथ चलते हैं दोनोंबाबा और बाबा की छडी!’- इससे आप क्या समझते हैं?
രണ്ടുപേരും ഒരുമിച്ച് നടക്കുന്നു ബാബയും ബാബയുടെ ഊന്നുവടിയും. – ഇതിലൂടെ താങ്കൾ എന്ത് മനസ്സിലാക്കുന്നു?
उत्तर:
इससे यह समझ में आता है कि बाबा अब इस अवस्था में पहुँच गए है कि उन्हें चलने के लिए सहारे की जरूरत होती है। उनकी छडी सिर्फ लकडी का टुकड़ा नहीं है, बल्कि उनके जीवन की एक अहम साथी बन चुकी है।
ഇതിൽ നിന്നും മനസ്സിലാകുന്നത് ബാബ ഇപ്പോൾ നടക്കുന്നതിന് ഒരു സഹായിയുടെ ആവശ്യം വന്നിരിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിലാ ണ് ഉള്ളത്. അദ്ദേഹത്തിന് നടക്കുവാനുള്ള വടി വെറുമൊരു മരക്കഷണം അല്ല. അദ്ദേഹ ത്തിന്റെ ജീവന്റെ ആത്മാർത്ഥ സുഹൃത്താണ്.

प्रश्न 2.
नया-नया जो और आया है नये-नये पेडों पर? – इसका तात्पर्य क्या है?
പുതിയ പുതിയ മാമ്പൂവുകൾ വന്നു പുതിയപുതിയ മരങ്ങളിൽ ഇതിന്റെ ആശയം എന്താണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്?
उत्तर:
यहाँ ‘नए बार’ और ‘नए पेड’ को प्रतीक बनाकर मानव जीवन में आनेवाले नयेपन को, परिवर्तनों को नए अनुभवों को और जीवन की उमंगों को हमारे सामने दर्शाताहै।
ഇവിടെ പുതിയ മാമ്പൂവ്, പുതിയ മരം എന്നി വ പ്രതീകങ്ങളായാണ് ഉപയോഗിച്ചിരിക്കു ന്നത്. ഇതിലൂടെ മനുഷ്യ ജീവിതത്തിൽ വരാൻ പോകുന്ന പുതുമയെ, മാറ്റങ്ങളെ, പുതിയ അനുഭവങ്ങളെ, പുതിയ പ്രതീക്ഷ കളെ എന്നിങ്ങനെയാണ് നമുക്ക് കാണിച്ചു തരുന്നത്.

प्रश्न 3.
बाबा और बाबा की छडी, दोनों में से कोई अकेला चल नहीं सकता। क्यों?
ബാബയും ബാബയുടെ വടിയും ഈ രണ്ടു പേരിൽ ആർക്കും ഒറ്റക്ക് നടക്കാൻ സാധിക്കു കയില്ല. എന്ത് കൊണ്ട്?
उत्तर:
क्योंकि बाबा और बाबा की छडी हमेशा साथ-साथ चलते हैं। जीवन के एक-एक कदम में वे साथ हैं। दोनों का रिश्ता भी पक्का है। वें आपस में एक दूसरे का सहारा है।
എന്തുകൊണ്ടെന്നാൽ ബാബയും ബാബ യുടെ ഊന്നുവടിയും എപ്പോഴും ഒരുമി ച്ചാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നത്. ജീവിതത്തിന്റെ ഓരോ ചുവട് വെയ്പിലും അവർ ഒന്നിച്ചാണ്. രണ്ടുപേരുടെയും ബന്ധം അത്ര മാത്രം ദൃഢ മാണ്. അവർ പരസ്പരം ഒരാൾ മറ്റൊരാൾക്ക് സഹായിയാണ്.

प्रश्न 1.
बाबा और छडी दोनों के आपसी संबंध की सूचना देनेवाली पंक्तियाँ कविता से चुनकर लिखें।
• साथ-साथ चलते हैं दोनों
• ……………………..
• ……………………..
• ……………………..

उत्तर:
• साथ-साथ चलते हैं दोनों
• फिर वो उसका हाथ पकड़के बाहर लाती है
• थक जाए तो बाबा अक्सर, छडी पे माथा टेकके
• छडी ही उठकर कभी-कभी बाबा को दिखाती है।
• एक कदम जब वो चलती है, एक कदम वो चलता है।
• दोनों में से कोई अकेला चल नहीं सकता
• हाथ अगर छूटे तो दोनों गिर पड़ते हैं

प्रश्न 2.
ये आशय वाली पंक्तियाँ पहचानकर लिखें।

* छडी बाबा को गिरने से बचाती है। * थक जाने पर छडी बाबा का सहारा बनती है। * छडी और बाबा दोनो एक दूसरे के सहारे ही चल सकते हैं।

 

उत्तर:
* हाथ अगर छूटे तो दोनों गिर पड़ते हैं
* थक जाए तो बाबा अक्सर, छडी पे माथा टेक के बेंच पर बैठ भी जाते हैं
* दोनों में से कोई अकेला चल नहीं सकता।

प्रश्न 3.
ये पंक्तियाँ पढ़ें। रेखांकित शब्दों का विश्लेषण करें। इन पंक्तियों के ‘वो’ (वह) किस-किस के लिए प्रयुक्त है?
एक कदम जब वो चलती है।
एक कदम वो चलता है।
बाबा और बाबा की छडी!
उत्तर:
एक कदम जब वो छडी चलती है
एक कदम बाबा चलता है।

प्रश्न 4.
‘वो’ (वह) के बदले ‘बाबा / बाबा की छडी’ में से उचित शब्द जोडकर पंक्तियों

का पुनर्लेखन करें। एक कदम जब वो चलती है

एक कदम वो चलता है
उत्तर:
एक कदम जब छडी चलती है।
एक कदम बाबा चलता है

प्रश्न 5.
पंक्तियाँ पढ़ें, सूचना के अनुसार लिखें।
पहले वो कहता है – चल बाहर चलते हैं
और उठा लेता है छडी को
बिस्तर पर जो लेटी हुई थी!
फिर वो उसका हाथ पकड़के बाहर लाती है।
* पहली पंक्ति का ‘वो’ किसके लिए प्रयुक्त किया गया है?
उत्तर:
बाबा

* अंतिम पंक्ति का ‘वो’ किसके लिए प्रयुक्त किया गया है?
उत्तर:
छडी

प्रश्न 6.
कविता की “छडी” किन-किन के प्रतीक हो सकते हैं? (चर्चा करें)
उत्तर:
बाबा और बाबा की छडी हमेशा साथ-साथ चलते हैं। वे एक दूसरे के बिना चल नहीं सकते। दोनों का रिश्ता भी पक्का है। छडी केवल चलने का सहारा नहीं है, बल्कि उनके जीवन के संघर्ष, धैर्य और तप का प्रतीक है। छडी उस सहारे को भी दर्शाती है जो वे स्वयं अपने जीवन में दूसरों को देते आए हैं। ‘छडी’ केवल लकडी का टुकडा नहीं, बल्कि जीवन के सहारे, अनुभव और आश्रय का द्योतक है।

प्रश्न 7.
बाबा और बाबा की छडी कविता का आस्वादन टिप्पणी लिखें।
उत्तर:
गुलज़ार का जन्म पंजाब के झेलम जिले के दीना गाँव में 18 अगस्त 1934 को हुआ था। गुलज़ार नाम से प्रसिद्ध संपूर्ण सिंह हिंदी फिल्मों के प्रसिद्ध गीतकार हैं। इसके अतिरिक्त वे कवि, पटकथाकार, फिल्म निर्देशक, नाटककार तथा प्रसिद्ध शायर भी हैं। उनकी एक प्रसिद्ध कविता है ‘बाबा और बाबा की छडी’।

कविता में ‘बाबा’ केवल एक वृद्ध व्यक्ति नहीं है, बल्कि अनुभव, परंपरा और आत्मीयता के प्रतीक हैं। उनकी छडी केवल चलने का सहारा नहीं है, बल्कि उनके जीवन के संघर्ष, धैर्य और तप का प्रतीक है। छडी उस सहारे को भी दर्शाती है जो वे स्वयं अपने जीवन में दूसरों को देते आए हैं। अब जब वे वृद्ध हो गए हैं, तो वही सहारा उन्हें जीवन में आगे बढ़ने में मदद करता है। कविता में एक प्रकार की करुणा, श्रद्धा और संवेदना देखने को मिलती है। ‘बाबा’ की छवि ऐसी बनाई है जो पाठक को अपने परिवार के वृद्ध जनों की याद दिला देती है।

कविता में सरल, सहज और भावपूर्ण भाषा काप्रयोग किया गया है। ‘छडी’ को प्रतीक के रूप में प्रस्तुत किया गया है, जो जीवन के सहारे, अनुभव और आश्रय का द्योतक है। कविता यह संदेश देती है कि बुजुर्गों की सेवा, सम्मान और उनका साथ देना हमारा कर्तव्य है।

പഞ്ചാബിലെ ഝലം ജില്ലയിലെ ദീനാ ഗ്രാമത്തിൽ 1934 ആഗസ്റ്റ് 18 നാണ് ഗുൽസാർ ജനിച്ചത്. ഗുൽസാർ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധ നായ സംപൂർണ സിംഗ് ഹിന്ദി സിനിമാ രംഗ ത്തെ പ്രസിദ്ധനായ സംഗീതജ്ഞനാണ്. ഇത് കൂടാതെ അദ്ദേഹം ഒരു കവി, തിരക്കഥാ കൃത്ത്, സിനിമാ സംവിധായകൻ, നാടകപ്രവ ർത്തകൻ, ഉർദു ഭാഷാ കവി എന്നീ നില കളിൽ പ്രശസ്തനാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ mcom ‘बाबा और बाबा की छडी’

കവിതയിലെ ബാബ് വെറുമൊരു വൃദ്ധവ്യക്തിയല്ല. മറിച്ച് അനുഭവം, പാര പര്യം, ആത്മീയത എന്നിവയുടെ പ്രതീക മാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഊന്നുവടി കേവലം നടക്കുന്നതിനുള്ള സഹായിയല്ല പകരം ജീവിതത്തിലെ സംഘർഷം, ധൈര്യം, ദൃഢത എന്നിവയുടെ പ്രതീകമാണ്. സ്വന്തം ജീവിത ത്തിൽ മറ്റുള്ളവരെ കൂടി സഹായിക്കുക യാണ് ഊന്നുവടി ചെയ്യുന്നത്. ഇപ്പോൾ അദ്ദേഹം വൃദ്ധനായപ്പോൾ ആ ആശയം മുന്നോട്ട് പോകുന്നതിന് അദ്ദേഹത്തെ സഹായിച്ചു. കവിതയിൽ ഒരു തരത്തിലുള്ള കരുണ, ശ്രദ്ധ, സഹതാപം എന്നിവ കാണാൻ സാധിക്കുന്നു. നമ്മുടെ കുടുംബത്തിലെ വൃദ്ധജനങ്ങളെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്ന രീതിയിലാ കവിതയിൽ ‘ബാബ’യെ ചിത്രീകരി ച്ചിരിക്കുന്നത്.

കവിതയിൽ സരളവും, സ്വഭാവികവും, ഭാവപൂർണ്ണവുമായ ഭാഷയാണ് പ്രയോഗി ച്ചിരിക്കുന്നത്. ‘ഊന്നുവടി’യെ ഒരു പ്രതീക മായാണ് അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കു ന്നത്. ഇത് ജീവിതത്തിലെ സഹായിയുടെയും അനുഭ വങ്ങളുടെയും, ആശയത്തിന്റെയും സൂചക മാണ്. വൃദ്ധജനങ്ങളെ സേവിക്കുക, ആദരി ക്കുക, അവരെ കൂടെ നിർത്തുക എന്നുള്ളത് നമ്മുടെ കർത്തവ്യമാണ്. ഇതാണ് ഈ കവിതയുടെ സന്ദേശം.

प्रश्न 8.
अनुबद्ध कार्य:
बुजुर्गों के कल्याण के लिए सरकार कई

• अगस्त 6 – हिरोशिमा दिन (Hiroshima day)
• अगस्त 15 – स्वतंत्रता दिवस (Independence day)
• अगस्त 17 – किसान दिन (Farmer’s day)
• सितंबर 5 – राष्ट्रीय शिक्षक दिवस (National Teacher’s day)
• सितंबर 14 – राष्ट्रीय हिंदी दिवस (National Hindi day)
• सितंबर 16 – ओसोन दिवस (Ozone day)
योजनाएँ चलाती हैं। इन योजनाओं की सूची तैयार करें।
उत्तर:

1. राष्ट्रीय वयोश्रेष्ठ नागरिक योजना (National Vayosree Yojana)
2. इंदिरा गाँधी राष्ट्रीय वृद्धावस्था पेंशन योजना (IGNOAPS)
3. अटल पेंशन योजना (Atal Pension Yojana)
4. वरिष्ठ नागरिक बचत योजना (Senior Citizens Saving Scheme – SCSS)
5. प्रधानमंत्री की वय वंदना योजना (PMVVY)
6. राशन में प्राथमिकता (Antyodaya Anna Yojana)
7. राष्ट्रीय वृद्धजन नीति (National policy for older Persons- 1999)
8. हेल्पलाइन सेवा – एल्डरलाइन (Elderline 14567)

बाबा और बाबा की छड़ी निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर एक शब्द या वाक्य में लिखें:

प्रश्न 1.
बाबा और बाबा की छडी कविता के कवि कौन है ?
उत्तर:
गुलज़ार

प्रश्न 2.
कौन-कौन साथ-साथ चलते हैं?
उत्तर:
बाबा और बाबा की छडी

प्रश्न 3.
पहले कौन कहता है – चल बाहर चलते हैं?
उत्तर:
बाबा

प्रश्न 4.
तब बाबा किसे उठा लेता है?
उत्तर:
छडी को।

प्रश्न 5.
छडी कहाँ लेटी हुई थी ?
उत्तर:
बिस्तर पर।

प्रश्न 6.
कौन बाबा का हाथ पकड़कर बाहर चलती है?
उत्तर:
छडी।

प्रश्न 7.
गली के कुत्ते भौंकने से कौन भगा देती है?
उत्तर:
छडी।

प्रश्न 8.
बाबा और बाबा की छडी कहाँ तक जाते हैं?
उत्तर:
बाग तक।

प्रश्न 9.
जब बाबा थक जाते तो क्या करता है?
उत्तर:
बेंच पर बैठकर छडी पर माथा टेकता है।

प्रश्न 10.
छडी बाबा को क्या दिखाती है?
उत्तर:
नए-नए पेडों पर आने वाले नया-नया बौर।

प्रश्न 11.
हाथ अगर छूटे तो क्या होता है?
उत्तर:
बाबा और बाबा की छडी गिर पड़ते हैं।

प्रश्न 12.
यहाँ जवान कौन है?
उत्तर:
बाबा की छडी।

प्रश्न 13.
यहाँ बूढ़ा कौन है?
उत्तर:
बाबा

प्रश्न 14.
यहाँ छडी किन-किनका प्रतीक है?
उत्तर:
जीवन के सहारे, अनुभव और आश्रय

Baba Aur Baba Ki Chadi Poem Summary in Malayalam

बाबा और बाबा की छड़ी Summary in Malayalam

पाठ का सारांश :
(साथ-साथ चलते हैं। ……… बाबा और बाबा की छडी ।) (Page 17, 18 TB)

गुलज़ार नाम से प्रसिद्ध संपूर्ण सिंह हिंदी फिल्मों के प्रसिद्ध गीतकार है। इसके अतिरिक्त आप कवि, पटकथाकार, फिल्मनिर्देशक, नाटककार तथा प्रसिद्ध शायर भी है। उनकी रचनाएँ मुख्यतः हिंदी, उर्दू तथा पंजाबी में हैं। उनकी एक प्रमुख कविता है ‘बाबा और बाबा की छडी’।

‘बाबा और बाबा की छडी’ एक सोद्देश्य और सरल कविता है। इसमें एक बच्चे के नजरिए से बाबा और उनकी छड़ी के बारे में बताया गया है। कवि कहते हैं कि बाबा और बाबा की छडी हमेशा साथ-साथ चलते हैं। पहले बाबा कहता है कि, चल हम बाहर चलते हैं। फिर बाबा बिस्तर पर लेटी हुई अपने साथी को (छडी को) उठाकर बाहर चलते हैं। छडी भी बाबा का हाथ पकडकर उसको बाहर ले जाने की मदद करती है। इस तरह हमेशा दोनों आपस में साथ देकर आगे जाते हैं।

ഗുൽസാർ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ സംപൂർണ സിംഗ് ഹിന്ദി സിനിമാ രംഗത്തെ പ്രസിദ്ധനായ സംഗീതജ്ഞനാണ്. ഇത് കൂടാതെ അദ്ദേഹം കവി, തിരക്കഥാകൃത്ത്, സിനിമാസംവിധായകൻ, നാടകപ വർത്തകൻ ഉർദു ഭാഷാ കവി എന്നീ നിലകളിൽ പ്രശസ്തനാണ്. പ്രധാനമായും അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകൾ ഹിന്ദി, ഉർദു, പഞ്ചാബി എന്നീ ഭാഷകളിലാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരു പ്രമുഖ കവിതയാണ് ‘बाबा और बाबा की छडी’.

‘बाबा और बाबा की छडी’ സോദ്ദേശ്യപരവും, സരളവുമായ കവിതയാണ്. ഇതിൽ ഒരു കുട്ടിയുടെ കാഴ്ചപ്പാടിലാണ് ബാബയെ കുറിച്ചും ബാബയുടെ ഊന്നുവടിയെക്കുറിച്ചും പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.ബാബ യും ബാബയുടെ ഊന്നുവടിയും എപ്പോഴും ഒരുമിച്ചാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നത്. പുറത്തേയ്ക്ക് പോകാം എന്ന് ബാബ പറയുന്നു. പിന്നീട് കിടക്കയിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന തന്റെ സുഹൃത്തിനെ (ഊന്നുവടി യും എടുത്ത് പുറത്തേയ്ക്ക് പോകുന്നു. ഊന്നുവടിയും ബാബയുടെ കൈ പിടിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ പ റത്തേയ്ക്ക് പോകാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഇപ്രകാരം രണ്ടുപേരും ഒരുമിച്ച് മുന്നോട്ട് പോകുന്നു.

(छडी भगा देती है …………………… नये-नये पेडों पर) (Page 18, TB)

बाबा और बाबा की छडी हमेशा साथ-साथ चलते हैं। अगर गल का कोई कुत्ता भौंके तो छडी उसे भगा देती है। वे दोनों बाग तक जाते हैं। चलते-चलते अगर बाबा थक जाए तो अक्सर छडी पर माथा टेककर बेंच पर बैठ जाता है। नए पेडों और उनपर खिले फूलों को छडी बाबा को दिखा देती है । यहाँ ‘नये’ और ‘नये पेड’ को प्रतीक बनाकर मानव जीवन में आनेवाले नयेपन को परिवर्तनों को, नए अनुभवों को और जीवन की उमंगों को हमारे सामने दर्शाता है।

ബാബയും ബാബയുടെ ഊന്നുവടിയും എപ്പോഴും ഒരുമിച്ചാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നത്. നടക്കുന്നതിനിടയിൽ
ഏതെങ്കിലും പട്ടി കുരച്ചാൽ ഊന്നുവടി അതിനെ ഓടിക്കും. അവർ രണ്ടുപേരും പൂന്തോട്ടം വരെ നടന്നുപോകും. നടന്ന് നടന്ന് ക്ഷീണിച്ചാൽ ബാബ തന്റെ ഊന്നുവടിയിൽ തലവെച്ച് ബെഞ്ചിൽ ഇരിക്കും. പുതിയ മരങ്ങളെയും, അതിൽ വിരിഞ്ഞ പുതിയ പൂക്കളെയും ഊന്നുവടി ബാബയ്ക്ക് കാണിച്ചുകൊടുക്കും. ഇവിടെ ‘പുതിയ പൂവ്’, ‘പുതിയ മരം’ എന്നിവ പ്രതീകങ്ങളായാണ് ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്. മനുഷ്യജീവിതത്തിൽ ഉണ്ടാകാൻ പോകുന്ന പുതുമയെയും മാറ്റങ്ങളെ യും, പുതിയ അനുഭവങ്ങളെയും, ജീവിതത്തിന്റെ പുതിയ പ്രതീക്ഷകളെയുമാണ് കവി ഇത് കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്.

(एक कदम ……………. बाबा की छडी !! ) (Page 18, 19 TB)

बाबा और बाबा की छडी हमेशा साथ-साथ चलते हैं। जीवन के एक-एक कदम में वे दोनों साथ हैं। दोनों का रिश्ता भी पक्का है। इन दोनों में से कोई अकेला नही चल सकता। अगर बाबा का हाथ छूटे तो बाबा औरछडी दोनों गिर जाते हैं। यहाँ एक जवान है, एक बूढ़ा है। एक व्यक्ति को आगे चलाने में एक अनुभवी व्यक्ति की जरूरत पर यहाँ जोर दिया गया है। यहाँ बाबा और बाबा की छडी के माध्यम से बुढ़ापे में सहारा देने की, आपसी रिश्तों में समर्पण भावना रखने की शिक्षा मिलती है।
ബാബയും, ബാബയുടെ ഊന്നുവടിയും എപ്പോഴും ഒരുമിച്ചാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നത്. ജീവിതത്തിന്റെ ഓരോ ചുവടുവെയ്പ്പിലും അവർ രണ്ടുപേരും ഒരുമിച്ചാണ്. രണ്ടുപേരുടെയും ബന്ധം ഉറച്ചതാണ്. രണ്ടുപേരിൽ ആർക്കും ഒറ്റക്ക് സഞ്ചരിക്കാൻ സാധിക്കില്ല. കൈ വിട്ടുപോയാൽ ബാബയും, ഊന്നുവടിയും രണ്ടുപേരും താഴെ വീണുപോകും. ഇവിടെ ഒരാൾ യുവാവണ്, ഒരാൾ വൃദ്ധനും. ഒരു വ്യക്തിയെ മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നതിൽ ഒരു അനുഭവസമ്പന്നനായ വ്യക്തിയുടെ സാന്നിദ്ധ്യത്തിന്റെ ആവശ്യകത യിലാണ് ഇവിടെ ഊന്നൽ നൽകിയിരിക്കുന്നത്. ബാബയും ബാബയുടെ ഊന്നുവടിയും വാർദ്ധക്യത്തിൽ ആശ്രയമാകേണ്ടതിന്റെ പരസ്പരബന്ധത്തിൽ സമർപ്പണ മനോഭാവം പുലർത്ത ണ്ടതിന്റെ പാഠമാണ് നമുക്ക് ലഭിക്കുന്നത്.

बाबा और बाबा की छड़ी Poem कवि परिचय

कविता (गुलज़ार)
गुलज़ार

गुलज़ार का जन्म पंजाब के झेलम जिले के दीना गाँव में 18 अगस्त 1934 को हुआ था। गुलज़ार नाम से प्रसिद्ध संपूर्ण सिंह हिन्दी फिल्मों के प्रसिद्ध गीतकार हैं। इसके अतिरिक्त आप कवि, पटकथाकार, फिल्म निर्देशक, नाटककार तथा प्रसिद्ध शायर भी हैं। उनकी रचनाएँ मुख्यत: हिंदी, उर्दू तथा पंजाबी में हैं। वे वर्ष 2002 में साहित्य अकादमी पुरस्कार और वर्ष 2004 में भारत सरकार द्वारा दिए जाने वाले पद्मभूषण से सम्मानित हुए। ‘चौरस रात’ (लघु कथा संग्रह), ‘जानम’ (कविता संग्रह), ‘एक बूँद चाँद’ (कविता संग्रह), ‘रावी पार’ (कथा संग्रह) आदि उनकी प्रसिद्ध रचनाएँ हैं।

പഞ്ചാബിലെ ഝലം ജില്ലയിലെ ദീനാ ഗ്രാമത്തിൽ 1934 ആഗസ്റ്റ് 18 നാണ് ഗുൽസാർ ജനിച്ചത്. ഗുൽസാർ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ സംപൂർണ സിംഗ് ഹിന്ദി സിനിമാ രംഗത്തെ പ്രസിദ്ധനായ സംഗീതജ്ഞനാണ്. ഇദ്ദേഹം കവി, തിരക്കഥാകൃത്ത്, സിനിമാസംവിധായകൻ, നാടകപ്രവർത്തകൻ, ഉർദു ഭാഷാ കവി എന്നീ നിലകളിൽ പ്രശസ്തനാണ്. പ്രധാനമായും അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകൾ ഹിന്ദി, ഉർദു, പഞ്ചാബി എന്നീ ഭാഷകളിലാണ്. അദ്ദേഹത്തിനു 2002 ൽ സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരവും 2004 ൽ പത്മഭൂഷൺ പുരസ്കാരവും നൽകി ആദരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ‘चौरस रात’ (ചെറുകഥാ സമാഹാരം ‘जानम’ (കവിതാ സമാഹാരം), ‘एक बूँद चाँद’ (കവിതാസമാഹാരം), ‘रावी पार’ (കഥാസമാഹാരം) എന്നിവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധ രചനകളാണ്.

बाबा और बाबा की छड़ी शब्दार्थ

मदद ले :
बाबा – വൃദ്ധനായ വ്യക്തി
छडी ഊന്ന് വടി, walking stick
साथ-साथ – ഒരുമിച്ച്.
चलते हैं – നടക്കുന്നു
दोनों – രണ്ടുപേരും.
बाहर – പുറത്ത്, വെളിയിൽ
उठा लेना – കൈയിലെടുക്കുക
बिस्तर – കിടക്ക.
लेटना – കിടക്കുക
हाथ – കൈ
पकडकर – പിടിച്ചിട്ട്
भगा देना – ഓടിക്കുക
गली – തെരുവ്
कुत्ता – പട്ടി
भौंकना – കുരയ്ക്കുക
बाग तक – പൂന്തോട്ടം വരെ
थक जाना – ക്ഷീണിക്കുക
अक्सर – പലപ്പോഴും, Always, often
माथा – നെറ്റിത്തടം
टेकना – വെയ്ക്കുക
पे – पर മുകളിൽ
बेंच – ബെഞ്ച്
उठना – എഴുന്നേൽക്കുക
दिखाना – കാണിച്ചുകൊടുക്കുക
नया-नया – പുതിയ പുതിയ
बौर – മാമ്പൂവ്, മരങ്ങളിടുന്ന ആദ്യത്തെ പൂവ്
पेड – മരം
कदम – ചുവട്
अकेला – ഒറ്റയ്ക്ക്
हाथ – കൈ
छूटना – വിട്ടുപോകുക
गिर पड़ना – വീഴുക
इक – एक, ഒന്ന്,
जवान – യുവാവ്, Javan
बूढ़ा – വൃദ്ധൻ

Practicing with SCERT Kerala Syllabus 8th Standard Hindi Textbook Solutions Unit 2 Chapter 1 हाची की कहानी Haachi Ki Kahani Question Answer Notes Summary in Malayalam & Hindi improves language skills.

Haachi Ki Kahani Class 8 Question Answer Notes Summary

SCERT Class 8 Hindi Unit 2 Chapter 1 Question Answer Kerala Syllabus हाची की कहानी

Haachi Ki Kahani Question Answer

विश्लेषणात्मक प्रश्न :

प्रश्न 1.
‘पिल्ले को ‘भाग्य का मारा’ क्यों कहा गया है?’
പട്ടിക്കുട്ടിയെ ‘ഭാഗ്യഹീനൻ’ എന്ന് പറയാൻ കാരണം എന്തായിരിക്കും?
उत्तर:
‘जापानी भाषा में हाची का अर्थ है ‘आठ’ । इस अंक (नंबर) को पूरे जापान में सौभाग्यशाली नंबर मानता है। हाची के गले के पट्टे पर भी ‘आठ’
लिखा हुआ है लेकिन प्रोफेसर को उसे मिलते समय वह मजबूर हालत में था, इसलिए उसे ‘भाग्य का मारा’ कहा गया।
ജപ്പാനീസ് ഭാഷയിൽ ‘ഹാച്ചി’ എന്ന വാക്കി നർത്ഥം 8 -എന്നാണ്. 8 എന്ന നമ്പറിനെ ജപ്പാനി ലെ ജനങ്ങൾ ഭാഗ്യമുള്ള നമ്പറായിട്ടാണ് കണ ക്കാക്കുന്നത്. പട്ടിക്കുട്ടിയുടെ കഴുത്തിലെ ബെൽറ്റിലും 8 എന്ന നമ്പർ എഴുതിയിട്ടുണ്ടാ യിരുന്നു. അതിനെ പ്രൊഫസറിന് ലഭിച്ചത് ദുർബലമായ അവസ്ഥയിലായിരുന്നു. അതു കൊണ്ടാണ് അതിനെ ഭാഗ്യഹീനൻ എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചത്.

प्रश्न 2.
प्रोफेसर के परिजन हाची को ज़बरन घर ले गए – क्यों?
പ്രൊഫസറിന്റെ കുടുംബാംഗങ്ങൾ നിർബ സപൂർവ്വം ഹാച്ചിയെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടു പോന്നു. എന്തുകൊണ്ട്?
उत्तर:
प्रोफेसर के निधन होने पर भी हाची बहुत देर तक, बर्फ़ गिरने तक स्टेशन के बाहर उनका इंतज़ार करता रहा। वह अपनी जगह से हिलने तक तैयार नहीं था। इसलिए परिजन उसे ज़बरन घर ले आया।
പ്രൊഫസറിന്റെ മരണശേഷവും ഹാച്ചി രാത്രി മഞ്ഞുവീഴുന്നതുവരെ സ്റ്റേഷന് പുറത്ത് അദ്ദേഹത്തെ കാത്തിരുന്നു. ഇരിക്കുന്ന സ്ഥല ത്തു നിന്നും മാറാൻ പോലും ഹാച്ചി തയ്യാറാ യില്ല. തുടർന്ന് അവർ ഹാച്ചിയെ ബലമുപ യോഗിച്ച് വീട്ടിലേക്ക് കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോന്നു.

प्रश्न 3.
‘सर्दी, गर्मी, बरसात, बर्फ़ हाची को इन सबसे कोई फर्क नहीं पडा।’ इससे क्या तात्पर्य है?
‘ഹാച്ചിക്ക് തണുപ്പിനോ, ചൂടിനോ, മഴയ്കോ, മഞ്ഞിനോ ഒരു വ്യത്യാസവും അനുഭ വപ്പെട്ടില്ല’ – ഇത് കൊണ്ട് എന്താണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്?
उत्तर:
प्रोफेसर के निधन होने पर भी स्टेशन के बाहर हाची रोज़ उनका इंतज़ार करता रहा। मौसम के बदलने पर भी वह अपने जगह से हिलने के तैयार नहीं था।
പ്രൊഫസറിന്റെ മരണശേഷവും ഹാച്ചി എല്ലാ ദിവസവും സ്റ്റേഷന് പുറത്ത് അദ്ദേഹത്തെ പ്ര തീക്ഷിച്ച് കാത്തിരിക്കുമായിരുന്നു. മാറുന്ന കാലാവസ്ഥയിലും ഹാച്ചിക്ക് ഒരു മാറ്റവും ഉണ്ടാക്കാൻ സാധിച്ചില്ല. ഹാച്ചി ഇരുന്ന സ്ഥലത്തുനിന്നും മാറാനും തയ്യാറായില്ല.

प्रश्न 4.
‘मरे हुए हाची की खुली आँखों में को जैसे अब भी इंतज़ार था।’ विचार करें।
ഹാച്ചിയുടെ മരിച്ച് കണ്ണുകളിൽ പ്രതീക്ഷ യുടെ തിളക്കം ഉണ്ടായിരുന്നു. അഭിപ്രായം പ്രകടിപ്പിക്കുക?
उत्तर:
प्रोफेसर की इंतज़ार करते-करते स्टेशन के बाहर हाची की मृत्यु हुई। मरी हुई हाची की आँखों पर उस वक्त भी प्रोफेसर को देखने की प्रतीक्षा थी।
പ്രൊഫസറിനെ പ്രതീക്ഷിച്ച് ഒരു ദിവസം സ്റ്റേഷന് പരിസരത്ത് വച്ച് ഹാച്ചിയും മര ണപ്പെട്ടു. മരിച്ചിരിക്കുന്ന സമയത്തും ഹാച്ചി യുടെ തുറന്ന കണ്ണുകളിൽ പ്രൊഫസറിനെ കാണാൻ കഴിയും എന്ന പ്രതീക്ഷ നിറഞ്ഞു നിന്നിരുന്നു.

प्रश्न 1.
आगे…

• घटनाओं के क्रमानुसार चित्रों को नंबर दें और प्रसंगानुकूल वाक्य चुनकर लिखें।
• हाची प्रोफेसर के परिवार का एक सदस्य बन जाता है।
• हाची को प्रोफेसर उठा लेता है।
• हाची की स्मृति में स्टेशन के बाहर उसकी प्रतिमा स्थापित की गई है।
• हाची कई दिनों से स्टेशन के बाहर प्रोफेसर के इंतज़ार में लेटा हुआ है
• बक्से में बंद छोड़ा हुआ पिल्ला, हाची ।
• प्रोफेसर और हाची के बीच का रिश्ता लोग आश्चर्य से देखते हैं।
उत्तर:

प्रश्न 2.
पढ़ें और प्रश्न बनाएँ।
एक साल… दो साल… तीन साल… पूरे नौ साल और नौ महीने तक हाची ठीक उसी जगह बैठ अपने प्रोफेसर का इंतज़ार करता रहा, जिसे एक सुबह उसने ट्रेन में बिठाकर विदा किया था। लेकिन जो फिर कभी लौटकर नहीं आया। सर्दी, गर्मी, बरसात, बर्फ़ हाची को इन सबसे कोई फ़र्क नहीं पड़ा।

बीच में कभी, किसी बरस प्रोफेसर की पत्नी अपने पति की कब्र पर फूल चढ़ाने आ जाती तब वह हाची के साथ सड़क पर बैठकर रोती रहती। और शायद उस मूक जानवर के प्रेम, समर्पण व प्रतीक्षा पर अचरज करती।
उत्तर:
1. कितने साल तक हाची अपने प्रोफेसर का इंतज़ार करता रहा?
2. हाची ने किसे ट्रेन में बिठाकर विदा किया था?
3. हाची पर किन-किन का फरक नहीं पड़ा ?
4. प्रोफेसर की पत्नी फूल चढ़ाने कहाँ जा आ जाती थी?
5. प्रोफेसर की पत्नी किस बात पर अचरज करती थी?

प्रश्न 3.
नमूने के अनुसार खाली गोले भरें।

उत्तर:

प्रश्न 4.
नमूने के अनुसार कहानी से शब्द-युग्मों को चुनकर लिखें।

उत्तर:
संग-साथ
साथ-साथ
पीछे-पीछे
उछलते-पुलकते
खेलते-टहलते
उचक-उचककर

प्रश्न 5.
रेखांकित शब्द की विशेषता पहचानें।
शानदार पिल्ला।
उत्तर:
आकर्षक, अच्छा, प्रभावशाली आदि है।

प्रश्न 6.
निम्नलिखित प्रत्येक शब्द का प्रयोग किन-किन शब्दों की विशेषता सूचित करने के लिए किया गया है? कहानी से ढूँढ़कर लिखें।

उत्तर:
मजबूर : हालत
बहुत : देर
रोज़ : हर
खुली : आँखें
गहरी दोस्ती
मूक : जानवर

प्रश्न 7.
वाक्य पढ़ें। वाक्य के अन्य शब्दों के साथ रेखांकित शब्द का संबंध पहचानें।

उत्तर:
मालिक मानने लगा।
बर्फ़ गिरने लगी।
‘लग’ जोड़कर वाक्य लिखें।
उत्तर:

प्रश्न 7.
पढ़ें और लिखें।

समय के साथ हाची बूढ़ा हो गया। लेकिन उसने इंतज़ार करना नहीं छोड़ा। 1935 में उसी जगह । बैठे-बैठे उसने दम तोड़ दिया। उस समय बर्फ़ गिर रही थी । मरे हुए हाची की खुली आँखों में जैसे अब भी इंतज़ार था।

– प्रोफेसर यूएनो के इंतज़ार में बैठे-बैठे 1935 में हाची ने दम तोड़ दिया।
– इसपर समाचार तैयार करें।
उत्तर:

हाची ने दम तोड़ दिया

टोक्यो : बूढ़े हाची ने कल दम तोड़ दिया। पूरे नौ साल नौ महीने तक हाची ने अपने मालिक का इंतज़ार करता रहा। सर्दी, गर्मी, बरफ इन सबका हाची पर कोई फरक नहीं पड़ा। प्रोफेसर की पत्नी कभी पति की कब्र पर फूल चढ़ाने आती तो वह हाची के साथ सड़क पर बैठकर रोती रहती थी। हाची का यह लंबा इंतज़ार एक मूक जानवर के अपने मालिक के प्रति प्रेम, समर्पण एवं प्रतीक्षा की नमूना है। इसका यह लंबा इंतज़ार लोगों को भी अचरज कर देती थी। निगम के लोग उसका आदरपूर्ण अंतिम संस्कार करने का सोच रहा है।

हाची की कहानी निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर एक शब्द या वाक्य में लिखें :

प्रश्न 1.
जापान की राजधानी (Capital) का नाम क्या है?
उत्तर:
टोक्यो

प्रश्न 2.
प्रोफेसर यूएनो वे कहाँ से टहलते थे?
उत्तर:
जापान की राजधानी टोक्यो की सड़क पर

प्रश्न 3.
सड़क पर टहलते समय प्रोफेसर को क्या मिला?
उत्तर:
एक कुत्ते का पिल्ला

प्रश्न 4.
पिल्ले के गले पर क्या बँधा था?
उत्तर:
पट्टा बँधा था।

प्रश्न 5.
कुत्ते की गले के पट्टे पर क्या लिखा हुआ था?
उत्तर:
हाची

प्रश्न 6.
जापानी भाषा में हाची शब्द का अर्थ क्या है?
उत्तर:
आठ

प्रश्न 7.
नंबर आठ को पूरे जापान में कैसा मानता है?
उत्तर:
सौभाग्यशाली नंबर

प्रश्न 8.
हाची को देखकर प्रोफेसर को ‘भाग्य का मारा’ क्यों लगा?
उत्तर:
हाची को मिलते समय उसकी हालत बिलकुल मजबूर थी, इसलिए प्रोफेसर को ऐसा लगा।

प्रश्न 9.
प्रोफेसर ने किसे ढूँढ़ने का निश्चय किया?
उत्तर:
हाची के मालिक को

प्रश्न 10.
मालिक को न मिलने पर प्रोफेसर ने क्या ‘निर्णय लिया?
उत्तर:
हाची को अपने पास ही रखने का निर्णय लिया।

प्रश्न 11.
हाची कब प्रोफेसर को अपना मालिक मानने का निश्चय किया?
उत्तर:
रोज़ साथ-साथ रहने की वजह से हाची और प्रोफेसर के बीच लगाव पैदा हो गया और हाची ने प्रोफेसर को अपना मालिक मानने लगा।

प्रश्न 12.
किसे हाची पसंद नहीं आया?
उत्तर:
प्रोफेसर की पत्नी को

प्रश्न 13.
प्रोफेसर की पत्नी का दिल पिघल गया – कब ?
उत्तर:
हाची की सुंदरता और प्रोफेसर के प्रति उसके लगाव को देखकर पत्नी का दिल पिघल गया।

प्रश्न 14.
एक दिन हाची प्रोफेसर के पीछे-पीछे चलता कहाँ तक पहुँच गया?
उत्तर:
रेलवे स्टेशन तक

प्रश्न 15.
बार-बार समझाने पर भी हाची किसलिए तैयार नहीं था?
उत्तर:
घर लौटने को

प्रश्न 16.
एक शाम को काम से लौटकर स्टेशन के फाटक पर पहुँचने पर प्रोफेसर ने किसको देखा?
उत्तर:
हाची को

प्रश्न 17.
एक दिन देर तक फाटक पर इंतज़ार करने पर भी कौन नहीं आया?
उत्तर:
प्रोफेसर

प्रश्न 18.
दरअसल उस दोपहर में क्या हुआ था?
उत्तर:
प्रोफेसर का निधन

प्रश्न 19.
रात में बर्फ़ के गिरने पर भी फाटक पर हाची किसका इंतज़ार करता रहा?
उत्तर:
प्रोफेसर का

प्रश्न 20.
रात को प्रोफेसर का परिजन हाची को ज़बरन कहाँ ले गए ?
उत्तर:
प्रोफेसर के घर

प्रश्न 21.
दूसरे दिन सुबह होते ही हाची कहाँ आकर बैठ गया?
उत्तर:
स्टेशन के फाटक पर

प्रश्न 22.
कुछ दिनों के बाद प्रोफेसर की पत्नी मकान बेचकर कहाँ चली गयी?
उत्तर:
दूसरे शहर

प्रश्न 23.
प्रोफेसर की पत्नी हाची को भी ले गई, लेकिन दूसरे दिन हाची ने क्या किया?
उत्तर:
हाची वहाँ से भागकर स्टेशन के बाहर ठीक उसी जगह पर बैठकर प्रोफेसर का इंतज़ार करता रहा।

प्रश्न 24.
ट्रेन के आने पर हाची क्या करता था?
उत्तर:
उचक-उचक कर प्रोफेसर को खोजा करता।

प्रश्न 25.
रात के समय हाची क्या करता था?
उत्तर:
यार्ड में सोने चला जाता था।

प्रश्न 26.
कितने सालों तक स्टेशन पर हाची अपने प्रोफेसर का इंतज़ार करता रहा?
उत्तर:
नौ साल और नौ महीने तक

प्रश्न 27.
पति के कब्र पर फूल चढ़ाने आते समय पत्नी किसके साथ बैठकर रोती रहती थी?
उत्तर:
हाची के साथ।

प्रश्न 28.
कब हाची ने अपना दम तोड़ दिया?
उत्तर:
1935 में

प्रश्न 29.
मरे हुए हाची की खुली आँखों में अब भी किसका इंतज़ार था ?
उत्तर:
प्रोफेसर का

Haachi Ki Kahani Summary in Malayalam

हाची की कहानी Summary in Malayalam

पाठ का सारांश :
(1923 ………….. का समय) [Textbook page no. 24]

1923 ൽ ജപ്പാന്റെ തലസ്ഥാനമായ ടോക്കിയോവിലെ വഴികളിലൂടെ നടക്കുമ്പോൾ പ്രൊഫസർ യൂനോയ്ക്ക് ഒരു പട്ടിക്കുട്ടിയെ ലഭിക്കുന്നു. ജപ്പാനിലെ വലിയ പട്ടികളായ അക്കിറ്റാ ഇനത്തിൽപ്പെട്ട സുന്ദരിയായ ഒരു പട്ടിക്കുട്ടി. അതിന്റെ കഴുത്തിൽ ധരിച്ചിരുന്ന ബെൽറ്റിൽ ഹാച്ചി എന്ന എഴുതി യിരുന്നു. ജപ്പാനീസ് ഭാഷയിൽ ഹാച്ചി എന്ന വാക്ക് ‘8’ എന്ന നമ്പറിനെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ജപ്പാനിലെ നിവാസികൾ ‘8’ എന്ന നമ്പറിനെ ഭാഗ്യമായി ആണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. എന്നാൽ പ്രെ ാഫസറിന് ഹാച്ചിയെ ലഭിക്കുന്നതു ക്ഷീണിച്ച്, ദുർബലമായ അവസ്ഥയിലായിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന് ഹാച്ചി ഭാഗ്യദോഷിയാണ് എന്നു തോന്നിയത്.

(प्रोफेसर ने तय कायिा… उसके स्नेह ने उनका दलि पघिला दयिा ।) [Textbook page no. 24]

പ്രൊഫസർ പട്ടിക്കുട്ടിയെ ഉടമസ്ഥനെ അന്വേഷിക്കാനായി തീരുമാനിച്ചു. ഉടമസ്ഥനെ കണ്ടെത്തുന്നതു വരെ ഹാച്ചിയെ കൂടെ നിർത്താനും തീരുമാനിച്ചു. ഹാച്ചിയോടൊപ്പം പ്രൊഫസർ എല്ലായിടത്തും ഉടമസ്ഥനെ അന്വേഷിച്ച് പുറപ്പെട്ടു, എങ്കിലും ഒരിടത്തും കണ്ടെത്താൻ സാധിച്ചില്ല. രണ്ടുപേരുടെയും സൗഹൃദം ദൃഢമായത്തോടെ പ്രൊഫസറിനോടുള്ള അടുപ്പം കാരണം ഹാച്ചി അദ്ദേഹത്തെ തന്റെ ഉടമസ്ഥനായി അംഗീകരിക്കാൻ തുടങ്ങി. തുടക്കത്തിൽ പ്രൊഫസറിന്റെ ഭാര്യക്ക് ഹാച്ചിയോട് വലിയ താല്പര്യമില്ലായിരുന്നു. എന്നാൽ ഹാച്ചിയുടെ സൗന്ദര്യവും പ്രൊഫസറിനോടുള്ള സ്നേഹവും കണ്ട് പതിയെ ഭാര്യയുടെ മനസ്സിലും ഹാച്ചിയോട് അലിവ് തോന്നാൻ തുടങ്ങി.

(समय बीतता गया …… साथ-साथ घर आता, उछलते-कूदते।) [Textbook page no. 24]

സമയം സമയം കടന്നുപോയി. രണ്ടുപേരുടേയും ഇടയിലുളള സുഹദും ഗാഢമായി വളർന്നു. പ്രൊഫസർ രാവിലെ ട്രെയിനിൽ ഓഫീസിൽ പോയി വൈകുന്നേരം തിരിച്ച് വന്ന് ഹാച്ചിയോടൊപ്പം കളിക്കാൻ സമയം കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. ഒരു ദിവസം ഹാച്ചിയും പ്രൊഫസറിനെ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ വരെ അനുഗമിച്ചു. ഇതുകണ്ട് പ്രൊഫസറിന് ആശ്ചര്യം തോന്നുകയും ഹാച്ചിയെ വീട്ടിലേക്ക് തിരിച്ചുകൊണ്ടുപോകാൻ ശ്രമിച്ചു എങ്കിലും ഹാച്ചി തിരികെപ്പോകുവാൻ തയ്യാറായില്ല. അവസാനം പ്രൊഫസർ ഹാച്ചിയെ വീട്ടിൽ കൊണ്ട് ചെന്ന് വിട്ടതിന് ശേഷം വൈകി ഓഫീസിൽ എത്തി. ജോലികഴിഞ്ഞ് തിരിച്ച് വരുമ്പോൾ സ്റ്റേഷന്റെ ഗേറ്റിനു പുറത്ത് തന്നെയും പ്രതീക്ഷിച്ച് കാത്തിരിക്കുന്ന ഹാച്ചിയെയാണ് പ്രൊഫസർ കണ്ടത്. ഹാച്ചി പ്രൊഫസനോടൊപ്പം കാൽനടയായി വീട്ടിലേക്കു നീങ്ങി. തുടർ ദിവസങ്ങളിലും ഇതൊരു നിത്യസംഭവമായി. എല്ലാ ദിവസവും ഹാച്ചി രാവി ലെ പ്രൊഫസറിനെ സ്റ്റേഷനിൽ വരെ കൊണ്ടുവിടുകയും വൈകുന്നേരം അദ്ദേഹം എത്തുന്നതിന് മുൻപ് സ്റ്റേഷന്റെ ഗേറ്റിനുമുൻപ് എത്തി പ്രൊഫസറിനെ കാത്തിരിക്കുകയും ചെയുന്നത് പതിവായി മാറി.

(एक शाम, हाची के स्टेशन के बाहर… उसी जगह बैठ जाता और रात लौट आता) (Textbook page no. 25 – 26]

ഒരു ദിവസം വൈകുന്നേരം ഹാച്ചി സ്റ്റേഷന് പുറത്ത് കാത്തിരിക്കുകയായിരുന്നു. സമയം ഒരു പാട് കഴിഞ്ഞിട്ടും പ്രൊഫസർ തിരിച്ചെത്തിയില്ല. രാത്രിയായതോടെ മഞ്ഞുവീഴ്ച്ച തുടങ്ങി എന്നാൽ ഹാച്ചി അവിടെനിന്നും മാറിയതേ ഇല്ല. വാസ്തവത്തിൽ അന്ന് ഉച്ചയ്ക്ക് പ്രൊഫസറിന്റെ മരണം സംഭവിച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഹാച്ചിക്ക് പ്രൊഫസറിന്റെ മരണവിവരം അറിയാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. തന്റെ പ്രിയ സുഹൃത്ത് ട്രെയിനിൽ നിന്നും ഇറങ്ങി എല്ലാ ദിവസവും തന്റെ അടുത്ത് എത്താറുണ്ട്. അദ്ദേഹം തിരിച്ച് വരില്ല എന്നല്ലാതെ ഹാച്ചിക്ക് യാതൊന്നും മനസ്സിലായില്ല, ചിലപ്പോൾ വൈകി വന്നേക്കാം എന്ന പ്രതീക്ഷയിൽ ഹാച്ചി അവിടെ തന്നെ കാത്തിരുന്നു.

ഹാച്ചിയുടെ കുടുംബാംഗങ്ങളും ബന്ധുക്കളും ഹാച്ചിയെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. പക്ഷേ പിറ്റേദിവസം രാവിലെ വീണ്ടും പ്രൊഫസറിനെ കാത്തിരിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് വന്ന് ഇരിക്കാൻ തുടങ്ങി. എപ്പോഴെങ്കിലും പ്രൊഫസർ ട്രെയിൻ ഇറങ്ങി ഗേറ്റു വഴി തന്റെ പുറത്തുവരും എന്ന പ്രതീക്ഷ ഹാച്ചിയുടെ മനസ്സിനുണ്ടായിരുന്നു. ഹാച്ചി എല്ലാദിവസവും സ്റ്റേഷന് പുറത്ത് ആ സ്ഥലത്ത് വന്നിരുന്ന് രാത്രി വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുന്ന രീതി തുടർന്നു കൊണ്ടിരുന്നു.

(कुछ समय के बाद प्रोफेसर की पत्नी ने… सरकें, सर्दी, गर्मी, बरसात हाची के इन सबसे कोई फर्क नहीं पडा) [Textbook page no. 26 – 27]

കുറച്ച് നാളുകൾക്ക് ശേഷം പ്രൊഫസറിന്റെ ഭാര്യ വീട് വിറ്റ് മറ്റൊരു പട്ടണത്തിലേക്ക് പോയി. അവർ ഹാച്ചിയെയും കൂടെ കൊണ്ടുപോകാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നെങ്കിലും ഹാച്ചി വീട്ടിൽ നിന്നും ഓടിപ്പോയി പ്രൊഫസറിനെ കാത്തിരിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് പോയി ഇരിക്കാൻ തുടങ്ങി. സ്റ്റേഷനിലുള്ള ആളുകൾക്കെല്ലാം ഹാച്ചി വളരെ പരിചിതമായിരുന്നു. അവർ ഹാച്ചിക്ക് ഭക്ഷണം നൽകുമായിരുന്നു. ഹാച്ചി എല്ലാ ദിവസവും സ്റ്റേഷനിലേക്ക് നോക്കി കൊണ്ടിരുന്നു. ട്രെയിൻ വരുമ്പോഴെല്ലാം തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട പ്രൊഫസറിനെ അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. രാത്രിയാകുമ്പോൾ തതല കുനിച്ചുകൊണ്ട് ഉറ ങ്ങാനായി സ്റ്റേഷനിനടുത്തുള്ള യാർഡിലേക്ക് പോകുമായിരുന്നു.

ഒരു ദിവസം ട്രെയിനിൽ കയറി യാത്ര പറഞ്ഞ് പോയതിനു ശേഷം തിരിച്ചുവരാത്ത തന്റെ സുഹൃത്തിനെ രണ്ടും മൂന്നും വർഷമല്ല മറിച്ച് 9 വർഷവും 9 മാസവും സ്റ്റേഷന് മുൻപിൽ അതേ സ്ഥലത്ത് ഹാച്ചി കാത്തിരുന്നു. മഞ്ഞിന്റെയോ, തണുപ്പിന്റെയോ, മഴയുടെയോ, കാറ്റിന്റെയോ യാ തൊരു സ്വാധീനവും ഹാച്ചിയിൽ കാണാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല.

(बीच में कभी, किसी बरस प्रोफेसर की पत्नी…. हाची की खुली आँखों को वो जैसे अब भी इंतज़ारशा।) [Textbook page no. 27]

ഇതിനിടെ പ്രൊഫസറിന്റെ ഭാര്യ ഭർത്താവിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പൂക്കൾ സമർപ്പിക്കാനായി എത്തിയപ്പോൾ അവർ ഹാച്ചിയോടൊപ്പം റോഡിലിരുന്ന് കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു. സംസാരശേഷിയി ല്ലാത്ത ഹാച്ചിയുടെ സ്നേഹവും, സമർപ്പണവും, കാത്തിരിപ്പും അവരെ വല്ലാതെ ആശ്ചര്യപ്പെടുത്തി . പതിയെ ഹാച്ചിയും വൃദ്ധനായി മാറി. പക്ഷേ പ്രൊഫസറിനായുള്ള കാത്തിരിപ്പ് ഹാച്ചി തുടർന്നു കൊണ്ടിരുന്നു. 1935 ൽ സ്റ്റേഷന് പുറത്ത് കാത്തിരുന്ന അതേ സ്ഥലത്ത് വച്ച് ഹാച്ചിയും മരണപ്പെട്ടു. ആ സമയം നല്ലതുപോലെ ഐസ് വീഴുന്നുണ്ടായിരുന്നു. മരണപ്പെട്ട ഹാച്ചിയുടെ തുറന്നിരുന്ന കണ്ണുകളിൽ അപ്പോഴും പ്രൊഫസറിനെ കാണാൻ കഴിയുമെന്ന പ്രതീക്ഷ നിറഞ്ഞു നിന്നിരുന്നു.

हाची की कहानी लेखक परिचय

कहानी (गीत चतुर्वेदी)

गीत चतुर्वेदी

गीत चतुर्वेदी का जन्म 27 नवंबर 1977 को मुंबई में हुआ। आप हिंदी के कवि, कथाकार और अनुवादक हैं। ‘आलाप में गिरह’, ‘न्यूनतम मैं’, ‘खुशियों के गुप्तचर’ आदि आपके कविता संकलन हैं। कविता के लिए भारत भूषण सम्मान प्राप्त हुआ। कथा-रचना के लिए कृष्ण प्रताप सम्मान, कृष्ण बलदेव फेलोशिप, सैयद हैदर रज़ा फेलोशिप आदि प्राप्त हुए।

ഗീത് ചതുർവ്വേദി 1977 നവംബർ 27-ന് മുംബൈയിൽ ജനിച്ചു. ശ്രേഷ്ഠനായ കവിയും, കഥാകൃത്തും വിവർത്തകനും ആണ്. ഗീത് ചതുർവ്വേദി. ‘आलाप में गिरह’, ‘न्यूनतम मैं’, ‘खुशियों के गुप्तचर’ എന്നിവ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കവിതകളാണ്. കവിതകൾക്ക് ഭാരത് ഭൂഷൺ അഗ്രവാൾ പുരസ്ക്കാരവും കഥാരചനകൾക്കായി കൃഷ്ണപ്രതാപ് പുരസ്കാരം, കൃഷ്ണ ബൽദേവ് ഫെലോ ഷിപ്പ്, സെയ്യദ് ഹൈദർ റസാ ഫെലോഷിപ്പും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.

हाची की कहानी शब्दार्थ

मदद लें :
राजधान = തലസ്ഥാനം (Capital city)
सड़क = റോഡ് (Road)
टहलना = പതുക്കെ നടക്കുക
कुत्ते का पिल्ला = പട്ടിക്കുട്ടി
अकिता = വലിയ രൂപമുള്ള ജപ്പാനിലെ പട്ടികളുടെ ഇനം
नस्ल = വംശം
शानदार = മനോഹരം
गला = കഴുത്ത്
पट्टा बाँधना = ബെൽറ്റ് ഇട്ടുകൊടുക്കുക
सौभाग्यशाली = ഭാഗ്യമുള്ള
मजबूर = നിർബന്ധിച്ചു
भाग्य का मारा = ഭാഗ്യഹീനമായ
तय करना = നിശ്ചയിക്കുക
मालिक = ഉടമസ്ഥൻ
खोजना = അന്വേഷിക്കുക
रोज़ = Daily, ദിവസേന
संग-साथ = ഒരുമിച്ച്
लगाव = ഇഷ്ടം, അടുപ്പം
पसंद होना = ഇഷ്ടപ്പെടുക
दिल पिघल गया = മനസ്സ് അലിയുക
दोस्ती = സൗഹൃദം
ट्रेन पकड़ना = ട്രെയിനിൽ കയറുക
शाम को = വൈകുന്നേരം
अजीब = വിചിത്രമായ
राज़ी होना = तैयार होना, തയ്യാറാവുക (സമ്മതിക്കുക)
दफ़तर = ഓഫീസ്
फाटक = Gate
खुद = സ്വയം
इंतज़ार = കാത്തിരിപ്പ്
पैदल घर लौटना = കാൽനടയായി വീട്ടിലെത്തുന്നു
सिलसिला = തുടർച്ച
सिलसिला बन गया = പതിവായി മാറി
साथ-साथ = ഒരുമിച്ച്
उछलते-कूदते = സന്തോഷംകൊണ്ട്
देर हो गई = സമയം വൈകി
बर्फ़ गिरने लगी = ഐസ് വീഴുക
दरअसल = വാസ്തവത്തിൽ
निधन होना = മരണപ്പെടുക
परिजन = കുടുംബത്തിലെ ആളുകൾ
जबरन = നിർബന്ധപൂർവം
मकान = കെട്ടിടം
पहचानते थे = തിരിച്ചറിയുന്നുണ്ടായിരുന്നു
उचक उचक्कर = ചാടിക്കൊണ്ട്
सिर झुकाकर = തലകുനിക്കുക
विदा किया = യാത്ര പറഞ്ഞ
फर्क = difference, വ്യത്യാസം
कब्र = ശവകുടീരം
फूल चढ़ाना = പുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിക്കുക
बरस = വർഷം
अचरज = അത്ഭുതം
दम तोड़ना = അന്ത്യശ്വാസം വലിക്കുക (മരണപ്പെടുക)