Practicing with SCERT Kerala Syllabus 9th Standard Hindi Notes Pdf Unit 3 Chapter 1 जब गांधीजी की घड़ी चोरी चली गई Jab Gandhiji Ki Ghadi Chori Chali Gayi Questions and Answers Notes improves language skills.
Class 9 Hindi Jab Gandhiji Ki Ghadi Chori Chali Gayi Question Answer Notes
जब गांधीजी की घड़ी चोरी चली गई Question Answer Notes
Class 9 Hindi Unit 3 Chapter 1 जब गांधीजी की घड़ी चोरी चली गई Notes Question Answer
प्रश्न 1.
गांधीजी से बात किए बगैर भारत में कुछ नहीं किया जा सकता| माउंटबेटन ने ऐसा क्यों सोचा होगा?
ഗാന്ധിജിയുമായി സംസാരിക്കാതെ ഇന്ത്യയിൽ ഒന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. എന്തുകൊണ്ടാണ് മൗണ്ട് ബാറ്റൺ ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചത്?
उत्तर:
माउंटबेटन ने ऐसा इसलिए सोचा होगा क्योंकि गांधीजी भारतीय स्वतंत्रता संग्राम के सबसे प्रमुख और प्रभावशाली नेता थे। उनकी विचारधारा और आंदोलन की दिशा ने लाखों भारतीयों को एकजुट किया था। गांधीजी के अहिंसक आंदोलन और सत्याग्रह ने ब्रिटिश सरकार को मजबूर किया कि वे भारतीयों की मांगों पर ध्यान दें। माउंटबेटन समझते थे कि गांधीजी का समर्थन और सहयोग के बिना कोई भी योजना या नीतिगत निर्णय सफल नहीं हो सकता।
മൗണ്ട് ബാറ്റൺ അങ്ങന ചിന്തിച്ചിരിക്കാം, കാരണം ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രമുഖനും സ്വാധീനശക്തിയുമുള്ള നേതാവായിരുന്നു ഗാന്ധിജി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രത്യയശാസ്ത്രവും പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ദിശയും ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ഇന്ത്യക്കാരെ ഒന്നിപ്പിച്ചു. ഗാന്ധിജിയുടെ അഹിംസാ പ്രസ്ഥാനവും സത്യാഗ്രഹവും ഇന്ത്യക്കാരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കാൻ ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിനെ നിർബന്ധി തരാക്കി. ഗാന്ധിജിയുടെ പിന്തുണയും സഹകര ണവുമില്ലാതെ ഒരു പദ്ധതിയും ഇല്ലെന്ന് മൗണ്ട് ബാറ്റൺ മനസ്സിലാക്കി.
प्रश्न 2.
‘मैं तो अपना नाश्ता साथ लाया हूँ’ – यहाँ गांधीजी के स्वभाव की कौन-सी विशेषता व्यक्त होती है?
‘ഞാൻ എന്റെ പ്രാതൽ കൊണ്ടുവന്നിട്ടുണ്ട് ഗാന്ധിജിയുടെ സ്വഭാവത്തിന്റെ ഏത് സ്വഭാവ മാണ് ഇവിടെ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത്?
उत्तर:
इस वाक्य से गांधीजी के स्वाभिमान और आत्मनिर्भरता की विशेषता व्यक्त होती है। वे सादगी और आत्मनिर्भरता में विश्वास करते थे और अपनी जीवनशैली में उसे अपनाते थे। उन्होंने वायसरॉय के द्वारा दिए गए नाश्ते को अस्वीकार कर दिखाया कि वे अपनी सादगी और सिद्धांतों के प्रति प्रतिबद्ध हैं, चाहे परिस्थिति कैसी भी हो। यह उनके आत्मनिर्भर और सादगीपूर्ण जीवनशैली का प्रतीक है।
ആത്മാഭിമാനത്തിന്റെയും ഗാന്ധിജിയുടെ സ്വാശ്രയത്വത്തിന്റെയും പ്രത്യേകതയാണ് ഈ വാചകം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത്. ലാളിത്യത്തിലും സ്വാശ്രയത്വത്തിലും വിശ്വസിക്കുകയും ജീവിത ശൈലിയിൽ അത് സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. വൈസ്രോയി വാഗ്ദാനം താൻ ചെയ്ത പ്രഭാത ഭക്ഷണം നിരസിച്ചതിലൂടെ, ഏത് സാഹചര്യ ത്തിലും തന്റെ ലാളിത്യത്തിലും തത്വങ്ങളിലും പ്രതിജ്ഞാബദ്ധനാണെന്ന് അദ്ദേഹം കാണിച്ചു. ഇത് അവരുടെ സ്വാശ്രയവും ലളിത വുമായ ജീവിതശൈലിയുടെ പ്രതീകമാണ്.

प्रश्न 3.
‘राजनीति में अक्सर कुछ बातें बगैर कहे भी कह दी जाती हैं – इसका मतलब क्या है? ‘രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ചില കാര്യങ്ങൾ പറയുക പോലും ചെയ്യാതെ പറയാറുണ്ട് എന്താണ് ഇതിന്റെ അർത്ഥം?
उत्तर:
इस वाक्य का मतलब यह है कि राजनीति में कई बार सीधे तौर पर कहे बिना ही संकेतों, कार्यों या व्यवहार के माध्यम से संदेश दिए जाते हैं। गांधीजी के रूम कूलर बंद करवाने और अपनी घड़ी खोने की बात पर जोर देने से माउंटबेटन को अप्रत्यक्ष रूप से यह संदेश मिल गया कि भारतीय समाज की समस्याओं को समझने और हल करने के लिए सिर्फ़ आरामदायक कक्षों में बैठकर योजनाएं बनाने से काम नहीं चलेगा। इसी तरह, अपने साधारण नाश्ते को साथ लाकर गांधीजी ने यह संदेश दिया कि भारतीय समाज की वास्तविकता क्या है और विदेशी हुकूमत की लूट के विपरीत उनका जीवन किस प्रकार सरलता और सच्चाई पर आधारित है।
ഈ വാചകം അർത്ഥമാക്കുന്നത്, രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പലപ്പോഴും സന്ദേശങ്ങൾ നേരിട്ട് പറയാതെ സിഗ്നലുകളിലൂടെയോ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെയോ പെരുമാറ്റത്തിലൂടെയോ നൽകപ്പെടുന്നു എന്ന താണ്.
റൂം കൂളർ ഓഫ് ചെയ്യാനും വാച്ച് നഷ്ട പ്പെട്ടതിനെപ്പറ്റി പറയുന്ന മൂലം, ഇന്ത്യൻ സമൂഹ ത്തിന്റെ പ്രശ്നങ്ങൾ മനസിലാക്കാനും പരിഹരി ക്കാനും സുഖപ്രദമായ മുറികളിൽ ഇരുന്നു പദ്ധതി കൾ ആസൂത്രണം ചെയ്താൽ മതിയാകില്ല എന്ന സന്ദേശം മൗണ്ട് ബാറ്റണിന് പരോക്ഷമായി ലഭിച്ചു. അതുപോലെ, തന്റെ ലളിതമായ പ്രഭാതഭക്ഷണം കൊണ്ടുവന്ന്, ഗാന്ധിജി ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യമെന്താണെന്നും വിദേശസർക്കാരുകളുടെ കൊള്ളയടിക്ക് വിപരീതമായി അവരുടെ ജീവിതം ലാളിത്യത്തിലും സത്യത്തിലും അധിഷ്ഠിതമാ ണെന്നും സന്ദേശം നൽകി.
प्रश्न 4.
पठित लेख के आधार पर लिखें:

उत्तर:
गांधीजी का व्यवहार
ഗാന്ധിയുടെ പെരുമാറ്റം |
लेखक की व्याख्या
രചയിതാവിന്റെ വ്യാഖ്യാനം |
| वायसरॉय के साथ की चर्चा के समय अनमनापन दिखाना |വൈസ്രോയിയുമായുള്ള ചർച്ചകളിൽ വിയോജിപ്പ്. |
गांधीजी का वायसरॉय के साथ बातचीत के दौरान अनमनेपन से पेश आना यह संकेत देने का एक तरीका था कि ब्रिटिश शासन की नीतियों और दृष्टिकोण में गहरी खामियां हैं। उन्होंने रूम कूलर बंद करने की मांग की, जिससे यह संदेश दिया कि ठंडे कमरों में बैठकर भारत पर हुकूमत नहीं की जा सकती। इसके बजाय, उन्हें भारतीयों की वास्तविक परिस्थितियों को समझने के लिए धूप और खुले मैदान में आना होगा। घड़ी की चोरी की बात को बढ़ा-चढ़ाकर कहने से गांधीजी यह बताना चाहते थे कि ब्रिटिश शासन में न केवल भारतीय जनता, बल्कि उनकी व्यक्तिगत संपत्ति भी असुरक्षित है।
വൈസ്രോയിയുമായുള്ള ആശയവിനിമയത്തിൽ ഗാന്ധിജിയുടെ അചഞ്ചലത ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ നയങ്ങളും മനോഭാവങ്ങളും ആഴത്തിൽ തെറ്റായിരുന്നുവെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗമായിരുന്നു. തണുത്ത മുറികളിൽ ഇരുന്ന് ഇന്ത്യയെ ഭരിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന സന്ദേശം നൽകിക്കൊണ്ട് കൂളറുകൾ അടച്ചുപൂട്ടണമെന്ന് അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു. പകരം, ഇന്ത്യക്കാരുടെ യഥാർത്ഥ അവസ്ഥ മനസിലാക്കാൻ അവർ സൂര്യപ്രകാശത്തിലേക്കും തുറസ്സായ വയലുകളിലേക്കും വരണം. വാച്ചിന്റെ മോഷണം അതിശയോക്തിപരമായി പറഞ്ഞുകൊണ്ട്, ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ ഇന്ത്യൻ ജനത മാത്രമല്ല, അവരുടെ സ്വകാര്യ സ്വത്തും സുരക്ഷിതമല്ലെന്ന് അറിയിക്കാൻ ഗാന്ധിജി ആഗ്രഹിച്ചു. |
| अपना नाश्ता खुद लाना|നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം പ്രഭാതഭക്ഷണങ്ങൾ കൊണ്ടുവരിക. |
गांधीजी का अपना नाश्ता साथ लाना उनकी आत्मनिर्भरता और सादगी का प्रतीक था। यह दिखाता है कि वे ऐश्वर्य और भव्यता से दूर रहकर साधारण जीवन जीते हैं। इसके अलावा, यह भारत की गरीब जनता की वास्तविकता को दर्शाता है, जो सीमित संसाधनों में अपना गुजारा करती है। गांधीजी का यह कदम यह संदेश देता है कि भारतीय जनता अपनी मेहनत की कमाई खाती है, जबकि ब्रिटिश साम्राज्यवादी दूसरों की लूट पर ऐश करते हैं। गांधीजी का यह व्यवहार उनकी नैतिकता और सत्य के प्रति प्रतिबद्धता को भी उजागर करता है।
ഗാന്ധിജി സ്വന്തം പ്രാതൽ കൊണ്ടുവരുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വാശ്രയത്വത്തിന്റെയും ലാളിത്യത്തിന്റെയും പ്രതീകമായിരുന്നു. സമൃദ്ധിയിൽ നിന്നും മഹത്വത്തിൽ നിന്നും അകന്നുനിൽക്കുന്ന അവർ ലളിതജീവിതം നയിക്കുന്നുവെന്നാണ് ഇത് കാണിക്കുന്നത്. മാത്രമല്ല, പരിമിതമായ വിഭവങ്ങൾ കൊണ്ട് അതിജീവിക്കുന്ന ഇന്ത്യയിലെ പാവപ്പെട്ട ജനങ്ങളുടെ യാഥാർത്ഥ്യത്തെ ഇത് പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്വവാദികൾ മറ്റുള്ളവരുടെ കൊള്ള ആസ്വദിക്കുമ്പോൾ ഇന്ത്യൻ ജനത അവരുടെ അധ്വാനിച്ചുണ്ടാക്കുന്ന പണം തിന്നുന്നു എന്ന സന്ദേശമാണ് ഗാന്ധിജിയുടെ ഈ നടപടി നൽകുന്നത്. ഗാന്ധിജിയുടെ ഈ പെരുമാറ്റം ധാർമികതയോടും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സത്യത്തോടുമുള്ള പ്രതിബദ്ധതയെ ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നു. |
प्रश्न 5.
संबंध पहचानें, लिखे:
ബന്ധം തിരിച്ചറിയുക, എഴുതുക:
गांधीजी बोले, “मैं आ रहा था तो रास्ते में रेलगाड़ी में किसीने मेरी घड़ी चुरा ली | वह बहुत पुरानी घड़ी थी और मुझे बहुत प्यारी
ഗാന്ധിജി പറഞ്ഞു, ഞാൻ വരുമ്പോൾ ട്രെയിനിൽ വെച്ച് ആരോ എന്റെ വാച്ച് മോഷ്ടിച്ചു. അത് പഴയ ഒരു വാച്ചായിരുന്നു, എനിക്ക് അത് വളരെ ഇഷ്ടമായിരുന്നു.
यहाँ मैं का संबंध किस्से है?
ഞാൻ ഇവിടെ എന്തിനുമായി ബന്ധപ്പെ ട്ടിരിക്കുന്നു?
पहचानें, मेरी, मुझे जैसे पद कैसे बनने हैं?
എന്റെ, എനിക്ക് തുടങ്ങിയ വാക്കുകൾ എങ്ങനെ രൂപപ്പെടുത്താമെന്ന് തിരിച്ചറിയുക?
लेख से सर्वनाम तथा उसके परसर्ग युक्त रूपों को चुनकर लिखें ।
ലേഖനത്തിൽ നിന്ന് സർവനാമവും അതിന്റെ മുൻകാല രൂപങ്ങളും തിരഞ്ഞെടുത്ത് എഴുതുക.

उत्तर :
यहाँ “मैं” का संबंध महात्मा गांधी से है। यह वाक्य महात्मा गांधी द्वारा कहा गया है जिसमें वे अपनी घड़ी की चोरी की घटना का उल्लेख कर रहे हैं।
ഇവിടെ “ഞാൻ” മഹാത്മാ ഗാന്ധിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മഹാത്മാഗാന്ധി തന്റെ വാച്ച് മോഷ്ടിച്ച സംഭവത്ത പരാമർശിച്ച് ഈ വാചകം പറയുന്നു.
सर्वनाम और परसर्ग युक्त रूप सर्वनाम (Pronoun):
सर्वनाम वे शब्द हैं जो संज्ञा (व्यक्ति, वस्तु या स्थान) के स्थान पर उपयोग होते है। जैसेः मैं, तुम, वह, यह।
परसर्ग (Case marker):
परसर्ग वे शब्द होते हैं जो संज्ञा या सर्वनाम के साथ जुड़कर उनके संबंध को प्रकट करते हैं। जैसे: का, के, की, को, से।
उदाहरण: “मैं” (I)
मैं (Nominative – कर्ता कारक):
जब “मैं” का उपयोग कर्ता के रूप में होता है।
उदाहरण: मैं स्कूल जाता हूँ।
मेरी/मेरा/मेरे (Possessive – संबंध कारक): जब “मैं” का उपयोग किसी चीज के स्वामित्व को बताने के लिए होता है।
- मेरी: स्त्रीलिंग के लिए (उदाहरण: मेरी किताब)
- मेरा: पुल्लिंग के लिए (उदाहरण: मेरा बस्ता)
- मेरे: बहुवचन के लिए (उदाहरण: मेरे दोस्त)
मुझे/मुझको (Objective – कर्म कारक): जब “मैं” का उपयोग किसी क्रिया के प्रभावित होने वाले के रूप में होता है।
मुझे और मुझको दोनों का अर्थ समान है। उदाहरण: मुझे एक नई किताब चाहिए।
संक्षिप्त उत्तर:
मैं का संबंधी रूप (Possessive) है:
मेरा/मेरी/मेरे
मैं का कर्म कारक रूप (Objective) है:
मुझे/मुझको
पद बनाने का तरीका:
लिंग और वचन का ध्यान रखें:
- स्त्रीलिंग: मेरी (मेरी किताब)
- पुल्लिंग: मेरा (मेरा बस्ता)
- बहुवचन: मेरे (मेरे दोस्त)
संबंध कारक (Possessive):
मेरा, मेरी, मेरे
कर्म कारक (Objective):
मुझे, मुझको
इस प्रकार, हम “मैं” का उपयोग करके “मेरी” और “मुझे” जैसे पद बना सकते हैं।
സർവ്വനാമങ്ങളും പീപോസിഷനുകളും അടങ്ങിയ ഫോമുകൾ സർവ്വനാമം:
നാമങ്ങളുടെ സ്ഥാനത്ത് (വ്യക്തി, വസ്തു അല്ലെ ങ്കിൽ സ്ഥലം) – ഉപയോഗിക്കുന്ന പദങ്ങളാണ് സർവ്വനാമങ്ങൾ. പോലെ; ഞാൻ, നീ, അവൻ, അത്.
പിപോസിഷൻ (കേസ് മാർക്കർ):
അവരുടെ ബന്ധം വെളിപ്പെടുത്തുന്നതിന് നാമ ങ്ങളോ സർവ്വനാമങ്ങളോ ഉപയോഗിച്ച് സംയോജി പ്പിച്ച പദങ്ങളാണ് പ്രീപോസിഷനുകൾ. ഇതു പോലെ: കാ, കേ, കി, കോ, സെ.
ഉദാഹരണം:”I”
(1) (Nominative – Nominative): “T”
എന്നത് വിഷയമായി ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ; ഞാൻ സ്കൂളിൽ പോകുന്നു.
എന്റെ/എന്റെ/എന്റെ: (പൊസസീവ് കൈവശമുള്ള കേസ്); എന്റെ സ്ത്രീലിംഗത്തിന് (ഉദാഹരണത്തിന് എന്റെ പുസ്തകം: പുല്ലിംഗത്തിന്) (ഉദാഹരണം: എന്റെ ബാഗ്.) എന്റെ ബഹുവചനത്തിന് (ഉദാഹരണം: എന്റെ സുഹൃത്തുക്കൾ )
എനിക്ക് (मुझे), എനിക്ക് (मुझको)
ഒരു ക്രിയയുടെ വിഷയമായി “ഞാൻ” ഉപയോ ഗിക്കുമ്പോൾ.
(मुझे)(मुझको)) ഒരേ അർത്ഥം.
ഉദാഹരണം: എനിക്ക് ഒരു പുതിയ പുസ്തകം വേണം.
സംക്ഷിപ്ത ഉത്തരം
ഞാൻ എന്നതിന്റെ സ്നേഹസൂചകം (Possessive) രൂപം: എന്റെ ഞാൻ എന്നതിന്റെ കർമ്മ കാർമിക രൂപം (Objective): എന്നെ/എന്നോട് പദം നിർമ്മിക്കുന്ന വിധം:
ലിംഗവും വചനവും ശ്രദ്ധിക്കുക:
സ്ത്രീലിംഗം: എന്റെ (എന്റെ പുസ്തകം)
പുരുഷലിംഗം: എന്റെ (എന്റെ ബാഗ്)
ബഹുവചനം; എന്റെ (എന്റെ സുഹൃത്തുക്കൾ)
സംബന്ധ കാർമികം (Possessive) എന്റെ
കർമ്മ കാർമികം (Objective): എന്നെ,
എന്നോട് ഈ രീതിയിൽ, ഞാൻ ഉപയോഗിച്ച് “എന്റെ” ഉം “എന്നെ” ഉം പോലെ പദങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാം.
| सर्वनाम |
परसर्ग युक्त रूप |
| मैं |
मेरी, मुझे |
| वह |
उस, उसका |
| वे |
उनका, उनके |
| आप |
आपका, आपके |

प्रश्न 6.
रेखांकित प्रयोगों पर ध्यान दें और नए वाक्य बनाएँ:
അടിവരയിട്ട് പ്രയോഗങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുകയും പുതിയ വാക്യങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുക:
रोमांचक मैच के बीच अचानक विराट के विकेट गिरने से सारा मजा किरकिरा हो गया ।
ആവേശകരമായ മത്സരത്തിനിടയിൽ വിരാടിന്റെ വിക്കറ്റ് പൊടുന്നനെ വീണതിനെത്തുടർന്ന് എല്ലാ വിനോദങ്ങളും
कोई भी संजू से कुछ मत कहिएगा, ढोल पीट देगा |
സഞ്ജുവിനോട് ഒന്നും പറയരുത്, അവൻ എല്ലാവരിലേക്കും എത്തിക്കും.
उत्तर:
मजा किरकिरा हो गया
इस मुहावरा का अर्थ है:- खुशी में रुकावट होना |
वाक्य में प्रयोग:- (വാക്ക് മെം പ്രയോഗം)
पार्टी में बिजली चली गई, और सारा मज़ा किरकिरा हो गया।
പാർട്ടിയിൽ വൈദ്യുതി നിലച്ചു, എല്ലാ വിനോദ ങ്ങളും അവസാനിച്ചു.
उनकी बातें सुनकर उसका सारा मजा किरकिरा हो गया।
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവന്റെ എല്ലാ രസവും നശിച്ചു.
छुट्टी के दिन बारिश ने पिकनिक का मज़ा किरकिरा कर दिया।
അവധിക്കാലത്തെ പിക്നിക്കിന്റെ രസം മഴ ली.
ढोल पीट देगा (ഠോൾ പീറ്റ് ദേഗാ)
इस मुहावारा का अर्थ है:- किसी चीज का बहुत प्रचार करना।
ഈ പദപ്രയോഗത്തിന്റെ അർത്ഥം:- എന്തെ ങ്കിലും വളരെയധികം പ്രചരിപ്പിക്കുക.
वाक्य में प्रयोग (വാക്ക് മെം പ്രയോഗം):-
नीरज के स्वर्ण पदक जीतते ही, विश्व ने उसके रिकार्ड्स का ढोल पीटना शुरू किया।
നീരജ് സ്വർണ്ണമെഡൽ നേടിയപ്പോൾ തന്നെ ലോകം അദ്ദേഹത്തിന്റെ റെക്കോർഡുകളെ പ്രച രിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി.
अगर उसे कुछ बताया तो वह सबके सामने ढोल पीट देगा।
അവനോട് എന്തെങ്കിലും പറഞ്ഞാൽ, അവൻ എല്ലാവരുടേയും മുന്നിൽ അത് പ്രചരിപ്പിക്കും. उसे मत बताना, वरना वह ढोल पीट देगा। അവനോട് പറയരുത്, അവൻ എല്ലാവരിലേക്കും എത്തിക്കും.
प्रश्न 7.
बातचीत लिखें
സംഭാഷണം എഴുതുക
गांधीजी की चाय पार्टी की तैयारियों के बारे में लेडी माउंटबेटन और लार्ड माउंटबेटन के बीच की संभावना बातचीत तैयार करें |
ഗാന്ധിജിയുടെ ചായ സൽക്കാരത്തിനുള്ള ഒരു ക്കങ്ങളെക്കുറിച്ച് ലേഡി മൗണ്ട്ബാറ്റണും ലോർഡ് മൗണ്ട് ബാറ്റണും തമ്മിൽ സാധ്യമായ സംഭാ ഷണം തയ്യാറാക്കുക.
उत्तर:
लेडी माउंटबेटन : लार्ड माउंटबेटन, गांधीजी की चाय पार्टी की तैयारियों के लिए हमें बहत सारी चीज़ों का ध्यान रखना पड़ेगा। हमें यह सुनिश्चित करना होगा कि सभी इंतजाम सही तरीके से हों।
लार्ड माउंटबेटन: हां, बिल्कुल। सबसे पहले हमें यह जानना होगा कि गांधीजी चाय पिएंगे या दूध। वे शाकाहारी हैं या मांसाहारी?
लेडी माउंटबेटन: और हमें यह भी देखना होगा कि वे कुर्सी-मेज़ पर बैठकर नाश्ता करेंगे या फर्श पर बैठकर। हमें उनके रसोइए का भी ध्यान रखना होगा। क्या रसोइए का ब्राह्मण होना ज़रूरी है या कोई भी चलेगा?
लार्ड माउंटबेटन: हां, और हमें यह भी सुनिश्चित करना होगा कि उस दिन गांधीजी का उपवास तो नहीं रहेगा। उनके साथ कितने लोग आएंगे और वे क्या खाएँगे?
लेडी माउंटबेटन: बिल्कुल। हमें यह भी जानना होगा कि गांधीजी को नाश्ते में क्या पसंद है। और हमें नाश्ता तैयार करने के लिए रसोइए और सामग्री कहाँ से लानी है।
लार्ड माउंटबेटन हां, हमें यह सुनिश्चित करना होगा कि सब कुछ सही तरीके से हो। इस चाय पार्टी को सफल बनाना जरूरी है।
लेडी माउंटबेटन: और हां, गर्मियों के दिन हैं, तो जिस कमरे में गांधीजी को बिठाना है, उसे एक घंटा पहले से रूम कूलर चलाकर ठंडा कर लिया जाएगा।
लार्ड माउंटबेटन : हां, यह अच्छा होगा। हमें गांधीजी को आराम देना है, लेकिन साथ ही हमें उनके सभी रीति-रिवाजों और आदतों का भी ध्यान रखना होगा ।
लेडी माउंटबेटन: सही कहा। हमें हर छोटी से छोटी. चीज़ का ध्यान रखना होगा ताकि गांधीजी को कोई असुविधा न हो और वे सहज महसूस करें।
ലേഡി മൗണ്ട്ബാറ്റൻ : ലോർഡ് മൗണ്ട്ബാറ്റൻ, ഗാന്ധിജി യുടെ ചായ പാർട്ടിക്കായി നമ്മൾ പല ഒരുക്കങ്ങളും ചെയ്യേണ്ടി വരും.
ലോർഡ് മൗണ്ട്ബാറ്റൻ :അദ്ദേഹത്തിനായി പ്രത്യേക ക്രമീകരണങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ടി അതെ, ശരിയാണു പറയുന്നത്. ആദ്യം നമ്മൾക്ക് അറിയണം ഗാന്ധിജി ചായ കുടിക്കുമോ, പാലോ? സസ്യാ ഹാരിയാണോ, മാംസാഹാരിയാണോ?
ലേഡി മൗണ്ട്ബാറ്റൻ : അതെ, കൂടാതെ അദ്ദേഹം കസേര മേശയിൽ ഇരിക്കുമോ, നില ത്തിൽ ഇരിക്കുമോ എന്നറിയണം. പാചകക്കാരൻ ബ്രാഹ്മണന കണം എന്നാവശ്യമാണ്, അല്ലെ ങ്കിൽ ആരും ചെയ്താൽ മതി?
ലോർഡ് മൗണ്ട്ബാറ്റൻ :ശരിയാണ്. കൂടാതെ ആ ദിവസം ഗാന്ധിജിക്ക് ഉപവാസം ആണോ? അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം എത്ര പേർ വരും, അവർ എന്ത് കഴിക്കും?
ലേഡി മൗണ്ട്ബാറ്റൺ : തീർച്ചയായും. ഗാന്ധിജിക്ക് പ്രഭാത ഭക്ഷണം എന്താണ് ഇഷ്ടപ്പെട്ട തെന്നും അറിയേണ്ടതുണ്ട്. പ്രഭാ തഭക്ഷണം തയ്യാറാക്കാൻ പാചക ക്കാരും ചേരുവകളും എവിടെ നിന്ന് ലഭിക്കും.
ലോർഡ് മൗണ്ട്ബാറ്റൻ : അതെ, എല്ലാം ശരിയായി നടക്കു ന്നത് ഉറപ്പാക്കണം. ഈ ചായ പാർട്ടി വിജയകരമാക്കേണ്ടത് അത്യാ വശ്യമാണ്.
ലേഡി മൗണ്ട്ബാറ്റൻ : അതെ, അതിനാൽ, ഇദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് റൂം കൂളർ ഓൺ ചെയ്ത് തണുപ്പിക്കാൻ കഴിയുമോ എന്നറിയണം.
ലോർഡ് മൗണ്ട്ബാറ്റൻ : അതെ, നല്ലതാണ്. ഗാന്ധിജിക്ക് സുഖം നൽകുന്നത് പ്രധാനമാണ്, പക്ഷേ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ എല്ലാ ആചാ രങ്ങളും പതിവുകളും പരിഗണി ക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്.
ലേഡി മൗണ്ട്ബാറ്റൻ : ശരിയാണ്. ഗാന്ധിജിക്ക് ഏതു വിധേയും ബുദ്ധിമുട്ട് ഉണ്ടാകാതെ അദ്ദേഹം സുഖമായി ഇരിക്കാ നാണ് നമ്മൾ ശ്രമിക്കുന്നത്.

प्रश्न 8.
डायरी लिखें:-
ഡയറി എഴുതുക.
मान लें, गांधीजी के साथ की पहली मुलाक़ात के बारे में वायसरॉय ने डायरी लिखी | वह डायरी लिखें।
ഗാന്ധിജിയുമായുള്ള തന്റെ ആദ്യ കൂടിക്കാഴ്ച യെക്കുറിച്ച് വൈസ്രോയി ഒരു ഡയറി എഴുതി യിട്ടുണ്ടെന്ന് കരുതുക. ആ ഡയറി എഴുതൂ.
उत्तर :
दिनांक: 2 जून 1947
आज का दिन अत्यंत महत्वपूर्ण रहा। महात्मा गांधीजी से पहली बार मुलाकात करने का अवसर प्राप्त हुआ। मुझे यह आभास था कि गांधीजी से संवाद किए बिना भारत में कोई ठोस कदम उठाना असंभव है, इसलिए मैंने उन्हें चाय पर आमंत्रित किया, जिसे उन्होंने स्वीकार भी कर लिया। वायसरॉय भवन में चाय पार्टी की तैयारियों में कोई कमी नहीं छोड़ी गई। हमें नहीं पता था कि गांधीजी चाय पिएँगे या दूध, इसलिए दोनों का प्रबंध किया गया। उनके आहार और बैठने की व्यवस्था पर भी विशेष ध्यान दिया गया। श्रीमती माउंटबेटन ने सभी तैयारियों का जिम्मा खुद लिया।
गर्मियों के कारण जिस कमरे में गांधीजी को बिठाना था, उसे एक घंटा पहले से रूम कूलर चलाकर ठंडा कर दिया गया था। हालांकि, गांधीजी कमरे में प्रवेश करते ही अपनी धोती से बदन लपेटकर कुर्सी पर सिकुड़कर बैठ गए। “इस कूलर को प्लीज बंद कर दीजिए, मुझे सर्दी लग रही है,” उन्होंने कहा। यह देखकर मुझे एहसास हुआ कि हमारा आराम का प्रयास असफल हो गया। मैंने गांधीजी से राजनीतिक मुद्दों पर चर्चा शुरू की, लेकिन उन्होंने विशेष रुचि नहीं दिखाई। जब मैंने पूछा कि क्या बात है, तो उन्होंने बताया कि रास्ते में उनकी घड़ी चोरी हो गई थी। वह घड़ी उनके लिए बहुत महत्वपूर्ण थी, और इसकी चोरी ने उन्हें व्यथित कर दिया था। मैंने सोचा कि उन्हें एक नई घड़ी दिला दूं, पर मुझे पता था कि वे वही पुरानी घड़ी चाहेंगे।
जब नाश्ते का समय आया, तो गांधीजी ने कहा, “आप लोग लीजिए, मैं तो अपना नाश्ता साथ लाया हूँ।” उन्होंने अपने सहयोगी से एक छोटा डिब्बा और टूटा हुआ चम्मच मंगवाया। डिब्बे में बकरी के दूध से बना दही था। यह देखकर हमें उनकी सादगी और आत्मनिर्भरता का गहरा संदेश समझ में आया। गांधीजी के व्यवहार में कई संदेश छिपे थे। रूम कूलर बंद करवाना यह संकेत था कि ठंडे कमरों में बैठकर भारत पर शासन नहीं किया जा सकता। घड़ी की चोरी की बात को बढ़ा- चढ़ाकर कहना यह दिखाता है कि ब्रिटिश राज्य में सुरक्षा की स्थिति कैसी है। और उनका अपना नाश्ता लाना यह दर्शाता है कि भारत की जनता अपनी मेहनत की कमाई खाती है, जबकि साम्राज्यवादी लूट पर ऐश करते हैं।
यह मुलाकात मेरे लिए अत्यंत शिक्षाप्रद रही। गांधीजी के सादगी और आत्मनिर्भरता के संदेश ने हमारे दृष्टिकोण को नई दिशा दी । आज की इस मुलाकात को मैं कभी नहीं भूलूंगा ।
ഇന്ന് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ദിവസ മായിരുന്നു. മഹാത്മാഗാന്ധിയെ ആദ്യമായി കാണാനുള്ള അവസരം ലഭിച്ചു. ഗാന്ധി ജിയുമായി ആശയവിനിമയം നടത്താതെ ഇന്ത്യയിൽ കൃത്യമായ നടപടികളൊന്നും സ്വീകരിക്കുക അസാധ്യമാണെന്ന് ഞാൻ മന സ്സിലാക്കി, അതിനാൽ ഞാൻ അദ്ദേ ഹത്തെ ചായ കുടിക്കാൻ ക്ഷണിച്ചു, അത് അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചു. വൈസ്രോയി ഭവനിൽ ചാ സത്കാരത്തിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങളിൽ ഒരു കല്ലും അവശേഷിച്ചില്ല. ഗാന്ധിജി ചായ കുടിക്കുമോ പാല് കുടിക്കുമോ എന്ന് ഞങ്ങൾക്ക് അറിയി ല്ലായിരുന്നു, അതിനാൽ രണ്ടിനും ഒരുക്കി. അവരുടെ ഭക്ഷണക്രമത്തിലും ഇരിപ്പിട ത്തിലും പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ ചെലുത്തി.
ശ്രീമതി മൗണ്ട് ബാറ്റൻ ബാറ്റൻ തന്നെയായിരുന്നു ഒരുക്കങ്ങളുടെയും ചുമതല ഏറ്റെടുത്തത്. ചൂടുകാരണം ഗാന്ധിജി ഇരിക്കേണ്ട മുറി ഒരു മണിക്കൂർ മുൻപേ റൂം കൂളർ പ്രവർത്തിപ്പിച്ച് തണുപ്പിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, ഗാന്ധിജി മുറി യിൽ പ്രവേശിച്ചയുടനെ, ശരീരം തന്റെ ധോത്തിയിൽ പൊതിഞ്ഞ് ഒരു കസേരയിൽ ഇരുന്നു.“ദയവായി ഈ കൂളർ അട, എനിക്ക് തണുപ്പ് അനുഭവപ്പെടുന്നു,” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഇത് കണ്ടപ്പോൾ ഞങ്ങളുടെ വിശ്രമി ക്കാനുള്ള ശ്രമം പരാജയപ്പെട്ടുവെന്ന് എനിക്ക് മനസ്സിലായി.
രാഷ്ട്രീയ വിഷയങ്ങൾ ഞാൻ ഗാന്ധിജിയുമായി ചർച്ച ചെയ്തു തുടങ്ങി യെങ്കിലും അദ്ദേഹം വലിയ താല്പര്യം കാണിച്ചില്ല. എന്താ കാര്യം എന്ന് ചോദിച്ച പ്പോൾ വഴിയിൽ വെച്ച് വാച്ച് മോഷണം പോയെന്ന് പറഞ്ഞു. വാച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് വളരെ പ്രധാനമായിരുന്നു, അതിന്റെ മോഷണം അവനെ വിഷമിപ്പിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു പുതിയ വാച്ച് വാങ്ങണമെന്ന് ഞാൻ കരുതി, പക്ഷേ അദ്ദേഹത്തിന് പഴയ വാച്ച് തന്നെ വേണമെന്ന് എനിക്കറിയാമായിരുന്നു.
പ്രഭാതഭക്ഷണത്തിന് സമയമായപ്പോൾ ഗാന്ധിജി പറഞ്ഞു, “നിങ്ങളേ, ഞാൻ എന്റെ പ്രാതൽ കൊണ്ടു വന്നിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹം തന്റെ സഹ പ്രവർത്തകനിൽ നിന്ന് ഒരു ചെറിയ പെട്ടിയും പൊട്ടിയ ണും ഓർഡർ ചെയ്തു. പെട്ടിയിൽ ആട്ടിൻ പാലിൽ ഉണ്ടാക്കിയ തൈര് ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇത് കണ്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹ ത്തിന്റെ ലാളിത്യത്തിന്റെയും സ്വാശ്രയത്വത്തി ന്റെയും ആഴത്തിലുള്ള സന്ദേശം ഞങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കി. ഗാന്ധിജിയുടെ പെരുമാറ്റത്തിൽ നിരവധി സന്ദേശങ്ങൾ ഒളിഞ്ഞിരുന്നു. തണുത്ത മുറികളിൽ ഇരുന്നുകൊണ്ട് ഇന്ത്യ ഭരിക്കാൻ കഴിയില്ല എന്നതിന്റെ സൂചനയായിരുന്നു റൂം കൂളർ അടച്ചുപൂട്ടിയത്. വാച്ചിന്റെ മോഷണ ത്തിന്റെ അതിശയോക്തി ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകൂട ത്തിന്റെ സുരക്ഷയെ കാണിക്കുന്നു. അവർ സ്വന്തം പ്രാതൽ കൊണ്ടു വരുന്നത് കാണിക്കു ന്നത് ഇന്ത്യയിലെ ജനങ്ങൾ തങ്ങളുടെ അധ്വാ നിച്ചുണ്ടാക്കിയ പണം ഭക്ഷിക്കുമ്പോൾ സാമാ ജ്യത്വങ്ങൾ കൊള്ളയടിച്ച് ആഡംബരഭരിത രാകുന്നു എന്നാണ്.
ഈ മീറ്റിംഗ് എനിക്ക് വളരെ വിദ്യാഭ്യാസപര ഗാന്ധിജിയുടെ ലാളിത്യത്തി ന്റെയും സ്വാശ്രയത്വത്തിന്റെയും സന്ദേശം നമ്മുടെ കാഴ്ചപ്പാടിന് പുതിയ ദിശാബോധം നൽകി. ഇന്നത്തെ ഈ കൂടിക്കാഴ്ച ഞാൻ ഒരിക്കലും മറക്കില്ല.
മൗണ്ട് ബാറ്റൺ
प्रश्न 9.
अनुबद्ध कार्य करें
लेपियर और कौलिन की पुस्तक ‘आज़ादी आधीरात को’ (Freedom at Midnight) जैसी पुस्तक पढ़ें| गांधीजी के जीवन की अन्य दिलचस्प घटनाओं का परिचय पाएँ ।
ലാപിയറിന്റെയും കോളിന്റെയും ഫ്രീഡം അറ്റ് മിഡ്നൈറ്റ്’ പോലുള്ള ഒരു പുസ്തകം വായിക്കുക. ഗാന്ധിജിയുടെ ജീവിതത്തിലെ മറ്റ് രസകരമായ സംഭവങ്ങൾ പരിചയപ്പെടുക.
उत्तर:
लेपियर और कौलिन की पुस्तक “आज़ादी आधीरात को” (Freedom at Midnight)
भारतीय स्वतंत्रता संग्राम के अंतर्गत 1947 के ऐतिहासिक घटनाक्रम पर केंद्रित है, जिसमें महात्मा गांधी की भूमिका को भी प्रमुखता से दर्शाया गया है। अगर आप गांधीजी के जीवन की अन्य दिलचस्प घटनाओं का परिचय पाना चाहते हैं, तो “आज़ादी आधीरात को” से संबंधित कुछ महत्वपूर्ण और दिलचस्प घटनाओं पर ध्यान केंद्रित करते हैं:
1. दांडी मार्च (1930):
गांधीजी का सबसे प्रसिद्ध आंदोलन, जिसे नमक सत्याग्रह के नाम से भी जाना जाता है। उन्होंने ब्रिटिश सरकार के नमक कानून के खिलाफ सत्याग्रह की शुरुआत की और अहमदाबाद से दांडी तक 240 मील की यात्रा की, जहां उन्होंने समुद्र से नमक बनाकर कानून तोड़ा। यह घटना स्वतंत्रता संग्राम में मील का पत्थर साबित हुई।
2. भारत छोड़ो आंदोलन (1942 ) :
गांधीजी ने अंग्रेजों से भारत छोड़ने की मांग की और “करो या मरो” का नारा दिया। यह आंदोलन ब्रिटिश शासन के खिलाफ सबसे बड़ा जन आंदोलन था और इसमें लाखों भारतीयों ने भाग लिया।
3. गांधीजी का दक्षिण अफ्रीका प्रवास (1893-1914):
दक्षिण अफ्रीका में गांधीजी ने भारतीय समुदाय के अधिकारों के लिए संघर्ष किया। यहीं पर उन्होंने सत्याग्रह (सत्य के प्रति आग्रह ) का सिद्धांत विकसित किया और अहिंसक प्रतिरोध का अभ्यास किया ।
4. चंपारण सत्याग्रह (1917):
बिहार के चंपारण जिले में नील किसानों के अधिकारों के लिए गांधीजी ने सत्याग्रह का आयोजन किया। यह उनका पहला बड़ा भारतीय आंदोलन था और इसमें उन्होंने किसानों की समस्याओं को उजागर किया।
5. स्वराज और स्वदेशी आंदोलन:
गांधीजी ने स्वराज (स्वशासन) की मांग की और स्वदेशी (घरेलू उत्पादों का प्रयोग) को बढ़ावा दिया। उन्होंने विदेशी वस्त्रों की होली जलाने और खादी पहनने का आह्वान किया।
इन घटनाओं के माध्यम से गांधीजी ने भारतीय स्वतंत्रता संग्राम को एक नई दिशा दी और अहिंसा एवं सत्याग्रह के सिद्धांतों के साथ संघर्ष किया। उनके जीवन की ये घटनाएं उनकी विचारधारा और नेतृत्व क्षमता को दर्शाती हैं और भारतीय स्वतंत्रता संग्राम के इतिहास में उनका महत्वपूर्ण योगदान बताती हैं।
ലാപിയറിന്റെയും കോളിന്റെയും ഫ്രീഡം അറ്റ് മിഡ്നൈറ്റ്” എന്ന പുസ്തകം 1947 DJ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരകാലത്തെ ചരിത്ര സംഭവങ്ങളെ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു, അതിൽ മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ പങ്കും പ്രാധാന്യത്തോടെ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഗാന്ധിജിയുടെ ജീവിതത്തിലെ മറ്റ് രസകരമായ സംഭവങ്ങൾ നിങ്ങൾക്ക് പരിചയപ്പെടണമെങ്കിൽ, “ആസാദി അധിരാത് കോ യുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രധാനപ്പെട്ടതും രസകരവുമായ ചില സംഭവങ്ങളി ലേക്ക് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാം:
1. ദണ്ഡി മാർച്ച് (1930):
ഗാന്ധിജിയുടെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ പ്രസ്ഥാനം, ഉപ്പ് സത്യാഗ്രഹം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിന്റെ ഉപ്പ് നിയമ ത്തിനെതിരെ സത്യാഗ്രഹം ആരംഭിച്ച അദ്ദേഹം അഹമ്മദാ ബാദിൽ നിന്ന് ദണ്ഡി വരെ 240 മൈൽ സഞ്ച രിച്ച് കടലിൽ നിന്ന് ഉപ്പ് ഉണ്ടാക്കി നിയമം ലംഘിച്ചു. ഈ സംഭവം സ്വാതന്ത്ര്യ സമര ത്തിലെ ഒരു നാഴികക്കല്ലായിരുന്നു.
2. ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യാ പ്രസ്ഥാനം (1942);
ബ്രിട്ടീഷുകാരോട് ഇന്ത്യ വിടാൻ ഗാന്ധിജി ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്യുക അല്ലെങ്കിൽ മരിക്കുക’ എന്ന മുദ്രാവാക്യം ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരായ ഏറ്റവും വലിയ ബഹുജന പ്രസ്ഥാനമായിരുന്നു ഈ പ്രസ്ഥാനം, അതിൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് ഇന്ത്യക്കാർ പങ്കെ ടുത്തു.
3. ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിൽ ഗാന്ധിജിയുടെ താമസം (18931914):
ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ അവകാശങ്ങൾക്കായി ഗാന്ധിജി പോരാടി. ഇവിടെ വച്ചാണ് അദ്ദേഹം സത്യാഗ്രഹ സിദ്ധാന്തം (സത്യത്തിനായുള്ള നിർബന്ധം) വികസിപ്പിക്കു കയും അഹിംസാത്മക പ്രതിരോധം പ്രയോഗി ക്കുകയും ചെയ്തത്.
4. ചമ്പാരൻ സത്യാഗ്രഹം (1917):
ബീഹാറിലെ ചമ്പാരൻ ജില്ലയിൽ ഇൻഡിഗോ കർഷകരുടെ അവകാശങ്ങൾക്കായി ഗാന്ധിജി സത്യാഗ്രഹം സംഘടിപ്പിച്ചു. ഇത് അദ്ദേഹ ത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ പ്രധാന ഇന്ത്യൻ പ്രസ്ഥാന മായിരുന്നു, ഇതിൽ അദ്ദേഹം കർഷകരുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉയർത്തിക്കാട്ടി.
5. സ്വരാജും സ്വദേശി പ്രസ്ഥാനവും:
ഗാന്ധിജി സ്വരാജ് (സ്വയംഭരണം) ആവശ്യ പ്പെടുകയും സ്വദേശിയെ (ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പന്ന ങ്ങളുടെ ഉപയോഗം) പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. വിദേശ വസ്ത്രങ്ങൾ കത്തിക്കാനും ഖാദി ധരിക്കാനും അദ്ദേഹം ആഹ്വാനം ചെയ്തു.
സംഭവങ്ങളിലൂടെ ഗാന്ധിജി ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിന് പുതിയ ദിശാബോധം നൽകുകയും അഹിംസയുടെയും സത്യാഗ്രഹ ത്തിന്റെയും തത്വങ്ങളുമായി പോരാടുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഈ സംഭവങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രത്യയശാസ്ത്ര ത്തെയും നേതൃത്വപരമായ കഴിവുകളെയും പ്രതിഫലിപ്പിക്കുകയും ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമര ചരിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന സംഭാവന കാണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.